´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 31


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


B├Âylece, her bak─▒mdan toplumu ay─▒klamak ├╝zere bir ilke ve kurallara a┼č─▒r─▒ ba─čl─▒l─▒k, bir temizleme ak─▒m─▒ do─čmu┼čtu. Bu ak─▒m; ├Âzellikle Actium'dan sonra, b├╝t├╝n g├╝├žleri elinde toplayan ve Roma d├╝nyas─▒nda e┼čsiz bir sayg─▒nl─▒k kazanm─▒┼č olan Augustus'a y├Âneliyordu.
Augustus'un reformlar─▒, kendi iste─činden ├žok ├ževresinin bask─▒s─▒ndan do─čmu┼čtu, denebilir.
Yukar─▒da aile ve kad─▒n konusunda reformlar yapacak olan bu Augustus'un g├Ân├╝l ve ahlak d├╝zeyini g├Âsterdik. Bu d├╝zey dolay─▒s─▒yla de─čil midir ki, Augustus'un kendisinin, (s├╝rg├╝n gibi) en ┼čiddetli ├Ânlemleri almak zorunda kald─▒─č─▒, hafifme┼čreplikleriyle ├╝nlenen k─▒zlar─▒ yeti┼čmi┼čti! Bu durum, ailede reformla ├želi┼čkiliydi; asl─▒nda ─░talya, i├ž bo─ču┼čmalardan sonra ba┼čtan ba┼ča ├želi┼čkilerle ├žalkalan─▒yordu: Toplumsal ya┼čamda, Latin ilkeleriyle Grek ve do─ču ilkeleri aras─▒nda kar┼č─▒tl─▒k; devleti bir egemenlik arac─▒ bilenlerle onu bir k├╝lt├╝r y├╝ksekli─činin yaratt─▒─č─▒ ince ara├ž bilenler aras─▒nda kar┼č─▒tl─▒k; Roma'daki askeri Cumhuriyet'le t├╝m-g├╝├žl├╝ (kadir-i mutlak=omnipotent) imparatorlar─▒n ve krallar─▒n elindeki Asya uygarl─▒─č─▒ aras─▒nda kar┼č─▒tl─▒k! (Ferrero, V, 79.)
Sezar'─▒n moda durumuna getirdi─či, kopya, bunun i├žin de a┼ča─č─▒l─▒k maddeci ve dinsiz Epik├╝rc├╝l├╝─č├╝n ├ž├Âmezleri olan sonradan erme ve g├Ârmelerle, Stoac─▒l─▒─č─▒n ve Pitagoras├ž─▒l─▒─č─▒n avuntusunu benimseyen b├╝y├╝k halk kitleleri aras─▒nda kar┼č─▒tl─▒k vard─▒: Bo─čaz─▒na dek a┼ča─č─▒l─▒k duruma batm─▒┼č, iflas etmi┼č (─░skender'den sonraki) Grek ve Ege d├╝nyas─▒ndan kopya edilen Epik├╝rc├╝l├╝kle Stoac─▒l─▒k ├žarp─▒┼č─▒yordu. Bu ├žarp─▒┼čma, Pitagoras├ž─▒ anlay─▒┼č─▒n yard─▒m─▒yla Stoac─▒l─▒ktan yana desteklenmi┼čti. Epik├╝rc├╝l├╝k, zaman─▒n tanr─▒s─▒ kesilen insan─▒n; Augustus'un yaratt─▒─č─▒ memurlar─▒n, temsilcilerin (zenginlikten patlayan) d├╝nyas─▒n─▒ sarm─▒┼čt─▒. Garip bir Pitagoras├ž─▒ inan├žla g├╝c├╝ artan Stoac─▒l─▒ksa ÔÇťSafla┼čt─▒rmac─▒l─▒─č─▒ÔÇŁ (Puritanisme) do─čurmu┼čtu.
