´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 15


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


├ça─čda┼č anlam─▒yla bir ÔÇťsiyasal an─▒lar = m├ęmoiresÔÇŁ olmad─▒─č─▒ anla┼č─▒lan bu yap─▒t─▒n, ancak bir ÔÇťyap─▒lan i┼čler d├Âk├╝m├╝ÔÇŁ g├Ârevi yapabilece─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. Oysa burada resmi bir d├Âk├╝mde bulunmas─▒ gereken manevi denklik yoktur; ├ž├╝nk├╝ Augustus, devlet i┼čleriyle bu u─čurda kendi ├Âzel servetinden verdiklerini kar─▒┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r.
Bundan dolay─▒ da, bu ÔÇťd├Âk├╝mÔÇŁ, olsa olsa, bir ÔÇť├Âv├╝nme = auto-apologieÔÇŁ t├╝r├╝ne girer. Amac─▒n─▒ da, Augustus'un yapt─▒─č─▒ i┼čleri y├╝celtmek olarak anlamak yanl─▒┼č olmaz.
Bu belirsizlik, metinde s├╝redizinsel (kronolojik) bir s─▒ra bulunmamas─▒ndan; ├žo─ču kez, olan bitenler i├žin tarih verilmemesinden dolay─▒, olaylar─▒n geli┼čimini izlemede zorluk ├ž─▒kmas─▒ndan da do─čuyor. B├╝t├╝n metinde, s├╝redizinsel izler yaln─▒zca on alt─▒ b├Âl├╝me (I., V., VI., VIII., X., XI., XII., XV., XVI., XVII., XVIII., XX., XXI., XXII., XXXIV. ve XXXV. b├Âl├╝mlere), deyi┼č yerindeyse, serpi┼čtirilmi┼čtir:.
Birinci ├Âbe─če giren ilk on be┼č b├Âl├╝m; do─črudan do─čruya Augustus'a ya da ailesinden olanlara -onu ho┼čnut etmek i├žin- verilen ve sonu├žta yine Augustus'un olan mevkilere, r├╝tbelere, unvanlara, yap─▒lan alaylarla t├Ârenlere ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Onlardan ayd─▒nl─▒k sonu├žlar almak i├žin, metinde oldu─ču gibi, bu onurlar─▒ t├╝rlerine g├Âre ├Âbeklere ay─▒rmak yeter say─▒labilir. Oysa bu 15 b├Âl├╝mde yaln─▒zca t├Âren ve unvanlar de─čil, bunlar─▒n nedeni olan i┼čler de yaz─▒l─▒d─▒r. Bu i┼člerin ne zaman yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirten s├╝redizinsel izler ancak V., VI., VIII., XI., ve XII. b├Âl├╝mlerde vard─▒r. Buralarda ya Augustus'un ya ba┼čkalar─▒n─▒n kons├╝ll├╝kte bulunduklar─▒ bildirilmi┼č, tarih ─▒┼č─▒─č─▒ k─▒smen serpilmi┼čtir. Ama, bu be┼č b├Âl├╝mde konulan s├╝redizinsel an─▒┼čt─▒rmalar da metni ayd─▒nlatmaya yetmez; ├ž├╝nk├╝ bu 15 b├Âl├╝mdeki i┼čler, ba┼čtan sona bir s├╝redizinsel s─▒ra izlememekte; i├žeriklerine g├Âre ├Âbeklenmi┼č g├Âr├╝nmektedirler; ├Ârne─čin, XIII. b├Âl├╝mde Ianus Tap─▒na─č─▒'n─▒n kapanmas─▒ gibi ├Ânemli bir i┼čin zaman─▒ belirtilmemi┼čtir. Tarihlenmi┼č g├Âr├╝nen be┼č b├Âl├╝m├╝n b├╝t├╝n i┼čleri de─čil, ancak biraz─▒ s├╝redizinsel bak─▒mdan ayd─▒nl─▒kt─▒r.
