´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 41


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


Bu y├╝zdendir ki, teklerin bencilli─čini yenmek amac─▒yla yapt─▒─č─▒ iyile┼čtirmeler istenen sonucu vermemi┼č, halk─▒n k├╝├ž├╝k bir b├Âl├╝m├╝, do─čudan gelen gizli ve gizemli mezheplere (├Ârne─čin Mithra dinineÔÇŽ) girerek, bir b├Âl├╝m├╝ de H─▒ristiyan olarak avunma yolunu tutmu┼čtur. Augustus'un sanatta eskiye d├Ânme ve eski soylular s─▒n─▒f─▒n─▒ yeniden kurma y├Ântemi s├Âkmemi┼čtir. Ferrero'nun dedi─či gibi (s. 93), Roma devleti b├╝y├╝k ve sonu gelmez bir ahlaks─▒zl─▒─č─▒n i├žindeydi. Uygar ve siyasal g├Ârevseverli─čin zerresi kalmam─▒┼č olan b├Âyle bir toplumda, herkesin zevk, l├╝ks ve rahat i├žin birbirini yedi─či bir anda, Augustus gibi bir ikiy├╝zl├╝, ge├žmi┼či ac─▒mas─▒zl─▒kla, yasas─▒zl─▒kla dopdolu bir adam de─čil, bir peygamber gerekliydi. Yoksa i┼č, lejyonlara, likt├Ârlere, pretoriyenlere kal─▒rd─▒; ├Âyle de oldu. Augustus ├Âld├╝─č├╝ zaman b─▒rakt─▒─č─▒ ┼čey; ac─▒mas─▒zl─▒─ča, zora, ├želi┼čki i├žinde kalm─▒┼č geleneklere dayanan bir asker y├Ânetimiydi.
B├╝t├╝n bu konulardan, Augustus Romas─▒n─▒ bize yak─▒ndan, b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ve a┼ča─č─▒l─▒─č─▒yla ├žizecek bu noktalardan, ÔÇťRes gestaeÔÇŁde tek i┼čaret yoktur. ÔÇťRes gestaeÔÇŁ asker, ├Ânder, imparator aday─▒ bir Augustus'un (deyi┼č yerindeyse) giysilerinden, ni┼čanlar─▒ndan, dairesinden ve harcamalar─▒ndan ┼č├Âyle kabataslak s├Âz eder; ama evinden, kendisinden, d├╝┼č├╝ncelerinden, y├Ânetiminin insan yan─▒ndan s├Âz etmez. Bu bak─▒mdan da ├žok eksiktir, yar─▒md─▒r.

* * *

Bu k─▒sa say─▒labilecek incelemeyle ÔÇťRes gastaeÔÇŁnin bir tak─▒m eksik, sakat yanlar─▒n─▒ g├Âstermeye ├žal─▒┼čt─▒k. Dilimize ├ževrilmesini g├╝zel bir tarih olay─▒ sayd─▒─č─▒m─▒z bu ÔÇťdil an─▒t─▒ÔÇŁn─▒n, Roma tarihi ve bu tarihte b├╝y├╝k bir yer tutan Augustus tarihi i├žin nas─▒l bir dikkatle kullan─▒lmas─▒ gerekti─čini belirtmek bir g├Ârevdi.
─░ncelememiz s─▒ras─▒nda, ┼čimdiye dek bu metne g├Âsterilen sonsuz sayg─▒ ve k├Âr├╝ k├Âr├╝ne denecek ba─čl─▒l─▒k yerine, bug├╝n├╝n tarih├žisine veremedi─či ┼čeyleri i┼čaret etmeye u─čra┼čt─▒k. Hele bu yap─▒t─▒, Augustus'u tan─▒mak i├žin ba┼čl─▒ca kaynak diye kar┼č─▒layanlar─▒ uyarmak istedik.
Ku┼čkusuzdur ki, ÔÇťRes gestaeÔÇŁ bize ├žok yarar sa─člamaktad─▒r. ├ľrne─čin, antik d├╝nyan─▒n bir y─▒─č─▒n boy, k─▒ta, yer, insan adlar─▒n─▒ vererek, bilgimizi sa─člam ve geni┼č bir temele dayamaktad─▒r.
Ku┼čkusuzdur ki, Augustus'un tarihini yazanlar ÔÇťRes gestaeÔÇŁden yararlanm─▒┼člar; dahas─▒, ona dayanm─▒┼člard─▒r. Su├ętone, Dion Cassius bunlar aras─▒ndad─▒r. ├ľzellikle Su├ętone'un, oyunlar dolay─▒s─▒yla XXII. b├Âl├╝mden yararland─▒─č─▒ ┼čimdi anla┼č─▒l─▒yor. (J. Gag├ę s. 119.)
Sonra Augustus'un yerle┼čtirme (isk├ón) politikas─▒ dolay─▒s─▒yla XVI. b├Âl├╝mde toplam─▒ belirtilen paradan yararlan─▒p yerle┼čtirilenlerin say─▒s─▒n─▒; XV. b├Âl├╝mden yararlanarak Augustus'un yiyecek da─č─▒t─▒m─▒na uygun olanlar─▒ saptamak konusunda ─░├ľ 22'de yapt─▒─č─▒ reformu ├Â─črenmek olana─č─▒ bulunmaktad─▒r. Yine X. b├Âl├╝mde, ÔÇťPontifex MaximusÔÇŁ se├žilmesi dolay─▒s─▒yla Roma'ya gelen kalabal─▒─č─▒n niteli─čini belirten sat─▒rlar, Roma'n─▒n o zamanki n├╝fus durumu konusunda bizi ayd─▒nlatan ├Ânemli bir kaynakt─▒r.
├ľrnek olarak verdi─čimiz bu pratik yararlar─▒ndan ba┼čka, ÔÇťRes gestaeÔÇŁ, ulusuna hesap veren ilk ve son Roma imparatorunu da bize tan─▒t─▒r. Augustus'un bu hizmeti unutulamaz.
ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin Roma'y─▒ ve onu elinde tutanlar─▒n ruhsal durumunu g├Âsterme bak─▒m─▒ndan yapt─▒─č─▒ hizmet de pek b├╝y├╝kt├╝r. Bize; say─▒s─▒ kimi zaman 450.000'i ge├žen i┼čsiz g├╝├žs├╝z insana ayaklanmamalar─▒ ve ├Ânderi devirmemeleri i├žin para ve yiyecek da─č─▒tmaya, oyun oynatmaya, eyaletleri soyup Roma'y─▒ ve Romal─▒y─▒ donatmaya var─▒p dayanan, ad─▒na ÔÇťRoma Cumhuriyeti ya da Roma imparatorlu─čuÔÇŁ denen bu garip ├želi┼čkiler y├Ânetimini fark─▒na varmadan en iyi duyuran, g├Âsteren yap─▒t ÔÇťRes gestaeÔÇŁdir.
«   01   ...    31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   »   


´╗┐