´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 33


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


M├ęc├Ęne gibi bir dostunun g├╝zel kar─▒s─▒ T├ęrentia ile ili┼čkisi oldu─ču s├Âylenirdi; kendisi bir zamanlar Livia'n─▒n ├ó┼č─▒─č─▒ olmu┼č, sonra da Roma yasas─▒na ve geleneklerine ayk─▒r─▒ olarak, onunla evlenmi┼čti) ataerkil Roma toplumunun y─▒k─▒m─▒ demekti. Bu durum kar┼č─▒s─▒nda, kad─▒nlar evlenmeye can atsalar bile hangi erkek evlenmeyi g├Âze alabilecekti?
Augustus, bu evlenme i┼činde ba┼čka bir devrim daha yapt─▒; bir vasiyetnameyi yerine getirecek olanlara, o vasiyetname dulluk ya da bek├órl─▒─č─▒ buyuruyorsa, buna ba┼če─čmeme hakk─▒n─▒ tan─▒d─▒. Vasiyetnameyi b─▒rakan baba ya da vasi evlenme i┼čini ├Ânl├╝yorsa, vasilik alt─▒ndakilerin, ÔÇťPretorÔÇŁa ba┼čvurmalar─▒yla bu ├Ânlemeyi kald─▒rtmak haklar─▒ tan─▒n─▒yordu. Bu, o zamana dek Roma hukukunun, bir din buyru─ču ya da yasa─č─▒ gibi sayg─▒ g├Âsterdi─či, dokunmad─▒─č─▒ bir noktay─▒, vasiyetnameyi zorluyordu. Yani, burada da ├želi┼čki, gelenekle istek aras─▒nda ├žarp─▒┼čma vard─▒.
Hele azatl─▒lara verdi─či ├Âzg├╝rl├╝k ve olanakla, patronlar─▒n yetkesini birden s─▒f─▒ra indiriyordu. Oysa kendisi bu yetkenin canl─▒ bir gardiyan─▒, bir ├Ârne─či olduktan ba┼čka; Roma toplumu, s─▒n─▒flar─▒n ger├žekten var oldu─ču ve inan─▒lmaz bir nefretle ve ac─▒mas─▒zl─▒kla ├žarp─▒┼čt─▒─č─▒ bir d├╝nyayd─▒. Bu d├╝nyada b├Âyle bir yasa, ger├žek bir devrimle e┼č de─čerdeydi.
Yeni yasayla, kocas─▒ ├Âlen bir kad─▒n, bir y─▒l; kocas─▒ndan bo┼čanan kad─▒n, alt─▒ ay sonra yeniden evlenmek zorunda b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒. Oysa Roma hukuku, b├Âyle bir konuyu, zina denli g├╝nah ve ay─▒p sayard─▒. Augustus burada da gelenekle ├žarp─▒┼č─▒yordu.
Roma'n─▒n ├Ânemli yasalar─▒ndan biri de, vasiyetname sonucu ba─č─▒┼člarla ilgiliydi. Dostlar dostlara vasiyetnamelerinde kesinlikle bir ┼čeyler b─▒rak─▒rd─▒. ├ľrne─čin Vergilius ├Âld├╝─č├╝nde, on milyon sestertlik servetinden d├Ârtte birini Augustus'a b─▒rakm─▒┼čt─▒. Augustus yeni ÔÇťbek├órl─▒kÔÇŁ yasas─▒yla ve genel ├ž─▒kar ad─▒na, hem eski Roma hukukunu, hem de ├Âlenin son iste─čini tan─▒m─▒yordu. Bundan daha k├Ât├╝ ne olabilirdi?
Bunlar─▒n yan─▒nda Augustus, kad─▒nlar─▒n drahoma i┼čini d├╝zene koydu. O zamana dek erkek, kar─▒s─▒n─▒n drahomas─▒n─▒ ne isterse yapabilirdi. ÔÇťLex de adulteriisÔÇŁ ile satmak ya da ba┼čkas─▒na devretmek yasak edildi. Ailenin ekonomik yap─▒s─▒na bunun b├╝y├╝k etkisi olmu┼čtur.
Fuhu┼ča kar┼č─▒ haz─▒rlamak zorunda oldu─ču yasalar, hem fuhu┼ču ├Ânlemek, hem de Roma ailesini iki y├╝z y─▒ld─▒r kirleten karga┼čadan kurtarmak istiyordu. Burada da devlet, Roma ailesinin ba┼č─▒nda bulunan insan─▒n hakk─▒na sald─▒rm─▒┼č oluyordu. Bu yasa, eski ataerkil aile ba┼čkan─▒na tan─▒nan haklardan bir tanesini korumay─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r; fuhu┼ču yapan kad─▒nla su├ž orta─č─▒n─▒, su├ž ortaya ├ž─▒kar ├ž─▒kmaz ├Âld├╝rme hakk─▒n─▒! Bundan ba┼čka, kocan─▒n da, kar─▒s─▒n─▒n ├ó┼č─▒─č─▒n─▒ (evde yakalamak ko┼čuluyla) ├Âld├╝rme hakk─▒n─▒ tan─▒yordu; ama bu ├ó┼č─▒─č─▒n ya tiyatrocu, ya ┼čark─▒c─▒, ya da dans├ž─▒ ya da ailenin azat etti─či bir k├Âle olmas─▒ gerekti. Su├ž evde i┼členmi┼čse, kad─▒n da yakalan─▒rsa, onu da ├Âld├╝rme hakk─▒ verilmekteydi.
Roma yurtta┼č─▒ olan kad─▒n─▒n zinas─▒ ortaya ├ž─▒k─▒nca, kocaya; koca davranmazsa, babaya, 60 g├╝n i├žinde su├žu Pretor'a haber vermek hakk─▒ ba─č─▒┼član─▒yordu. Koca ve baba, bu 60 g├╝nde mahkemeye ba┼čvurmazsa herhangi bir Roma yurtta┼č─▒ bu i┼či yapabilecekti. ├ç├╝nk├╝ zina, bu yasaya g├Âre (Lex Iulia de pudicitia et de coercendis adulteriis), genel su├žlar aras─▒ndayd─▒; t─▒pk─▒ babay─▒ ├Âld├╝rmek, kalpazanl─▒k yapmak gibi!
Zina yapan erke─čin cezas─▒, sonsuza dek s├╝rg├╝nd├╝; mallar─▒n─▒n yar─▒s─▒n─▒ da devlet zorla al─▒yordu. Kad─▒n i├žin bu ceza, sonsuza dek s├╝rg├╝n ve drahomas─▒n─▒n yar─▒s─▒n─▒, elindeki m├╝lk├╝n ├╝├žte birini devletin zorla almas─▒yd─▒; ayr─▒ca, evlenmek hakk─▒ndan da yoksun b─▒rak─▒l─▒yordu. Evini zinaya ara├ž yapan, kar─▒s─▒n─▒n namussuzlu─čundan yararlanmak isteyen (6) ya da zina su├žunun ortaya ├ž─▒kmas─▒ndan sonra da yan─▒nda al─▒koyan koca, zina yapan erkek gibi ceza g├Ârecekti.
«   01   ...    23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   »   


´╗┐