´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 40


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


Brutus'un en candan dostu olan Messala Corvinos'u, Roma'da kendi yerine vali b─▒rakmas─▒ bu ├žabalardan biridir. (─░├ľ 26.) Ger├ži o, bu konumu alt─▒ g├╝n sonra b─▒rakt─▒; ama bu davran─▒┼č, Cumhuriyet├ži soylular─▒n ruhunda uzun s├╝re yank─▒ yapt─▒.
Daha ├Ânce s├Âz├╝n├╝ etti─čimiz Makedonya Valisi Marcus Primus ve Roma belediye ├╝yelerinden Rufus olaylar─▒n─▒ an─▒msay─▒n. Orada Augustus, soylu tabakaya ho┼č g├Âr├╝nmek i├žin k├Ât├╝l├╝kte, insanl─▒k s─▒n─▒r─▒n─▒ bile ge├žmi┼čtir.
Yine soylularla anla┼čabilmek i├žin, se├žimlerde b├╝t├╝n g├╝c├╝n├╝ onlardan yana kulland─▒. Hele eyaletlerdeki, ─░talya'daki geliri bol topraklar─▒, maden ocaklar─▒n─▒ onlara b─▒rakmas─▒, ayaklanma s─▒ras─▒nda b├╝t├╝n├╝yle iflas eden bu tabakay─▒ yeniden canland─▒rd─▒. B├Âylece s├╝rekli ve bol gelire kavu┼čan bu soylular, Augustus'a onun devrim yolda┼člar─▒ndan da ├žok minnettar kald─▒. Kendisine Senato'nun ─░├ľ 23'te verdi─či b├╝t├╝n eyaletlere kar─▒┼čmak hakk─▒, biraz da bu minnettarl─▒klar─▒n sonucudur!
Devlet adam─▒ olabilmek hakk─▒n─▒ bir ÔÇťgelirÔÇŁ konusu yaparak zenginle┼čen soylular─▒, devletin sahibi tek tabaka durumuna getirmesi de, Augustus'un bu anla┼čma anlay─▒┼č─▒na bir ba┼čka ├╝z├╝c├╝ ├Ârnektir.
Augustus'un devlet adaml─▒─č─▒n─▒n etkinlik kayna─č─▒ olan Senato'da yapmak istedi─či reform, soylu s─▒n─▒fla anla┼čma iste─činin, gereksinmesinin ba┼čka bir belirtisi; ayn─▒ zamanda bu meclisin dayan─▒lmaz hi├žli─činden duydu─ču tiksintinin bir sonucu olmu┼čtur.
Ne yaz─▒kt─▒r ki bu iyile┼čtirme giri┼čiminde, ama├žla ara├žlar aras─▒nda ├žok b├╝y├╝k bir ├želi┼čki vard─▒r. Yap─▒lan reformun uygulanmas─▒, daha ├╝z├╝c├╝ olanaks─▒zl─▒klara ├žarpm─▒┼čt─▒r. Senat├Ârlerlerin say─▒s─▒n─▒ 300'e indirme tasar─▒s─▒ baltalanm─▒┼č; 600'de karar k─▒lmak zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Yeni se├žim ve 300 senat├Ârl├╝─č├╝n kald─▒r─▒lmas─▒ i├žin buldu─ču nesnel se├žim y├Ântemini, hat─▒r ve g├Ân├╝l i┼činin araya girmesi y├╝z├╝nden y├╝r├╝tememi┼č; sonu├žta kendisinin ki┼čisel olarak atad─▒─č─▒ insanlar senat├Âr olmu┼čtur. B├Âylece mecliste i┼č ba┼č─▒ndaki senat├Ârlerin yeni se├žime g├Âsterdi─či engelleme y├╝z├╝nden, demokratik denecek bir se├žim y├Ântemi yerine ki┼čisel adaylar─▒n─▒n se├žilmesi sonucuna var─▒lm─▒┼čt─▒r.
Hele Senato'dan ├ž─▒kar─▒lanlar dolay─▒s─▒yla kendisine suikast yap─▒laca─č─▒ s├Âylentilerinin yeniden ba┼člamas─▒, ─░├ľ 19-18 y─▒llar─▒n─▒ bir t├╝r ÔÇťter├Âr d├ÂnemiÔÇŁ durumuna getirmi┼čtir. Yani bir ├Âzg├╝rl├╝k d├Ânemi olan eski Cumhuriyet'e d├Ân├╝lmek i├žin yola ├ž─▒k─▒lm─▒┼č; bask─▒ ve tek elden y├Ânetim batakl─▒─č─▒na saplan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu ├želi┼čkilerin nedeni, Augustus'un ÔÇť├ť├žl├╝ MeclisÔÇŁ (triumviral─▒k) zaman─▒nda soylulara yapt─▒─č─▒ k├Ât├╝l├╝kleri onarma kayg─▒s─▒d─▒r. Bu kayg─▒ y├╝z├╝nden, devlet adaml─▒─č─▒n─▒n en onurlu giri┼čimleri olan b├╝t├╝n reformlar─▒ ├želi┼čkiler i├žinde kalm─▒┼č; k─▒sa ├Âm├╝rl├╝ olmu┼čtur. Bu kayg─▒ y├╝z├╝nden, kendisini ba─č─▒┼člatmak i├žin, bu soylu s─▒n─▒f─▒ (de─čer, yetenek ve ahlak g├Âzetmeden) ├╝lke i┼člerinin ba┼č─▒na getirmesi, en parlak d├Ânemini temelinden sakatlam─▒┼čt─▒r. Ne yaz─▒k ki, Roma soylular─▒, bu denli g├╝zel olanaklara kar┼č─▒n, t├╝m├╝yle ellerine ge├žen Senato gibi g├Ârkemli bir siyaset mekanizmas─▒n─▒ y├Ânetemediler. Tembellikleri, g├╝├žs├╝zl├╝kleri, bilgisizlikleri y├╝z├╝nden i┼čler birka├ž ki┼činin elinde birikti. B├Âylece Augustus'un ├╝nl├╝ yasalar─▒, reformlar─▒, imparatorlu─čun kesin, amans─▒z bi├žimlenmesine do─čru s├╝r├╝klenmeyi kolayla┼čt─▒rmaktan ba┼čka ┼čeye yaramad─▒.
Roma'n─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝, birtak─▒m uydurma tap─▒n─▒lar ve ├želi┼čkiler de─čil, onun ├Âzg├╝r ve sivil kurumlar─▒ yaratm─▒┼čt─▒. ─░├ž sava┼člar, b├╝t├╝n bu kurumlar─▒ y─▒km─▒┼čt─▒r. Augustus'un getirdi─či y├Ânetim, tembelli─či, zevk ve kazan├ž d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝ k─▒┼čk─▒rtan y├Ântemiyle, bu y─▒k─▒l─▒┼č─▒ do─črulad─▒ ve onaylad─▒. Dahas─▒, ├Âzg├╝rl├╝kten, e┼čitlikten, adaletten, ├žal─▒┼čmaktan ba┼čka bir yolla da, yani u┼čakl─▒k ve bask─▒ yoluyla da g├Ânence, dinginli─če eri┼čilebilece─čini a┼č─▒lamas─▒ bile, yeter bir k├Ât├╝l├╝kt├╝.
«   01   ...    30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   »   


´╗┐