´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Yaz─▒ Devriminin ├ľyk├╝s├╝ : 32


YAZI DEVR─░M─░N─░N ├ľYK├ťS├ť

SAM─░ NAB─░ ├ľZERD─░M


Arnavut alfabeleri seriliydi. Avrupa milletleri, Latin alfabesini benimsemi┼čler fakat az da olsa de─či┼čiklikler yapm─▒┼člar, daha ├žok baz─▒ harfleri birle┼čtirmek suretiyle dillerine uygun sedalar─▒n temine gayret sarfetmi┼člerdi. B├╝t├╝n bu farklar teker teker ele al─▒n─▒yordu. Bizde nas─▒l olacakt─▒? K├óz─▒m ÔÇťKÔÇŁ harfi ile yaz─▒lamaz, de─či┼čik bir ┼čekil bulmak icap edecek diyenler vard─▒. Frans─▒z alfabesindeki (Q q) harfi mi (K├╝) manas─▒na al─▒nacakt─▒? Yoksa (Kh) birle┼čtirilmesi mi kabul edilecekti? ─░┼čte bu (K) krizi enc├╝men ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ ├ž─▒kmaza s├╝r├╝kler gibi olmu┼č. Atat├╝rk'e hemen ba┼čvurulmu┼čtu. Enc├╝men azalar─▒ndan Falih
R─▒fk─▒ Atay, krizin nas─▒l ├ž├Âz├╝ld├╝─č├╝n├╝ ┼č├Âyle anlat─▒yor:
- Mustafa Kemal bizi dinledikten sonra eline k├ó─č─▒t kalem ald─▒. Evvela (Kemal) ve sonra (Qemal) yazd─▒.
Her iki kelimeye de bakt─▒ktan sonra, b├Âyle (Qemal) olmaz diyerek bunu karalad─▒. K krizini atlatm─▒┼čt─▒k.
Yaln─▒z (Kh) tertibi bir m├╝ddet kullan─▒ld─▒. Atat├╝rk halkla temas─▒nda bunun yaratt─▒─č─▒ g├╝├žl├╝kleri de bizzat g├Ârerek, (Kh) tertibini de terketti, en basit ┼čekle var─▒ld─▒.
┼×emsi Nerede
Enc├╝men ├žal─▒┼čmalar─▒ hen├╝z bir neticeye varmam─▒┼čt─▒. Atat├╝rk, Dolmabah├že'de kal─▒yor, dil konusunda bilgi sahibi kimseler yan─▒nda, b─▒kmadan, usanmadan, Avrupa alfabeleri ├╝zerine e─čiliyordu. ─░nk─▒l├óp hareketi ba┼člam─▒┼čt─▒. Durmas─▒na imk├ón yoktu. Bundan ric'at etmek, muvaffakiyetsizli─če u─čramak ise,
Ata'n─▒n akl─▒na getirmedi─či ┼čeylerdi.
Temmuzun ilk haftas─▒, bir ak┼čamd─▒. Milliyet m├╝rettiphanesinde serm├╝rettip Ethem Abi sa─ča sola ko┼čuyor. ÔÇť┼×emsi nerede?ÔÇŁ diye sorup duruyordu. Dolmabah├že'den bir k├ó─č─▒t gelmi┼čti. ├ťzerinde garip bir
┼čeyler yaz─▒l─▒ idi. Ethem Abi bunlar─▒ s├Âkemiyordu. Arad─▒─č─▒ m├╝rettip ┼×emsi ise, biraz Frans─▒zca bildi─činden bunlar─▒ okur dizerdi. 4-5 sat─▒rl─▒k yaz─▒ g├╝├žl├╝kle, elde mevcut Frans─▒zca hurufatla nihayet haz─▒rlanm─▒┼čt─▒.
Ethem Abi de bunu itina ile ├žer├ževeletip birinci sahifeye yerle┼čtiriyordu. Ertesi g├╝n├╝ hayretle seyredilen bu sat─▒rlar ┼č├Âyleydi:
ÔÇťOtomobil Fi'atlary - Tenzil xofforlere de fajdalydyr. Otomobiller de taksi fi'atlarynyn tenzil edilece─čini ve bunun i├žin tedkikatda bulunuldu─čunu jaznyxdykÔÇŽÔÇŁ
┼×imdi 85'ini a┼čm─▒┼č olan Ethem Abi, o geceyi hat─▒rlamaya ├žal─▒┼č─▒yor:
ÔÇťTertip hatas─▒ var m─▒yd─▒, yok muydu? Bilmem. ─░brahim Necmi Bey'le Toplu ─░─čne (Nurettin Artam) bunu getirmi┼člerdi. Bir m├╝ddet bu devam etti. Frans─▒z harfleri ile bu k─▒sa yaz─▒lar─▒ birinci sahifeye yerle┼čtirirdim. Gazi'den geliyor diye bilirdik. Herhalde bunlar yemleme idi. G├Âz al─▒┼čs─▒n diye yap─▒yordu.
Bu i┼čin olaca─č─▒na o zamandan inanm─▒┼čt─▒k. Birka├ž harfi belleyelim diye u─čra┼č─▒rd─▒k.ÔÇŁ
M├╝rettipleri de, muharrirleri de bir endi┼če alm─▒┼čt─▒. Okuyan olmazsa gazete sat─▒lmaz, i┼čten ekmekten oluruz endi┼česi. Fakat Dolmabah├že'deki Bey, endi┼čeli de─čil aksine, ileriyi d├╝┼č├╝nerek ├╝mitli, sevin├žliydi.ÔÇť
ÔÇťG├ľRECEKS─░N─░Z NELER OLACAKÔÇŁ
O sabah herkes birbirine Milliyet gazetesinde Latin harfleri ile ├ž─▒kan k─▒sa bir f─▒kradan bahsediyordu.
«   01   ...    22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   »   


´╗┐