Ana SayfaYolculamakCandide ya da 襤yimserlik zerine : 02


CANDIDE ya da 襤yimserlik zerine

VOLTAIRE

DNYA KLAS襤KLER襤 D襤Z襤S襤: 3


Onun dili bu g繹zlerde ve dudaklarda ima edilen alay覺n k璽覺da d繹k羹lmesidir. Bu anlat覺m bi癟iminden tat almamak olanaks覺zd覺r. 襤nsana kendi 繹z varl覺覺n覺n ac覺 ve iyi yanlar覺n覺 g繹sterdii i癟indir ki bu dil y覺lan gibi k覺vr覺mlar oluturarak ete saplanan bir ine etkisi yapar. 襤nsanl覺覺n olduu kadar toplumun da iyi ve k繹t羹 yanlar覺n覺 g繹ren, Moliere kadar g羹ld羹ren, Racine kadar alatan Voltaire, Candidei tam altm覺 be ya覺nda yazm覺t覺. G繹r羹l羹yor ki en olgun 癟a覺nda yazd覺覺 bu yap覺t elence olsun diye yaz覺lan yap覺tlar覺ndan 癟ok farkl覺d覺r. Onun felsefesi belki eskimitir, tiyatro oyunlar覺 art覺k oynanmayacak kadar bayatlam覺t覺r, fakat Candide, Voltaire'nin modas覺 hi癟 ge癟meyecek bir yap覺t覺d覺r. Bug羹n hi癟 kimse, Candide'i okumadan, d羹nya edebiyat覺 hakk覺nda her ayd覺n覺n edinmesi gereken bilgiye sahip olduunu s繹yleyemez. Daha ileri gideceiz, Candide her ayd覺n覺n, Frans覺zlar覺n livre de chevet dedikleri, yani yatarken kar覺t覺raca覺 ve birka癟 sayfa okuyaca覺 bir baucu kitab覺 olmal覺d覺r.

CANDIDE 1) ya da 襤yimserlik zerine 2)

Doktor Ralph'覺n Almanca yazd覺覺 kitaptan 癟evrilmitir. Bundan baka 1759 y覺l覺nda Minden'de 繹ld羹羹 zaman doktorun cebinden 癟覺kan ekler de kitapta yer almaktad覺r.

B襤R襤NC襤 BLM

Candide g羹zel bir atoda nas覺l yetiti ve oradan nas覺l kovuldu?

Vestfalya'da, Baron Thunder-ten-Tronckh'un atosunda, yarad覺l覺tan yumuak huylu bir delikanl覺 vard覺. Y羹z羹nden ruhu okunurdu. Basit bir zek璽s覺, olduk癟a doru bir ak覺l y羹r羹tme yetisi vard覺. Ona Candide ad覺n覺n verilmesi de san覺r覺m bundand覺. Evin emekli hizmet癟ileri onun, Baron'un k覺z kardeiyle yak覺nlarda oturan iyi, kibar bir soylunun 癟ocuu olduundan kuku duyarlard覺. Denildiine g繹re Baron'un k覺z kardei bu soylu kiiyle evlenmek istememiti. 羹nk羹 o soylu, atalar覺n覺 ancak yetmi birinci g繹bee kadar sayabilmi, soyaac覺n覺n kalan b繹l羹m羹 zaman覺n i癟inde yitip gitmiti.
Baron, Vestfalya'n覺n en g羹癟l羹 derebeylerinden biriydi. 羹nk羹 atosunun kap覺s覺 ve pencereleri vard覺. Hatta atonun b羹y羹k salonu, g羹zel duvar hal覺lar覺yla s羹sl羹yd羹. Avludaki k繹peklerini, gerekince ava g繹t羹r羹r, seyislerine de it uakl覺覺 yapt覺r覺rd覺. K繹y羹n papaz覺, Baron'un 繹zel papazl覺覺n覺 yapard覺. Herkes ona Monseigneur der, hik璽yeler anlatt覺覺 zaman da g羹lerdi.
Madama la Baronne 羹癟 y羹z elli libre a覺rl覺覺yla 癟evresindekilerin b羹y羹k sayg覺s覺n覺 kazanm覺t覺 ve kendisini daha da sayg覺deer k覺lan bir incelikle konuklar覺n覺 a覺rlard覺. On yedi yalar覺ndaki k覺z覺 Cun矇gonde, al yanakl覺, etine dolgun, itah uyand覺ran bir k覺zd覺. Baron'un oluysa g繹r羹n羹羹yle her bak覺mdan babas覺n覺n oluydu. retmeni ve eitmeni Pangloss, atonun ak覺l hocas覺yd覺. O k羹癟羹k Candide de onun derslerini, ya覺n覺n ve huyunun b羹t羹n safl覺覺yla dinlerdi.
Pangloss, M矇taphysico - Th矇ologo - Cosmolo - Nigologie 3) 繹retirdi. Nedensiz sonu癟 olamayaca覺n覺, olabilecek d羹nyalar覺n en iyisinde, atolar覺n en iyisinin Baron'un atosu, Madame'覺n da madamlar覺n en iyisi olduunu eksiksiz bir bi癟imde kan覺tlard覺.
Olaylar覺n baka t羹rl羹 olamayaca覺 kan覺tlanm覺t覺r, 癟羹nk羹 her eyin bir amac覺 vard覺r; o halde her eyin, en iyi ama癟 i癟in olduu ka癟覺n覺lmaz bir ger癟ektir. Burun, g繹zl羹k takmak i癟in yarat覺lm覺t覺r. Bunun i癟indir ki g繹zl羹k kullan覺yoruz. Bacaklar dizlik giymek i癟in yarat覺lm覺t覺r. Onun i癟in dizlik kullan覺yoruz. Talar yontulmak ve ato yap覺lmak i癟in oluturulmutur. Onun i癟in de Monseigneur'羹n gayet g羹zel bir atosu var; 羹lkenin en b羹y羹k Baronu en iyi yerde oturmal覺 deil mi? Domuzlar da yenmek i癟in yarat覺ld覺覺ndan, biz de b羹t羹n y覺l domuz yeriz.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    50   »   

1) Candide: Saf, temiz, her eyden habersiz demektir.
2) 襤yimserlik: Bu yap覺t覺nda Voltaire, Alman filozofu Leibniz'in felsefesini 癟羹r羹tmek istiyor. Leibniz, 1646'da Leipzig'de domu ve 1716'da 繹lm羹t羹r. Kendisi optimismein yani iyimserliin savunucusudur. Bu filozofa g繹re, d羹nyadaki her ey olanakl覺 olan覺n en iyisidir. Ancak Voltaire, Leibniz'in felsefesini y覺kabilmek i癟in karikat羹rize ediyor. Hik璽yenin kahraman覺 Pangloss, Leibniz'in felsefesini 繹retmekte ve yayg覺nlat覺rmaktad覺r.
3) Metaphysico - Theologo - Cosmolo - Nigologie: B繹yle bir felsefe yoktur. Voltaire felsefeyle alay etmek i癟in b繹yle bir ad bulmutur.