´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 26


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


g├Âr├╝nmedi; b├Âylece yok etmedi, ama buradaki topluluklar─▒ korkun├ž bi├žimde zay─▒flatt─▒. Hele d├╝┼č├╝nce ve d├╝┼č├╝nce ya┼čam─▒ ad─▒na eski krall─▒klar─▒n, cumhuriyet├žilerin yarat─▒p s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ her ┼čeyi s├Ând├╝rd├╝.
B├╝t├╝n K├╝├ž├╝k Asya, onun elinde, h─▒rs─▒n ve a├žg├Âzl├╝l├╝─č├╝n a├žt─▒─č─▒ sonsuz sava┼člarla do─čranm─▒┼č gitmi┼čti. Roma'n─▒n getirdi─či bu korkun├ž ├ž├Âk├╝nt├╝ ve da─č─▒lman─▒n ├╝st├╝nde iki bayku┼č t├╝nemi┼čti. Haydutlar ve Yahudiler (Ferrero. V, s. 183).
Sonu├ž olarak, K├╝├ž├╝k Asya'da, ├ľn Asya'n─▒n bu b├╝y├╝k k─▒tas─▒nda, birtak─▒m kukla, g├Âlge krallar─▒n elindeki g├Âlge h├╝k├╝met├žikler kalm─▒┼čt─▒; b├╝t├╝n bunlar, Part ─░mparatorlu─ču ile Roma'n─▒n egemenli─čindeydi. O Part ─░mparatorlu─ču ki, nitelik olarak ├žok homojen bir atl─▒ kavimler d├╝nyas─▒na dayanmaktayd─▒. ─░┼čte b├Âyle bir ortamda, Partlar gibi bir rakibe kar┼č─▒ do─ču siyasetini y├╝r├╝tecekti. Augustus'tan ├Ânce, ├ľn Asya'da, hele Anadolu'da ne kadar Romal─▒ komutan ve kons├╝l g├Ârev yapm─▒┼čsa; yaln─▒zca deh┼čet, k─▒y─▒c─▒l─▒k, yokluk sa├žm─▒┼člard─▒. Bu nedenle de (Galatya ve Yahudilerin ba┼č belas─▒ Herode bir yana b─▒rak─▒l─▒rsa) kendisini seven bir kitlenin bulunmas─▒ pek zordu. Bergama Krall─▒─č─▒'n─▒n, var─▒n─▒ yo─čunu Roma'ya arma─čan etmesini unutmuyoruz. Ama bu davran─▒┼č, Roma'y─▒ bile ┼ča┼čk─▒nl─▒─ča d├╝┼č├╝ren ve ba┼čka bir ├Ârne─či olmayan davran─▒┼čt─▒r; yar─▒ deli, umutsuz, ├žocuksuz bir kral─▒n tek ba┼č─▒na verdi─či bir karard─▒r. Bundan dolay─▒ da, Roma'ya kar┼č─▒ sevgi ve ba─čl─▒l─▒k i┼činde hesaba kat─▒lamaz. Partlar'─▒n hemen hemen ayn─▒ ya┼čam ve soy ko┼čullar─▒ i├žinde yo─črulan geni┼č yurtlar─▒yla bu yurtlar─▒n ├ževresindeki ├╝lkeler, atl─▒ uygarl─▒─č─▒n─▒n b├╝t├╝n gereklerine uyan geli┼čmi┼č sava┼č y├Ântemleri sayesinde, yenilmez bir tehlike durumunda kalmaktayd─▒.
