´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ankara An─▒t─▒ : 42


ANKARA ANITI

AUGUSTUS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 68


ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin belki en b├╝y├╝k hizmeti ise, onu yazan Augustus'un, kendisi istesin ya da istemesin, i├ž d├╝nyas─▒n─▒ b├╝t├╝n ├ž─▒plakl─▒─č─▒yla kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒karmas─▒d─▒r. Orada, kamuoyunu Partlarla sava┼č yerine ba┼čka sava┼č├ž─▒klarla avutan; Caesar'─▒n miras├ž─▒s─▒ olarak, politik giri┼čimlerinde ilk dayanak gibi Caesar'─▒ alm─▒┼č, giri┼čimlerine yasal dedirten bu akrabal─▒─č─▒ g├Âsteri┼čli bir yolla benimseyen, Caesar'─▒n b├╝t├╝n i┼člerine do─črudur ve yasaya uygundur diyen, ama devlet adaml─▒─č─▒nda deneyim kazan─▒nca babal─▒─č─▒n─▒n soylular s─▒n─▒f─▒na a─č─▒r gelen i┼člerine uymamak zorunda kalan Augustus'u a├ž─▒k├ža g├Ârmekteyiz.
Yukar─▒da k─▒saca ├žizdi─čimiz; fala inanan, talihe inanan, korkak, i├žinden pazarl─▒kl─▒ ama sofu denecek denli dindar olan Augustus'u, bu belge, ├Âmr├╝n├╝n sonunda bile do─čruyu s├Âylemeyen adam olarak tan─▒tmaktad─▒r. ├ľyleyse ya┼čad─▒─č─▒ zaman daha ├žok hileci ve ikiy├╝zl├╝ olan bu insan─▒, ├Âmr├╝n├╝n sonunda bu t├╝rl├╝ davrand─▒ran neden, ku┼čkusuz, ├Âld├╝kten sonra kendisine, mezar─▒na ve ailesine k├Ât├╝ davran─▒lmas─▒n─▒ ├Ânleme kayg─▒s─▒ olmu┼čtur.
Denebilir ki, Augustus ÔÇťRes gestaeÔÇŁyi kendisinin koyu bir Cumhuriyet├ži, b├╝y├╝k bir halk├ž─▒ oldu─čunu a┼č─▒lamak i├žin yazm─▒┼čt─▒r. Oysa ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin sat─▒rlar─▒ aras─▒ndan bize yank─▒ veren ses; imparatorlu─ču kuran adam─▒n, imparatorca sesidir. Roma'n─▒n ├želi┼čkiler ve garipliklerle dopdolu o d├Âneminde, ┼ču s├Âzde idealist Augustus'a, s├Âzde cumhurba┼čkan─▒na bak─▒n ki, Roma devletinden zengindir. O devletin hazinesi batma durumundad─▒r ve kendisi, Roma ÔÇťplebeÔÇŁine, Roma lejyonlar─▒na, eyaletlerine kendi hazinesinden milyonlar tutan ayl─▒klar verir; milyonlar tutan yard─▒mlarda bulunur. Augustus'un da─č─▒tt─▒─č─▒ paralar, ba─č─▒┼člar, bir devlet b├╝t├žesinin de kald─▒ramayaca─č─▒ b├╝y├╝kl├╝ktedir. Bundan anla┼č─▒l─▒yor ki, devletin ve d├Âneminin gelirlerini, ÔÇťtek elden y├ÂnetenÔÇŁ bir h├╝k├╝mdar oldu─ču sav─▒yla eline ge├žirmi┼čtir. Bu nedenle de ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin yaln─▒zca tonu de─čil, i├žinde yaz─▒l─▒ olanlar da Augustus'u, kendi ÔÇťtek elden y├ÂnetenÔÇŁ h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒yla kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar─▒r. Her seferinde, bir devlet kurmaya yetecek kadar harcamayla b├╝y├╝k oyunlar d├╝zenletir; kanallar kazd─▒r─▒r, yapay g├Âller ├╝st├╝nde gemilerle sava┼č oyunlar─▒ yapt─▒r─▒r. D├╝nyan─▒n d├Ârt k├Â┼česinden getirtti─či (─░talya'n─▒n o zamana de─čin tan─▒mad─▒─č─▒) vah┼či hayvanlardan ordular kurar ve bunlar─▒n av─▒n─▒, gene ordular denli b├╝y├╝k kitlelere yapt─▒r─▒r. B├╝t├╝n bunlar, ÔÇťRes gestaeÔÇŁde ancak bir h├╝k├╝mdara, bir imparatora yak─▒┼čacak korkusuzlukla, do─čall─▒kla insanl─▒─č─▒n y├╝z├╝ne kar┼č─▒ ├Âv├╝n├ž nedeni olarak f─▒rlat─▒lmaktad─▒r. Daha erginli─če ula┼čmam─▒┼č o─čulluklar─▒n─▒ devlet adam─▒ r├╝tbesiyle devlet i┼člerine kar─▒┼čt─▒rmas─▒, kendi yerine ilkin Drusus'u, sonra Agrippa'y─▒, bunlar─▒n ├Âl├╝m├╝yle de Tiberius'u bir t├╝r ÔÇťveliahtÔÇŁ gibi tan─▒tmas─▒.. ÔÇťRes gestaeÔÇŁde a├ž─▒─ča vurulmamaya ├žal─▒┼č─▒lan, ama saptanan ┼čeylerdir. ├ça─čda┼č dilbilimcilerin ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin Latince metninde, kimi de─či┼čiklikleri saptamalar─▒ haks─▒z olmasa gerektir; ├ž├╝nk├╝ Augustus, bu ÔÇť├Âv├╝nmeÔÇŁye girecek ve girmeyecek olan i┼člerini (usta bir oyuncu gibi) hesaplaya hesaplaya yazm─▒┼č, silmi┼č, yeniden yazm─▒┼č g├Âr├╝nmektedir.
Bunlar─▒ yans─▒tma bak─▒m─▒ndan ÔÇťRes gestaeÔÇŁnin b├╝y├╝k hizmetleri yads─▒namaz. Ancak bu hizmeti g├Ârebilmesi i├žin bile, bu belgeyi okuyanlar─▒n (o d├Ânemin ├Âteki belgelerini dikkatle g├Âzden ge├žirmi┼č olan) ├ža─čda┼č bilim taraf─▒ndan uyan─▒k tutulmas─▒ gerekmektedir.
Bu y├╝zden, ÔÇťRes gestaeÔÇŁ ├ževirisini T├╝rkiye ayd─▒nlar─▒na sunarken, bug├╝ne dek g├Âsterilen putperest├že ilgiden ayr─▒, do─čal bir g├Âr├╝┼čle ele almak; ondan, kendisinde bulunmayan, veremeyece─či ┼čeyleri istemeden, i├žindekileri incelemek yerindedir inanc─▒na vard─▒m.
Remzi O─čuz Ar─▒k
10.IV.1949
«   01   ...    32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   »   


´╗┐