´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 28


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


Bununla birlikte, III. Tigran'─▒n az sonra kopan (b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla, Partlar─▒n haz─▒rlad─▒─č─▒) bir kar─▒┼č─▒kl─▒kla ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝yoruz. (Sandaldjian, II, 496; Gag├ę, 131.)
IV. Tigran ve k─▒z karde┼či Erato, Partlar─▒n dostudur ve Roma'n─▒n b├╝t├╝n ├žabalamas─▒na kar┼č─▒, bu kral─▒n Ermenistan'da kalmas─▒ dikkate de─čer. Buna kar┼č─▒ Augustus, Partlar ├╝st├╝ne y├╝r├╝meyi kesinlikle d├╝┼č├╝nmemi┼č; i┼či entrika ve anla┼čma yoluyla ve ├žo─ču kez olay─▒n d─▒┼č─▒ndaki bir arac─▒ gibi ├ž├Âz├╝mlemeyi ye─člemi┼čti. Oysa, b├╝t├╝n anla┼čmaya kar┼č─▒n, Ermenistan'daki bu oyunlar─▒yla Partlar─▒n Roma'ya meydan okuduklar─▒ a├ž─▒kt─▒r.
G├Âr├╝l├╝yor ki ÔÇťRes gestaeÔÇŁde Ermenistan konusunda Augustus, i┼či abartm─▒┼č, hele hem kendisini, hem Roma'n─▒n iyi y├╝reklili─čini ger├že─če hi├ž uymayan bir bi├žimde anlatm─▒┼čt─▒r. Burada yaln─▒zca ÔÇťRes gestaeÔÇŁyi kaynak olarak almak zorunda kalsak, ne duruma d├╝┼čece─čimiz a├ž─▒kt─▒r.
Yineleyelim: ÔÇťRes gestaeÔÇŁde (zaman s─▒ras─▒ ve do─čruluk noktalar─▒ bir yana b─▒rak─▒l─▒rsa) konu s─▒ras─▒yla en iyi toplanan b├Âl├╝mler, bu d─▒┼č siyasetle ilgili olanlard─▒r. XXVIII. b├Âl├╝m, koloniler i┼čine ayr─▒lan bir aral─▒k gibidir; sonra, XXIX. ve XXXIII. b├Âl├╝mler, yine d─▒┼č siyaseti yans─▒t─▒r.
Augustus, b├╝t├╝n bu b├Âl├╝mlerde, hep hakka, yasall─▒─ča uygun i┼čler yapt─▒─č─▒n─▒ belirtmeye ├žabalar. XXV. b├Âl├╝mde en sivri nokta, b├╝t├╝n ─░talya'n─▒n kendisine, ÔÇťkendili─čindenÔÇŁ ba─čl─▒l─▒k and─▒ i├žti─čidir. Bu ÔÇťkendili─čindenÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ yaln─▒zca bir savd─▒r, ger├žek de─čildir. (A. Piganiol, His. de Rome, 1939, s. 215 ve gerisi.) Bu ant i┼čini Augustus inceden inceye haz─▒rlam─▒┼č; dahas─▒, zorlam─▒┼čt─▒r. Asl─▒nda bu ÔÇťkendili─čindenÔÇŁ i├žilen antla XXVI. b├Âl├╝m├╝n i├žeri─či ├želi┼čkilidir. G├Âr├╝l├╝yor ki, ÔÇťRes gestaeÔÇŁyi her zaman kendi ├Âzellikleri i├žinde ele almak ve aldanmamak gerekiyor; o her zaman, bir ├Âv├╝nme dizelgesi olarak kalm─▒┼čt─▒r.
***
ÔÇťRes gestaeÔÇŁde s─▒ras─▒z, eksik ve gereksiz olan ┼čeyler konusunda verdi─čimiz bu ├Ârnekler, amac─▒ anlatmaya yetecektir san─▒yoruz. Bu gereksiz olan yerler yan─▒nda, belgenin b├╝y├╝k bir eksi─či vard─▒r. O da Augustus'un devlet adam─▒ olarak en b├╝y├╝k yan─▒n─▒ ayd─▒nlatmaya yarayan reformlar─▒d─▒r. Y├Ânetimde, dinde, maliyede, ailede, toplum ya┼čam─▒nda, oyunlar d├╝zenlemede, ba─č─▒┼č yapmakta, askerlikte, eyaletler i┼činde.. yapt─▒─č─▒ bu i┼čleri biz ba┼čka kaynaklardan ├Â─črenmek zorunday─▒z.
Ger├ži o, ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin VIII. b├Âl├╝m├╝nde reformlar─▒na de─činir: a. Patri├žiyenlerin say─▒s─▒n─▒ artt─▒rm─▒┼čt─▒r; b. ├ť├ž kez Senato se├žimi yapm─▒┼čt─▒r; c. D├Ârt kez n├╝fus say─▒m─▒ (ÔÇťlustrumÔÇŁ) yapm─▒┼čt─▒r; ├ž. Yeni yasalarla, gelenekleri canland─▒rm─▒┼č; atalar─▒n, uyulmaz duruma giren geleneklerini ve kurallar─▒n─▒ canland─▒rmak istemi┼čtir; d. Kendisi, daha sonra gelenlere ├Ârnek olacak d├╝zenler haz─▒rlam─▒┼čt─▒r. Ama bu reformlar─▒n ne olup ne olmad─▒klar─▒ bu sat─▒rlarla anla┼č─▒lmaz. Oysa bu reformlar onun su├žunu ba─č─▒┼člatacak, ad─▒n─▒ sonsuza dek ya┼čatacak i┼čleridir.
Atalar─▒n uyulmaz duruma gelen d├╝zenlerinden, kurallar─▒ndan birisi de ÔÇťlustrumÔÇŁdu. Do─ču┼čunda yaln─▒zca sa─čl─▒kla, dinle ilgiliyken, sonu├žta halk─▒n ve Senato'nun zenginli─čini anlamaya yarayan bu inceleme say─▒m─▒; n├╝fus say─▒m─▒ bak─▒m─▒ndan tarihin ├žok yararland─▒─č─▒ kaynak olmu┼čtur. Sonucu bak─▒m─▒ndan Roma'ya gelir sa─člamaya yarayan bu say─▒mlardan, ├Âzellikle ─░├ľ 8 tarihine raslayan ve VIII. b├Âl├╝mde ÔÇťikinci bir kezÔÇŽÔÇŁ diye belirtilen lustrum, ancak ÔÇťRes gestaeÔÇŁden ├Â─črenilmektedir. (Gag├ę, s. 85.)
Onun bu say─▒mlarla, ├Âzellikle eyaletlerde g├╝tt├╝─č├╝ ama├ž, yaln─▒zca kuru ve elis─▒k─▒ bir maliyecinin Roma'ya para, vergi sa─člamak isteyen ve bu istatistiklerden halk─▒n sa─čl─▒─č─▒ ve g├Ânenci i├žin en ufak bir sonu├ž bile ├ž─▒karmay─▒ akl─▒na getirmeyen s├Âm├╝rgecinin amac─▒d─▒r. Gallia'ya yollad─▒─č─▒ Licinus adl─▒ azatl─▒
«   01   ...    18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   ...    42   »   


´╗┐