Augustus'un ├ževresindeki ┼čairlerle Crassus y─▒k─▒m─▒n─▒n ac─▒s─▒ ve utanc─▒ i├žinde bunalan Roma, bu hastal─▒kl─▒ ├Ânderi Partlara kar┼č─▒ durmadan k─▒┼čk─▒rtm─▒┼č; onun Part seferini, sanki k├Âr├╝klemi┼čti. Oysa, Part seferinin b├╝t├╝n zorluklar─▒n─▒, b├╝t├╝n ters olas─▒l─▒klar─▒n─▒ bilen Augustus, kimileyin ─░spanya'ya, kimileyin Gallia'ya seferler d├╝zenlemi┼čti; denebilir ki Roma'y─▒; birtak─▒m geri, da─č─▒n─▒k, barbar kom┼čulara kar┼č─▒ kazan─▒lan zafercikler ve oralarda kurdu─ču y├Ânetim ├Ârg├╝tleriyle avutmu┼čtu. Augustus, her ┼čeyin ├╝st├╝nde y├╝kselene dek, ne g├╝├žl├╝kler ├žekmi┼č, nelere katlanm─▒┼čt─▒. B├╝t├╝n bir ├Âmre mal olan bu kazan├žlar─▒, bir yanl─▒┼č davran─▒┼č─▒n sonucu ac─▒ bir yenilgiyle tehlikeye d├╝┼č├╝rmek istemiyordu. Kendisinden ├žok ├╝st├╝n askerlik dehas─▒ bulunan Crassus'un ve Antonius'un ├Ârneklerini unutamazd─▒. Sonra, Roma'n─▒n g├╝c├╝n├╝ de ├žok iyi biliyordu. Antonius, Kleopatra ile anla┼č─▒p bir do─ču imparatorlu─ču kurma, ba┼čkentini Roma'dan do─čuya kayd─▒rma karar─▒n─▒ verdi─činde, Roma ve Augustus tam bir g├╝├žs├╝zl├╝k i├žinde kalm─▒┼čt─▒. Uygar, bol n├╝fuslu ve zengin do─ču, sonsuz olanaklara, sonsuz geni┼člemeye elveri┼čliydi; oysa Augustus, ÔÇť├ť├žlerÔÇŁ anla┼čmas─▒yla kendisine kalan verimsiz, g├╝venilmez, barbar ve az n├╝fuslu eyaletlerin kuru yazg─▒s─▒yla sar─▒lm─▒┼č kalm─▒┼čt─▒. On y─▒l, do─čunun g├Ârkemli co─črafyas─▒n─▒n Antonius'un elinde, 200 y─▒ld─▒r geli┼čen Roma varl─▒─č─▒n─▒ eritecek duruma geldi─čini, korkuyla g├Ârm├╝┼čt├╝. Antonius kendisine, ─░talya'ya sald─▒rmak aymazl─▒─č─▒n─▒ g├Âstermese, Augustus'un, o korkun├ž oyuncunun ayaklanma ├╝st├╝ne ayaklanma, hainlik ├╝st├╝ne hainlik olan do─čudaki devinimlerine kar─▒┼čmas─▒ olanaks─▒zd─▒. Actium bile (Antonius'un ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ yan─▒lg─▒lar─▒, ├╝z├╝nt├╝ye kap─▒lmalar─▒, Kleopatra'n─▒n pe┼činden ko┼čup gitmesi y├╝z├╝nden kazan─▒lm─▒┼č) bir raslant─▒, bir talih sava┼č─▒ olmu┼čtu.
Bundan dolay─▒d─▒r ki Partlar konusunda Augustus, tam bir sak─▒nma ve ├žekinme g├Âstermi┼č; i┼či hi├žbir zaman sava┼ča vard─▒rmam─▒┼čt─▒.
Augustus d─▒┼č siyasetten s├Âz ederken, Ermenistan i┼čini ├Ânemle ve ├Âv├╝nerek ele al─▒r: ÔÇťB├╝y├╝k Ermenistan'─▒, kral─▒ Artaxe'nin ├Âld├╝r├╝lmesinden sonra bir eyalet haline getirebilirdim; ama, atalar─▒m─▒z─▒n ├Ârne─čine uyarak, ├╝vey o─člum Tiberius Nero arac─▒l─▒─č─▒yla ve bir krall─▒k halinde Kral Artavasdes'in o─člu, Kral Tigran'─▒n torunu olan Tigran'a vermeyi daha uygun buldum,ÔÇŁ der.
«   01   ...    16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   ...    42   »   


´╗┐