´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 30


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


olsun ellerine ge├žirmek yolunda kocalar─▒yla anla┼č─▒yorlard─▒ÔÇť. (Ferrero, V, s. 72.) B├Âylece fuhu┼č, soylu tabakan─▒n ho┼č g├Ârd├╝─č├╝ garip bir al─▒┼čveri┼č durumuna gelmi┼čti. Bir zamanlar, namussuz kad─▒n─▒ ├Âld├╝rme hakk─▒ verilen koca, ┼čimdi bu namussuzlu─čun ticaretiyle mutlu olmaya bak─▒yordu. Soylu ya da y├╝ksek ya da y├Âneten tabakada bulunanlardan bir├žo─čunun kar─▒s─▒n─▒n sat─▒l─▒k oldu─ču, Roma'da herkesin bildi─či bir ┼čeydi. Grachus karde┼člerin anas─▒n─▒ yeti┼čtiren Roma ailesinin d├╝┼čt├╝─č├╝ bu a┼ča─č─▒l─▒k durum, ne korkun├žtur!
Erkeklerin de evlenme i┼činde kendilerini her t├╝rl├╝ sorumluluktan kurtaran yolu tutmalar─▒ ola─čan bir ┼čey olmu┼čtu. Evlenme yerine, soylu aile kad─▒nlar─▒ndan birini ya da Roma toplumunda toplumsal bir de─čeri olmayan, bu nedenle ├žiftle┼čmesinden kayg─▒ duyulacak bir sonu├ž ├ž─▒kmayacak olan Suryal─▒, Yunanistanl─▒, ─░spanyal─▒ dans├Âzlerden, ┼čark─▒c─▒lardan birini ya da ┼čehvet oyunlar─▒n─▒n her t├╝rl├╝s├╝ ├Â─čretilerek yeti┼čtirilmi┼č gen├ž o─članlar─▒ se├žmek, d├╝nyaya egemen olan Roma soylu erke─činin hi├ž k─▒zarmadan ya┼čad─▒─č─▒ g├╝ndelik bir ya┼čam olmu┼čtur. Do─čall─▒kla, ├žocuk sahibi olmamak, b├╝t├╝n bu toplumsal sapk─▒nl─▒klar─▒n ba┼č nedeniydi.
├çocuksuz, sorumsuz bu ┼čehvet d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝; Roma'da ├žarp─▒┼čma ve sava┼čma iste─čini ve g├╝c├╝n├╝ kemiriyordu; yaz─▒n, ÔÇťerotikÔÇŁ ┼čiirleriyle toplumun ├ž├╝r├╝y├╝p da─č─▒lmas─▒n─▒, ahlak s─▒n─▒rlamalar─▒ndan, erkeklik, yurtseverlik duygular─▒ndan t├╝m├╝yle uzak bir e─člence, bir sefahat mekanizmas─▒n─▒n korkun├ž bir yay─▒lmayla i┼člemesini haz─▒rl─▒yordu. Tibulle ve Properce gibi Latin ┼čairleri, zaman─▒m─▒z─▒n Pierre Louis'inde g├Ârd├╝─č├╝m├╝z Yunan ÔÇťerotizmiÔÇŁini Roma toplumuna yayarken, b├╝t├╝n├╝yle askerlik ve sava┼č d├╝┼čman─▒ bir anlat─▒m kullanmaktan ├žekinmiyorlard─▒. Ne tuhaft─▒r ki, Tibulle'yi koruyan, Roma'n─▒n g├╝├žl├╝ devlet adam─▒ Messala; Properce'i koruyan da, Augustus'un en yak─▒n dostu, ak─▒l hocas─▒ M├ęc├Ęne idi!
B├╝t├╝n bu ├žirkin i┼čler, Roma'y─▒ y├Ânetenlerin ge├žmi┼če d├Ânmek, ge├žmi┼či b├╝t├╝n gelenekleriyle yeniden ya┼čatmak istedikleri bir zamanda oluyordu. Ge├žmi┼či ya┼čatmak isteyenler, onu ├ž├╝r├╝ten, da─č─▒tan ┼čiiri, insan─▒ ayn─▒ zamanda koruyor, benimsiyorlard─▒! Bu ├želi┼čki, Roma'n─▒n i├žinde ├žalkand─▒─č─▒ ahlaksal bunal─▒m─▒ g├Âstermeye yeter san─▒r─▒m.
Bu bunal─▒ma, bu bunal─▒m─▒ yaratan b├╝t├╝n u─čursuz, olumsuz etmenlere kar┼č─▒, Roma'da bir tepki belirdi. Bu tepkiyi olu┼čturan kamuoyu, s─▒radan de─čildi. Bir kez ger├žek halk vard─▒ ki, y─▒llarca s├╝ren i├ž ve d─▒┼č sava┼člardan dolay─▒, depreme u─črayan yerlerin korkusuna, yoksullu─čuna ve umutsuzlu─čuna d├╝┼čm├╝┼člerdi. Bunlar yeni zenginlerin keyfi ve zorba y├Ânetiminin bitmesini; d├╝zen, hak, adalet ve refah d├Âneminin gelmesini sa─člayacak i┼čler bekliyor; bunu bir reform umuduna ba─čl─▒yorlard─▒.
Sonra Romal─▒l─▒─č─▒ kurtarmak isteyen idealistler, eski aile ├žocuklar─▒ vard─▒. Bunlar azd─▒lar, ama uyan─▒kt─▒lar; d├╝nya egemenli─čine uygun bulduklar─▒ Roma'n─▒n, i├žinde yuvarland─▒─č─▒ karars─▒z, renksiz, karaktersiz ve dinsiz durumdan kurtulmas─▒n─▒, yeni bir alt─▒n ├ža─č─▒n a├ž─▒lmas─▒ i├žin tek umar kabul ediyorlard─▒. Bunun i├žin de ge├žmi┼či, b├╝t├╝n kurallar─▒ ve b├╝y├╝kl├╝─č├╝yle yeniden ya┼čatmak gerekiyordu. Bunun dinde, ahlakta, hatta ┼čiir ve sanatta, ge├žmi┼čten esinlenen bir reformla olabilece─čini kabul etmi┼člerdi. Bir Vergilius, y─▒llarca ├Âm├╝r verdi─či Aeneisini, i┼čte bu kayg─▒yla haz─▒rlayan idealistlerden biridir.
Devlet hizmetinde bulunanlardan bir b├Âl├╝m├╝ de, i├žinde bulunduklar─▒ ko┼čullar─▒n Roma'y─▒ y─▒k─▒ma g├Ât├╝rd├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝yor; onlar da bir reform istiyorlard─▒. Devletin ve ulusun varl─▒─č─▒n─▒ tehlikeye koyan al├žaklar─▒, yeni zenginleri, sonradan g├Ârmeleri, b├╝t├╝n gelenekleri hi├že sayan ahlaks─▒zlar─▒ yola getirmek i├žin, bir temizli─če ┼čiddetle gereksinme vard─▒; ├Âyle bir temizlik ki, bu k├Ât├╝leri ├Ârnek alabilecek olan senat├Ârleri, ┼č├Âvalyeleri ve ailelerini etkisi i├žine als─▒n.
«   01   ...    20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   ...    42   »   


´╗┐