IV. b├Âl├╝m├╝n sonunda birdenbire, ÔÇťOn ├╝├ž kez kons├╝l olmu┼čtum. Otuz yedi y─▒ld─▒r trib├╝nl├╝k yap─▒yordum!ÔÇŁ demesi, metnin s├╝redizinini bozmakta, yani a├ž─▒kl─▒─č─▒ engellemektedir. Ayn─▒ b├Âl├╝mde, ÔÇťYirmi bir kez imparator ilan edildim!ÔÇŁ der. Bunlar─▒n zaman─▒ belli de─čildir ve ancak ├ža─čda┼č tarih, t├╝rl├╝ yollarla kimi sonu├žlara varabilmi┼čtir. (Gag├ę, 193-4.)
II. ├Âbek, eldeki belgeye ad─▒n─▒ veren, as─▒l damgas─▒n─▒ vuran i┼člere ayr─▒ld─▒─č─▒ i├žin, zaman─▒ belirtmeye daha ├žok ├Ânem verilmi┼čtir; ama, burada da, yap─▒lan i┼čleri ├Âzelliklerine g├Âre yer yer toplama yolu se├žilmi┼č; b├Âl├╝mlerin ve b├Âl├╝mler i├žindeki olaylar─▒n s├╝redizin s─▒ras─▒, hemen hemen yok olmu┼čtur; ├Ârne─čin XV. b├Âl├╝mde Augustus, babas─▒n─▒n vasiyeti ├╝zerine, Roma plebinden her bireye 300 sestert da─č─▒tt─▒─č─▒n─▒ s├Âyler. Zaman─▒ yoktur. Para, yer ve yiyecek da─č─▒t─▒m─▒ i┼činde s├╝redizin g├Âzard─▒ edilmi┼č; g├Ârece bir ├Âbeklendirmeyle yetinilmi┼čtir. XV., XVI., XVII. ve XIX. b├Âl├╝mlerde; devlet hazinesine d├Ârt kez yard─▒m etti─čini s├Âyler; bunun zaman─▒ belli edilmemi┼čtir. Yaln─▒zca askere yard─▒m sand─▒─č─▒n─▒n kurulmas─▒n─▒ sa─člayan ├žal─▒┼čma tarihlenmi┼čtir. XIX. ve XX. b├Âl├╝mler, kaz─▒bilim ve tarih i├žin ├žok de─čerli ve ├Ânemlidir; ├ž├╝nk├╝, y├╝zlerce yap─▒n─▒n yeniden yap─▒lmas─▒ ya da onar─▒lmas─▒ s├Âz konusudur. Ne yaz─▒k ki, bunlar─▒n da tarihi yoktur; b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝n ad─▒ da yaz─▒lmam─▒┼čt─▒r. XX. b├Âl├╝m├╝n yar─▒s─▒ndan sonra, ÔÇťAlt─▒nc─▒ kons├╝ll├╝─č├╝mde 82 tap─▒na─č─▒; yedinci kons├╝ll├╝─č├╝mde, ikisi bir yana b─▒rak─▒l─▒rsa, ├Âteki b├╝t├╝n k├Âpr├╝leri onartt─▒m ve yapt─▒rd─▒m,ÔÇŁ der. Bunlar hangileridir? Yaln─▒zca ÔÇťRes gestaeÔÇŁ ile bunlar─▒ ├Â─črenmek olanaks─▒zd─▒r. ├ça─čda┼č bilim, ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin binlerce kat─▒ yaz─▒yla, emekle; ba┼čka kaynaklara ve kaz─▒bilime ba┼čvurarak bu belirsizli─či giderebilmi┼čtir. Augustus'un yap─▒lar i├žin yapt─▒─č─▒ harcamalar─▒ belirten ikinci k─▒s─▒m olan bu XIX., XX. ve XXI. b├Âl├╝mlerdeki yap─▒lardan, onar─▒mlardan bir k─▒sm─▒, ba┼čka Roma b├╝y├╝klerinin paras─▒ ve eme─čiyle ger├žekle┼čebilmi┼čtir. Augustus onlardan s├Âz etmez; ├Ârne─čin Agrippa'n─▒n yapt─▒rd─▒─č─▒ onar─▒mlar belirtilmemi┼čtir; oysa bu i┼čler i├žin Augustus, zafer alay─▒ yapan her dostuna, her
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    42   »   


´╗┐