Augustus, reformlar─▒na bu Safla┼čt─▒rmac─▒lar─▒n bask─▒s─▒ alt─▒nda ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bunlar aras─▒nda Tiberius Nero ve Vergilius gibi soylular ve idealistler vard─▒; ama onulmaz k─▒skan├žl─▒klar─▒n k─▒vrand─▒rd─▒─č─▒ orta s─▒n─▒f, ├žo─čunlu─ču olu┼čturuyordu. ├ľtekiler kural tan─▒maz, dimdik zevke ve sefaya ko┼čarken; yeni ve zengin soylular─▒n l├╝ks├╝ne ve rahat─▒na hi├žbir yolla ula┼čamayan bu kitle, bir yandan sonsuz yoksulluklar─▒n─▒n, ├Âte yandan inan├žlar─▒n─▒n ├žitleriyle ├ževrelenmi┼č bulunuyordu. B├Âylece, ÔÇťRoma'n─▒n askerlik ve siyasetteki b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝n temeli dindir,ÔÇŁ diyen bir metafizi─čin soylu duygular─▒yla kin, k─▒skan├žl─▒k ve nefret duygular─▒, ayn─▒ Safla┼čt─▒rmac─▒l─▒k kayna─č─▒ndan besleniyordu. Birey i├žin aile duygusu neyse, uluslarda geleneklere sayg─▒ odur. Bu sayg─▒, a┼ča─č─▒l─▒k duygusu, korku, ├ž─▒kar ya da tutkuyla ┼ča┼č─▒rmam─▒┼č olan her ola─čan insanla birlikte do─čan iyi ├Âzelliklerdendir. Ta┼čk─▒n bir bencilli─čin ya da sert bir zorbal─▒k y├Ânetiminin sonucu, da─č─▒lmak ├╝zere bulunan toplumun kar┼č─▒s─▒nda duyulan i├žten kayg─▒yla geleneklere sayg─▒y─▒ birle┼čtiren g├╝├ž Safla┼čt─▒rmac─▒l─▒kt─▒. Bu duygu ve bu kayg─▒, Vergilius'a Aeneis'i yaratt─▒rm─▒┼čt─▒. ┼×air bu yap─▒t─▒yla, Roma'y─▒ y├╝kseltmek isteyenlere tarihin ve gelene─čin bir dayana─č─▒n─▒ arma─čan etti─čine inan─▒yordu.
Asl─▒nda da─č─▒lmak ├╝zere g├Âr├╝nen Roma'n─▒n ge├žmi┼čteki b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne duyulan ├Âzlem, o d├Ânemde pek a├ž─▒kt─▒. Toplumun her i┼činde bu ├Âzlemi g├Ârebiliyoruz. ─░talya'da b├╝y├╝k, klasik Avrupa R├Ânesans─▒n─▒ yaratan g├╝├ž, i┼čte bu ├Âzlemdi. Bug├╝n├╝n T├╝rkiyesinde, bu ge├žmi┼čteki b├╝y├╝kl├╝─če ├Âzlem, mimarl─▒kta ÔÇťYeni-T├╝rk bi├žemiÔÇŁ yaratm─▒┼č, yaz─▒nda halk ┼čiirini ├Ân plana ge├žirmi┼č, Osmanl─▒ d├Âneminin ÔÇťT├╝rk Ocaklar─▒ÔÇŁnda T├╝rk├ž├╝l├╝k├╝ devlet siyasetinin belkemi─či yapm─▒┼čt─▒r. Roma'da bu ├Âzlem, ÔÇťeski bi├žemÔÇŁdeki sanat─▒ yaratm─▒┼č; s─▒ra s─▒ra bunal─▒mlar, g├Â├ž├╝┼čler b├╝t├╝n toplumda (yaln─▒zca b├╝y├╝k, yaln─▒zca g├╝zel, yaln─▒zca s├╝rekli par├žalar─▒ ya┼čayan ve g├Âz├╝ken) ge├žmi┼č d├Ânemin bu ├Âzlemini k├Âr├╝klemi┼čtir.
«   01   ...    21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   »   


´╗┐