´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 24


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


Bu kitlenin, zamanla (ve yine Augustus sayesinde) t├╝ylendi─či bir ger├žektir. Soylular (ve onlardan farks─▒z duruma gelen sonradan g├Ârme zenginler) senat├Ârl├╝─č├╝ y├╝ksek bir para ve gelir ko┼čuluna ba─člayan kuraldan yararland─▒lar. B├Âylece, yasama ya┼čam─▒ ve iktidar makamlar─▒n─▒n b├╝t├╝n olanaklar─▒ sonsuza dek ellerine ge├žti. Art─▒k onlar; devrimden sonraki soyulmu┼č, yoksul, ancak efendilerinin yard─▒m─▒yla senat├Âr olma ÔÇťcensÔÇŁ─▒n─▒ sa─člayabilen d├Âk├╝nt├╝ler olmaktan ├ž─▒km─▒┼člard─▒r. K├Âlelikleri, u┼čak ruhlar─▒ de─či┼čmeksizin, zengin olmu┼člard─▒r. Paraya dayanan ve halk tabakas─▒n─▒ g├╝├žs├╝z b─▒rakacak olan her yolu ├Ânerebilirler; buyurabilirler bile. Bununla birlikte, bu ├Âneri ve s├Âzde buyruklar, Augustus'un istemiyle, yetkileriyle s─▒n─▒rl─▒d─▒r. ├ľnder ara s─▒ra, eski Cumhuriyet gelenekleri vard─▒r diye, Meclis'te bir tak─▒m tart─▒┼čmalar─▒, ├žarp─▒┼čmalar─▒ ho┼č g├Âr├╝r; onlar─▒ k─▒┼čk─▒rt─▒r bile. ├ľrne─čin; reformlar s─▒ras─▒nda, bek├órl─▒k yasas─▒ dolay─▒s─▒yla, Augustus'un ├Ânerilerine kar┼č─▒ ├ž─▒kan b├╝y├╝k Roma hukuk├žusu Senat├Âr Antistius Labeon'un durumu (─░├ľ 18'de) b├Âyledir. Augustus, onun gelenek├ži, onura ve akla dayanan b├╝t├╝n kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒┼člar─▒n─▒ dinlemi┼č; ama sonu├žta onunkiyle ├želi┼čen ├Ânerisini yine kabul ettirmi┼čtir. (4)
─░nsan, ona verilen r├╝tbeleri, haz─▒rlanan t├Ârenleri nas─▒l geri ├ževirdi─čini belirten ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin ilk on be┼č b├Âl├╝m├╝yle, XXXIV. ve XXXV. b├Âl├╝mlerini, bu i┼člerin, bu i┼člere egemen olan ruhsal durumunun ─▒┼č─▒─č─▒ alt─▒nda g├Âzden ge├žirince, Augustus'un al├žakg├Ân├╝ll├╝l├╝k ├Ârne─či gibi verdi─či, kendisinden sonraki ku┼čaklara ├Ârnek b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi─či (VIII. b├Âl├╝m├╝n son k─▒sm─▒) davran─▒┼člar─▒nda, bu davran─▒┼člar─▒ ├Âvmede; putunu kendi yap─▒p kendi tapan insan─▒n ├Âzelli─čini buluyor.
ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin d─▒┼č siyasetle, d─▒┼č d├╝nyayla ilgili b├Âl├╝mlerini de b├╝y├╝k bir sak─▒nmayla okumak gerekir. Bunlar, ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin yedi ya da sekiz b├Âl├╝m├╝ndedir ve askeri seferler, siyasal hareketler, el├ži ziyaretleri vb'dir (26-27'nci, 29'uncu, 30-34'├╝nc├╝ b├Âl├╝mlerde). Bunlarda da zaman s─▒ras─▒na (Res Gesate'deki y├Ântemin sonucu) uyulmam─▒┼čt─▒r. Ama nitelik bak─▒m─▒ndan bir ay─▒rma g├Âze ├žarpar. ├ça─čda┼č bilim, ÔÇťRes gestaeÔÇŁden pek ├žok yetkili kayna─ča ba┼čvurarak bu ili┼čkileri ├Âbeklere ay─▒rarak ayd─▒nlatm─▒┼čt─▒r.
Augustus'un uluslararas─▒ ili┼čkileri belirtmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ bu b├Âl├╝mlerde ├Âv├╝nme, ├žo─ču kez ger├že─čin yerini alm─▒┼čt─▒r. Bu ├Âv├╝nmenin derecesini ├Âl├žmek i├žin, Do─ču-Bat─▒ durumuna k─▒saca bak─▒lmal─▒d─▒r.
Augustus'un zaman─▒nda, bilinen uygar d├╝nya, iki b├╝y├╝k b├Âl├╝me ayr─▒lm─▒┼č bulunuyordu. Bat─▒dakine Roma egemendi; do─čudaki b├Âl├╝mse, Silifkoslar─▒ (S├ęl├ęucides) ─░ran'dan kovan ve Afganistan'dan Sibirya'dan, Avrasya'dan M─▒s─▒r'a, Bizans'a dek b├╝y├╝k bir imparatorluk kurmu┼č bulunan Partlar─▒n egemenli─či alt─▒ndayd─▒. Asya'n─▒n taze ve devinir durumdaki g├╝├žleriyle boyuna yenilenen Partlar, Roma'n─▒n (ister cumhuriyet, ister imparatorluk d├Âneminde olsun) ba┼č─▒na bela olan kavimdir. Denebilir ki Partlar, tarihe, Roma'y─▒ Asya'ya sokmamak i├žin do─čmu┼č, be┼č y├╝zy─▒l bu ama├ž u─črunda ├žarp─▒┼čt─▒ktan, Roma'y─▒ titrettikten sonra yorularak, g├Ârevi Sasanl─▒lara b─▒rak─▒p silinmi┼člerdir. Onlar─▒n hangi bilin├žle, hangi kinle ve hangi g├╝├žle ├žarp─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ belirtmek i├žin, ÔÇťb├╝y├╝kÔÇŁ san─▒n─▒ alan Mihridates'i an─▒msamak yeter! Bir gecede, b├╝t├╝n Anadolu'daki 300.000 Romal─▒y─▒ ├Âld├╝rten bu h├╝k├╝mdar, antik d├Ânemde g├Âr├╝len do─ču h├╝k├╝mdarlar─▒n─▒n (Anibal'den sonra) ger├žekten en tipik olan─▒ ve dikkate de─čeridir.
Roma, Anibal'den sonra Kartaca'y─▒ yok etmi┼čtir; ama Mithridates'ten sonra b├╝t├╝n do─ču, ayakta durmas─▒n─▒, do─čudaki siyasal denkli─či elde tutmas─▒n─▒ bilen Partlar─▒n egemenli─či alt─▒nda kalm─▒┼čt─▒r. Romal─▒lar─▒n Asya'y─▒ ele ge├žirmek ve bu denkli─či kendi y├Ânlerine bozmak i├žin giri┼čtikleri her b├╝y├╝k sava┼č (─░├ľ 53'te Crassus'un, ─░├ľ 36'da Antonius'un sava┼člar─▒) b├╝y├╝k yenilgilerle sonu├žlanm─▒┼čt─▒r. Roma, ├Âzellikle Crassus'un yenilgisini, yitirdi─či bayraklar─▒, armalar─▒ bir t├╝rl├╝ unutamam─▒┼čt─▒r.
«   01   ...    14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   ...    42   »   


´╗┐