´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Atinal─▒lar─▒n Devleti : 01


AT─░NALILARIN DEVLET─░

AR─░STOTELES

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 4


Bu kitab─▒n haz─▒rlanmas─▒nda Atinal─▒lar─▒n Devleti'nin M.E.B. Yunan Klasikleri dizisindeki 1. bask─▒s─▒ temel al─▒nm─▒┼č ve ├ževiri dili g├╝n├╝m├╝z T├╝rk├žesine uyarlanm─▒┼čt─▒r.
Dr. Suad Yakup Baydur taraf─▒ndan, H. Oppermann'─▒n 1928 y─▒l─▒nda ├ž─▒karm─▒┼č oldu─ču Yunanca metinden, B. Haussoullier'in Frans─▒zca, G. Wentzel ve Karl Hude'nin Almanca ├ževirileriyle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒larak ├ževrilmi┼čtir.
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yenig├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Temmuz 1998


├ľNS├ľZ

├ťnl├╝ Yunan filozofu Aristoteles'in yok oldu─ču san─▒lan "Atinal─▒lar─▒n Devleti" adl─▒ yaz─▒s─▒, M─▒s─▒r'dan Londra'daki British Museum'a getirilmi┼č olan bir papir├╝s el yazmas─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kart─▒lmas─▒yla 1891 y─▒l─▒ ┼×ubat ay─▒nda yeniden tan─▒nd─▒. El yazmas─▒n─▒n ilk okuyucusu ve ortaya ├ž─▒kar─▒c─▒s─▒ F. G. Kenyon'dur. Aristoteles'in eseri, ├Ân y├╝z├╝ ─░sa'n─▒n do─čumundan sonraki 78-79 y─▒l─▒yla ilgili hesaplarla dolu d├Ârt papir├╝s├╝n arka y├╝z├╝ne yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak hesaplar zamanla ├Ânemini kaybettikten sonra bu papir├╝sler Aristoteles'in eserini kopya etmek i├žin kullan─▒lm─▒┼č olabileceklerinden, bu el yazmas─▒ yakla┼č─▒k olarak ─░sa'n─▒n do─čumundan sonraki birinci y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒na do─čru tarihlenebilir.
El yazmas─▒nda kitab─▒n ba┼č─▒ yoktur. Papir├╝s ├╝zerinde ne kitab─▒n ad─▒ ne de kitab─▒n yazar─▒n─▒n ad─▒ vard─▒r. Fakat bunun Aristoteles'in Atina devleti ├╝zerine yazm─▒┼č oldu─ču yaz─▒ oldu─čundan ┼č├╝phe etmemize bir neden yoktur. ├ç├╝nk├╝ Aristoteles'ten sonraki birtak─▒m eski├ža─č adamlar─▒n─▒n yaz─▒lar─▒ndaki g├Ândermelerle Aristoteles'in eserinden bug├╝ne kalm─▒┼č olan par├žalar─▒ bu papir├╝ste buluyoruz. Aristoteles sekiz kitaba ayr─▒lan ÔÇťDevlet BilgisiÔÇŁ adl─▒ eserine temel olmak ├╝zere daha ├Ânce 158 tane ba┼čka ba┼čka devlet bi├žimini yaz─▒p toplam─▒┼čt─▒. Bunlar aras─▒nda ÔÇťAtinal─▒lar─▒n DevletiÔÇŁ herhalde en b├╝y├╝─č├╝ olacak: Atina'n─▒n uzun zamandan beri Hellas'─▒n ba┼č devleti olmas─▒, Aristoteles'in hayat─▒n─▒n yar─▒s─▒ndan ├žo─čunu Atina'da ge├žirmi┼č bulunmas─▒ bunu gerektirir.
Kitapta anlat─▒lan ve kitapta bulunmayan olaylara bakarak Aristoteles'in bu eserini ─░sa'n─▒n do─čumundan ├Ânceki 329 y─▒l─▒yla 325 y─▒l─▒ aras─▒nda yazm─▒┼č oldu─ču s├Âylenebilir. Demek oluyor ki kitap Aristoteles'in son y─▒llar─▒n─▒n ├╝r├╝n├╝d├╝r.
ÔÇťAtinal─▒lar─▒n DevletiÔÇŁ biri tarihsel (b├Âl├╝m 1 - 41), ├Âteki sistematik (b├Âl├╝m 42 - 69) iki ana kesimden kuruluyor. Birinci ana kesimde ┼ču d├Ârt ba┼č dilim vard─▒r: 1-12. b├Âl├╝mler monarkhiadan oligarkhiaya ge├ži┼či, Drakon'la Solon'un kar─▒┼č─▒k olan durumu d├╝zeltmeye ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ anlat─▒yor; 13-19. b├Âl├╝mlerde tyrannoslu─čun geli┼čmesi ve devrilmesi g├Âsteriliyor; 20-28. b├Âl├╝mlerde demokratian─▒n nas─▒l geli┼čti─čini, en y├╝ksek basama─ča nas─▒l t─▒rmand─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz; 29-40. b├Âl├╝mlerde oligarkhik de─či┼čikliklerle bunlara kar┼č─▒ yap─▒lan tepkilerden uzun uzun s├Âz a├ž─▒l─▒yor ve sonunda 41. b├Âl├╝mde de ba┼čtan ba┼članarak b├╝t├╝n de─či┼čiklikler k─▒saca yeniden an─▒l─▒yor. ─░kinci ana kesim d├Ârt ba┼č dilimde s─▒rayla ┼čunlar─▒ anlat─▒yor: Yurtta┼čl─▒k hakk─▒ (b├Âl. 42), Be┼čy├╝zler ve halk meclislerinin d├╝zenleri, yetkileri ve i┼čleri (43-46). Memurlar─▒n devleti y├Ânetmeleri (47-62) ve mahkemeler (63-69).
Aristoteles, eserini ─░sa'n─▒n do─čumundan ├Ânceki d├Ârd├╝nc├╝ y├╝zy─▒ldaki Yunanl─▒lar i├žin yazd─▒─č─▒ndan o zaman herkes├že bilinen, fakat bug├╝nk├╝ okuyucular─▒n okuduklar─▒n─▒ iyice anlayabilmeleri i├žin eski Yunan tarihiyle u─čra┼čmalar─▒n─▒ gerektiren birtak─▒m ┼čeyleri anlatm─▒┼čt─▒r.
Aristoteles'in eserinin ard─▒na Herakleides adl─▒ birinin bu eserden ├ž─▒kard─▒─č─▒ ├Âzeti koyuyoruz. Bu adda bir├žok yazar vard─▒r; bu ├Âzeti bunlardan hangisinin yapt─▒─č─▒n─▒ saptamak g├╝├žt├╝r. Herakleides'in ├Âzetinin d├Ârd├╝nc├╝ b├Âl├╝m├╝nde bulunan Myron ad─▒yla Londra Papir├╝s├╝ ba┼člamaktad─▒r.

Dr. Suad Yakup Baydur

«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    35   »   


´╗┐