´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 29


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


k├Âlesinin, o ├╝lkeye bu say─▒mla birlikte g├Ât├╝rd├╝─č├╝ vergi ve soygunculuk d├╝zenini, tarih├žiler Roma i├žin ÔÇťGermania tehlikesinden de b├╝y├╝kÔÇŁ diye nitelemi┼člerdir. (Ferrero, V, s. 279-280, not: 1 ve s. 289.)
Augustus'un bu b├Âl├╝mde ad─▒ ge├žen reformlar─▒n─▒n en ├Ânemlisi, ahlakta yapmak istedikleridir. Augustus, ├ž─▒kar─▒ i├žin Sextus Pompeius'un ├žok yak─▒n akrabas─▒ olan Scribonia ile evlenmi┼č; o ├ž─▒kar─▒n ortadan kalkt─▒─č─▒n─▒ sand─▒─č─▒ andaysa (─░├ľ 38'de) onu kovmu┼čtur. Ayn─▒ zamanda, sonradan o─čul edindi─či Tiberius Nero'yu, kar─▒s─▒ olan Livia'y─▒ kendisine b─▒rakmaya zorlam─▒┼č ve onunla evlenmi┼čti. As─▒l k├Ât├╝s├╝, Livia ile evlendi─či s─▒rada, kad─▒n kendisinden ├╝├ž ayl─▒k gebeydi! (V. Duruy: His., Rom., 1909, 359.)
B├Âyle bir insan─▒n ahlak reformu yapmas─▒ insana ├╝rperti verir. Ama Augustus'un Roma kad─▒n─▒ i├žin yapmak istedikleri ger├žektir, ├žok ├Ânemlidir ve bu reformu ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Bu reformun ├Ânemini anlamak i├žin Roma'da kad─▒n─▒n (i├ž sava┼člardan sonra) d├╝┼čt├╝─č├╝ durumu k─▒saca anlatmak gerekir.
Hellenistik sanat ve uygarl─▒k, yar─▒ barbar bir kitle olarak buldu─ču Roma ailesini ├žok de─či┼čtirmi┼čtir. Kurallar─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒lmas─▒na kesinlikle izin vermeyen; b├╝k├╝lmez bir kapal─▒ ├žer├ževe i├žinde ya┼čayan, amac─▒ysa yaln─▒zca evlenme yoluyla Romal─▒ t├╝r├╝n├╝ ├╝retmek olan eski ailenin yerini, utanmaz bir cinsel birle┼čme alm─▒┼čt─▒. Ne t├Âren, ne dua, ne kay─▒t, evlenmeyi olu┼čturmuyordu; kar┼č─▒l─▒kl─▒ raz─▒ olu┼č, as─▒l olarak ├žiftle┼čmeye yetiyor; bu raz─▒ olu┼č yerine anlay─▒┼čs─▒zl─▒k ge├žince de, ├žiftler ayr─▒l─▒yordu. Birle┼čmede, hukuku ilgilendiren tek g├Âr├╝n├╝r ┼čey, ├žeyizdi (drahoma). Kad─▒n─▒ s├╝rekli olarak elinde tutan vasilikten kalan tek izse, babas─▒, anas─▒, kocas─▒ bulunmad─▒─č─▒ zaman herhangi bir vasi bulmas─▒yd─▒. Bu d├Ânemin soylu han─▒m─▒nda eksik olan; yal─▒nl─▒k, ba┼č e─čme, i┼č zevki ve namustu. Kad─▒n, bir├žok ├Âzg├╝rl├╝k aras─▒nda namussuzluk ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ de alm─▒┼čt─▒ denebilir. ├ľyle bir ├Âzg├╝rl├╝k ki, sonunda ceza almaktan, bo┼čanarak hemen kurtuluyordu. Evlenmeler, yurtta┼čl─▒k g├Ârevi olmaktan ├ž─▒km─▒┼č, g├╝zelli─čin, servetin, g├╝├žl├╝ ailelere ├žatman─▒n gerektirdi─či bir hesap i┼či olmu┼čtu. Bu hesaplar─▒nda aldananlar hemen ayr─▒l─▒yor, boyuna kad─▒n de─či┼čtiriyorlard─▒. ├ço─ču kez de azatl─▒ k├Âlelerini odal─▒k yap─▒yorlard─▒. Bu birle┼čmeler evlenme say─▒lmad─▒─č─▒ndan, do─čan ├žocuklar yasal ├žocuk say─▒lm─▒yor; bu da baba i├žin (be─čendi─čini o─čul edinme bak─▒m─▒ndan) ayr─▒ bir kazan├ž oluyordu.
├ç├Âz├╝len ailenin kad─▒n─▒n─▒ fuhu┼ča g├Ât├╝ren nedenlerin ba┼č─▒nda, yoklukla l├╝ksten olu┼čan bir kar┼č─▒tl─▒klar bile┼čimi bulunuyordu. Ele ge├žirilen ve her biri Hellenistik uygarl─▒─č─▒n kural tan─▒maz zevkine ve e─člencesine bo─čulmu┼č olarak Roma'ya ge├žen Akdeniz ├╝lkelerinden; i├ž sava┼člar─▒n y─▒kt─▒─č─▒, ├Âbek ├Âbek yok olmu┼č kitlelerin ├žo─čald─▒─č─▒ Roma d├╝nyas─▒na o denli ├žok fahi┼če, oyuncu, l├╝ks e┼čya, kar─▒┼č─▒k g├Ârenekler ve gelenekler ya─č─▒yordu ki, bunlar─▒n aras─▒nda eski din ba─člar─▒n─▒ par├žalam─▒┼č olan Roma ailesinin kad─▒n─▒, sanki ├ž─▒r─▒l├ž─▒plak, ┼ča┼č─▒rm─▒┼č kalm─▒┼čt─▒. Eski ataerkil (patriarcale) aile ba─člar─▒ndan s─▒yr─▒lan Roma aile kad─▒n─▒, yeni ve s─▒n─▒rs─▒z g├Âr├╝len ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ i├žinde ne yapaca─č─▒n─▒ bilmiyordu. Asl─▒nda ├žal─▒┼čma ya┼čam─▒, yaratma ya┼čam─▒ bulunmayan Roma sitesinde; erke─čini elinden alan Yahudi, M─▒s─▒rl─▒ ya da Atinal─▒ kokot; bu kad─▒na ├Ârnek olu┼čturuyordu. ÔÇťYe┼čil z├╝mr├╝tlerle, Sur'un beyaz ve pahal─▒ y├╝nlerinden yap─▒lm─▒┼č kuma┼člarla ya da ipek giysiler ve K─▒z─▒ldeniz'den getirilen incilerle s├╝slenenÔÇŁ bu yabanc─▒ ve d├╝┼č├╝k kad─▒nlar; Roma'n─▒n en y├╝ksek aile erke─čini tutsak edebiliyordu. Evin, oca─č─▒n i┼člerine ba─čl─▒ kalan Roma kad─▒n─▒n─▒ yaln─▒zca alay ve aldat─▒lma bekledi─činden, onlar─▒n da bu oyuncu ve yabanc─▒ kad─▒nlar─▒n yolunu tutmas─▒ pek do─čal oluyordu. O zaman, ailenin al├žakg├Ân├╝ll├╝ geliri b├╝t├╝n bu l├╝kse yetmiyor; kad─▒n da kendisine l├╝ks├╝ sa─člayan insan─▒ ar─▒yor; bulunca da tek engel tan─▒madan onun oluyordu.
─░├ž sava┼člarda servetini bat─▒rm─▒┼č olan ┼č├Âvalyelerin, senat├Ârlerin ailelerinde, g├╝n ge├žtik├že batmak ├╝zere olan bir geminin y─▒k─▒m─▒ beliriyordu. Bu ailenin kad─▒nlar─▒, ÔÇťkocalar─▒n─▒n batan servetini ellerinde bulunduran yeni zenginleri; g├╝zellikleri, ├Âp├╝c├╝kleri, namuslar─▒yla ellerine almak, servetlerini k─▒smen
«   01   ...    19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   ...    42   »   


´╗┐