´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 12


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


durumunda ge├žmi┼čtir. Ele ge├ženler de metnin tamam─▒ olmay─▒p b├Âl├╝mleridir. Hele Uluborlu'daki Grek├že ├ževiri metin, be┼č alt─▒ k─▒r─▒k par├žay─▒ ge├žmemektedir. Oysa Ankara'daki yaz─▒t, b├╝y├╝k bir tap─▒na─č─▒n duvarlar─▒ y├╝z├╝nde, hem Latince as─▒l metin, hem Grek├že ├ževiri metin olarak sa─člamca ayaktad─▒r. Bundan dolay─▒ da, tam belge de─čerindedir. Bu belgenin, sayd─▒─č─▒m─▒z iki eksik kopyadan ba┼čka e┼či bulunmamas─▒, kendisine tek n├╝sha, tek kaynak ├Ânemi ve de─čerini vermi┼č bulunuyor. Antik d├Ânemlerden olup 87 y─▒ldan beri dilbilimcilerin, tarih├žilerin en ├žok u─čra┼čt─▒─č─▒, yorumlamaya ├žabalad─▒─č─▒ bu metnin, daha ├Ânce s├Âyledi─čimiz gibi, 1926 ve 1927'de Yalva├ž'ta bulunan Latince kopya par├žalar─▒yla hemen hemen tamamlanmas─▒ olanakl─▒ olmu┼čtur. Sonra, buradaki Grek├že ├ževiri metin de iyi korunmu┼čtur. Onun da eksi─či, Uluborlu'da 1828'den beri bilinen, Buckler-Calder-Guthrie kurulunca toptan yay─▒mlanm─▒┼č olan par├žalarla tamamlanabilmektedir. Augustus hanedan─▒na ba─čl─▒l─▒─č─▒ pek iyi bilinen Galatia'n─▒n merkezi olan ┼čimdiki Ankara i├žin bu ayr─▒cal─▒k ├žok de─čildir. Efesos ve Miletos gibi k├╝lt├╝r merkezi olmasa da; orta Anadolu'da tan─▒d─▒─č─▒m─▒z Roma beldelerinin en b├╝y├╝─č├╝, en g├Ârkemlisi oldu─čunu son kaz─▒bilim bulgular─▒yla saptad─▒─č─▒m─▒z, Roma ve Augustus tap─▒n─▒s─▒na o denli b├╝y├╝k istekle ba─čr─▒n─▒ a├žt─▒─č─▒n─▒ bildi─čimiz Ankara; elbette Augustus'un bu e┼čsiz andac─▒n─▒n ilk ve tam kopyas─▒n─▒ elde edecek ve Grek├že ├ževirisini verecekti. Bir oranda ├žok g├╝zel kalm─▒┼č bu Grek├že metin sayesinde Latince metni olu┼čturmak olanakl─▒ olmaktad─▒r. Bug├╝n bildiklerimize g├Âre bu ├╝├ž kopyadan ba┼čka kopyas─▒ da bulunmayan bu yaz─▒t─▒n Ankara kopyas─▒n─▒, bu bak─▒mdan da, b├Âyle bir belgeye verilebilecek olan ├Ânemlerin en b├╝y├╝─č├╝yle selamlamak gerekiyor.
ÔÇťRes gestaeÔÇŁ ya da ÔÇťAnkara An─▒t─▒ÔÇŁn─▒ Mommsen'den beri saran onurun, ├Ânemin ve sayg─▒nl─▒─č─▒n nedenlerini, asl─▒n─▒ aramak, bu b├╝y├╝k onura, ├Âneme ve sayg─▒nl─▒─ča lay─▒k olup olmad─▒─č─▒n─▒ incelemek yarars─▒z olmayacakt─▒r.
─░lkin ┼čunu s├Âyleyeyim ki; bu belgeyi, ├Âzg├╝n├╝nden ya da ├ževirilerinden okumak, s├Âzc├╝klerin ne dedi─čini anlamak kolay g├Âr├╝nse de; ondan tarih ve kaz─▒bilim bak─▒m─▒ndan yararlanmak san─▒ld─▒─č─▒ gibi kolay de─čildir. ├ç├╝nk├╝ d├╝┼č├╝ncelerin s─▒ras─▒n─▒ izlemek zordur.
Bu zorluk, belgenin 35 b├Âl├╝me ayr─▒lmas─▒na kar┼č─▒n, bir├žok konunun birbiri i├žine girmesinden; yinelenmesinden; belgeyi haz─▒rlayan Augustus onu Roma kentindeki Latin halk─▒n okumas─▒n─▒ ama├žlad─▒─č─▒ i├žin, bir├žok noktas─▒n─▒n bug├╝n belirsiz kalmas─▒ndan ileri geliyor.
Bu nedenle, yaz─▒t Bat─▒ d├╝nyas─▒nda bile bir├žok kez ├ževrilmi┼č, yorumlanm─▒┼č olmas─▒na kar┼č─▒n, J. Gag├ę gibi bir bilginin bu konuda 1935'te yay─▒mlad─▒─č─▒ yap─▒t, sonsuz bir be─čeni kazanm─▒┼čt─▒r.
Ger├žekten de; belgenin son kaz─▒bilim buluntular─▒na, son incelemelere g├Âre d├╝nya kamuoyuna sunulmas─▒, onun anla┼č─▒labilmesini sa─člam─▒┼čt─▒r.
Ele ge├žen Ankara, Yalva├ž, Uluborlu kopyalar─▒ndaki ba┼čl─▒klara g├Âre ÔÇťRes gestaeÔÇŁ iki temel konuyu i├žine alm─▒┼čt─▒r: A) Augustus'un yapt─▒─č─▒ i┼čler; B) Augustus'un Roma halk─▒ ad─▒na yapt─▒─č─▒ harcamalar. Bu iki konu 35 b├Âl├╝mde i┼členmi┼č olmakla birlikte, ├╝├ž ├Âbekte incelenmelidir:
I- Birinci ├Âbe─če ilk on d├Ârt b├Âl├╝m girer. Burada Augustus'un devlet ya┼čam─▒ s─▒ras─▒nda kendisine ├Ânerilip sunulan, kendisince kabul edilen ya da geri ├ževrilen mevkiler ve r├╝tbelerle, onuruna yap─▒lan t├Âren belirtilmi┼čtir.
II- ─░kinci ├Âbe─če 15-24'├╝nc├╝ b├Âl├╝mler girer. Burada, Roma Devleti halk─▒ i├žin Augustus'un kendi kesesinden yapt─▒─č─▒ b├╝t├╝n harcamalar belirtilmi┼čtir.
III- ├ť├ž├╝nc├╝ ├Âbe─če 25-35'inci b├Âl├╝mler girer. Burada da Augustus'un yapt─▒─č─▒ sava┼člar─▒n, kazand─▒─č─▒ onurlar─▒n yeni bir s─▒ralamas─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   ...    42   »   


´╗┐