´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 38


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


G├Âze batmayan bu ufak ad─▒mlar, Roma'da imparator tap─▒n─▒s─▒n─▒ yaymak i├žin ortam haz─▒rlam─▒┼čt─▒: Yurdu kurtaran ve tanr─▒la┼čm─▒┼č Iulia ailesinin ├žocu─ču, Venus'un torunu, Apollo'nun arkada┼č─▒ olan Augustus, Roma'da da tap─▒nmaya uygun g├Âr├╝lecekti!
Kendisi de, bu tap─▒nma konusunda en belirsiz ve ola─čan yolu se├žti: O d├Ânemde herkesin ruhuyla ilgili, ki┼čisel, k├╝├ž├╝k bir tanr─▒s─▒ vard─▒: Lar! Kasabalarda, d├Ârtyol a─č─▒zlar─▒nda tap─▒n─▒lan bu al├žakg├Ân├╝ll├╝ tanr─▒c─▒klar─▒n ÔÇťLares CompitalesÔÇŁ adl─▒ bir de t├Ârenleri yap─▒l─▒rd─▒. Augustus'un Lar─▒, yava┼č yava┼č hepsinin yerini ald─▒ (─░├ľ 14'te). Yedi y─▒l sonra da bir Senato buyru─ču, bu g├Ârene─či kuralla┼čt─▒rd─▒.
Roma'da 265 d├Ârtyol a─čz─▒ vard─▒; buralarda, halk─▒n Larlar─▒n─▒n Augustusunkini kucaklad─▒─č─▒ g├Âr├╝ld├╝. Yani, ya┼čayan bir b├╝y├╝─č├╝n tanr─▒la┼čt─▒r─▒lmas─▒na d├╝┼čman olan Roma kamuoyunu ayakland─▒rmadan, daha sa─čl─▒─č─▒nda tap─▒n─▒lman─▒n yolunu buldu! (J. Charbonneaux, s. 10.) Sonu├žta, ├╝nl├╝ ÔÇťAugustalesÔÇŁ adl─▒ dinsel t├Ârene lay─▒k g├Âr├╝ld├╝.
B├╝t├╝n bunlar olurken, ┼čairler, sanat adamlar─▒; Augustus'un orduyu ve halk─▒ kendisine ba─člayarak Roma'n─▒n birli─čini, b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ kurmakta oldu─čunu, eyaletleri de tek bir inan├ž ├ževresinde birle┼čtirdi─čini yayd─▒. As─▒l ├Ânemli nokta, ba┼čkalar─▒n─▒n (├Ârne─čin Pers ─░mparatorlu─ču'nun) tersine, tanr─▒ Augustus'un ├╝st yan─▒nda, tanr─▒la┼čm─▒┼č Roma'n─▒n ┼čan─▒n─▒ y├╝kseltmeleridir. B├Âylece, Romal─▒ niteli─či, Augustus'tan daha uzun ya┼čayabilmi┼čtir.
G├Âr├╝l├╝yor ki, Augustus ki┼čisel egemenli─čini, Cumhuriyet ├žer├ževesinin i├žine kurmu┼č; geni┼č Roma d├╝nyas─▒n─▒n y├Ânetimini sa─člayan ki┼čisel ├Ârg├╝t├╝n├╝ (yani se├žilenlerden ba┼čka, kendisinin atayarak yaratt─▒─č─▒) bile bu Cumhuriyet g├Âr├╝┼č├╝ne dayand─▒rm─▒┼čt─▒r.
Bu verdi─čimiz ├Ârnekler, Augustus'un, i├žindekileri gizlemek ve onlar─▒ (kimseyi ayakland─▒rmadan) y├╝r├╝tmek, ger├žekle┼čtirmek konusunda ne derece usta oldu─čunu g├Âsterir.
As─▒l sorun, Augustus'un ni├žin o derece g├╝├žl├╝ oldu─ču zaman da bu derece sak─▒nganl─▒k g├Âstermesidir. Bunun nedenini ilkin Augustus'un (yukar─▒da k─▒saca ├žizdi─čimiz) yarat─▒l─▒┼č─▒nda, ki┼čili─činde; sonra da 19 ya┼č─▒nda siyaset ve iktidar sava┼č─▒m─▒na girdi─činden beri edindi─či deneyimlerde aramal─▒y─▒z. Bir kez Augustus, kendisinden ├Ânce, diktat├Ârl├╝kle bir t├╝r tanr─▒la┼čan ve hemen yerin dibine f─▒rlat─▒lan Crassus'un, Pompeius'un, Caesar'─▒n ve Antonius'un ba┼č─▒na gelenleri unutamam─▒┼čt─▒r.
Augustus'un b├╝y├╝k ayr─▒cal─▒klar─▒ndan biri de, ku┼čkusuz, ÔÇťCaesar'─▒n o─čluÔÇŁ olmas─▒yd─▒. Gallia ayaklanmas─▒n─▒n en tehlikeli ba┼člang─▒c─▒nda onun Galler ├╝lkesine gitmesi, yaln─▒zca ad─▒ndan dolay─▒ bile ├Ânemli etkiler yapm─▒┼č, ayaklanmay─▒ ├Ânlemi┼čti. (Ferrero, V, 289.)
Augustus, Caesar'─▒n ├Âld├╝r├╝lmesiyle at─▒ld─▒─č─▒ sava┼č─▒mda ÔÇťama├ž i├žin her ┼čey yap─▒l─▒rÔÇŁ ilkesine ba─čl─▒ kalm─▒┼čt─▒. Bu ilkeyi uygularken Caesar'─▒, Antonius'u ├Ârnek alm─▒┼č; arkada┼č olarak Antonius gibi insanlar─▒ se├žmi┼čti. Bu d├Ânemin Augustus'u, ger├žekten i─čren├žtir. Caesar'─▒n soylu ve Cumhuriyet├ži tabakaya d├╝┼čman olarak bunlara kar┼č─▒ olan b├╝t├╝n tabakalar─▒ tutan kentsoylu s─▒n─▒f─▒n─▒ temsil eden zorba y├Ânetiminin yolunu tutmu┼čtur. Sava┼č─▒mdan ve beklemedi─či e┼čsiz utkudan sonra, ba┼čka bir Augustus'la kar┼č─▒la┼č─▒r─▒z.
Bu Augustus, Caesar'─▒n yanl─▒┼člar─▒n─▒ i┼člememeye son derece dikkat eder. Bask─▒c─▒ ve sefih, ama Augustus'a oranla ├žok ├╝st├╝n bir asker ve sava┼č─▒mc─▒ olan Caesar'─▒ d├╝┼č├╝ren her ┼čeyden ├žekinir. ├ľrne─čin, Caesar'─▒n tiyatroda rapor okumas─▒n─▒n ya da oyun bitmeden locas─▒n─▒ b─▒rak─▒p gitmesinin ├ževresinde (halkta ve soylulardaÔÇŽ) b─▒rakt─▒─č─▒ ├žok k├Ât├╝ etkiyi pek iyi bilmektedir. Bundan dolay─▒ da, en k├Ât├╝ oyunu bile ÔÇťpulvinarÔÇŁ denen locas─▒nda, sonuna dek, b├╝y├╝k bir ilgiyle seyretmeyi unutmam─▒┼čt─▒r. (J. Carcopino: La vie quotidienne ├á Rome, 1939, s. 243.)
«   01   ...    28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   »   


´╗┐