Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Candide ya da ─░yimserlik ├ťzerine : 07


CANDIDE ya da ─░yimserlik ├ťzerine

VOLTAIRE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 3


Tanr─▒ onlara ne yirmi d├Ârtl├╝k top, ne de s├╝ng├╝ verdi. Oysa onlar, birbirlerini yok etmek i├žin s├╝ng├╝ler, toplar yapt─▒lar. Ayr─▒ca alacakl─▒lar paralar─▒n─▒ alamas─▒nlar diye iflas edenlerin mallar─▒na el koyan adaleti de bu arada sayabilirimÔÇť dedi. Tek g├Âzl├╝ ├╝stat, ÔÇťB├╝t├╝n bunlar gerekliydi; ├ž├╝nk├╝ genel iyilik ├Âzel felaketlerden do─čar; ├Âyle ki ne kadar ├žok ├Âzel felaket olursa, her ┼čey o kadar iyi olurÔÇŁ diye yan─▒tlad─▒. Pangloss b├Âylesi ak─▒l y├╝r├╝tmeleri s├╝rd├╝r├╝rken hava karard─▒; d├╝nyan─▒n d├Ârt yan─▒ndan r├╝zg├órlar esmeye ba┼člad─▒. Lizbon liman─▒ a├ž─▒klar─▒nda gemi korkun├ž bir f─▒rt─▒naya tutuldu.

BE┼×─░NC─░ B├ľL├ťM

F─▒rt─▒nada geminin batmas─▒, yersars─▒nt─▒s─▒, ├╝stat Pangloss'un, Candide ve anabaptist Jacques'─▒n ba┼člar─▒na gelenler.

Yolcular─▒n yar─▒s─▒, geminin ┼čiddetle sallanmas─▒n─▒n sinirlerde ve i├ži d─▒┼č─▒na ├ž─▒kan v├╝cutlarda yaratt─▒─č─▒ katlan─▒lmaz ac─▒dan o kadar bitkin d├╝┼čm├╝┼čt├╝ ki bir de f─▒rt─▒nadan do─čan tehlikenin tasas─▒n─▒ ├žekecek halde de─čillerdi. ├ľtekiler de ba─čr─▒┼č─▒yor, dua ediyordu. Yelken y─▒rt─▒lm─▒┼č, direkler k─▒r─▒lm─▒┼č, geminin dibi delinmi┼čti. G├╝c├╝ yeten ├žal─▒┼č─▒yor, kimse kimsenin ne dedi─čini anlam─▒yordu ve komuta eden kimse kalmam─▒┼čt─▒. Anabaptist Jacques geminin manevra yapmas─▒na elinden geldi─čince yard─▒m etmeye ├žal─▒┼č─▒yordu. G├╝vertede ├žabalarken; kendinden ge├žmi┼č bir gemici, ona var g├╝c├╝yle vurdu ve yere serdi. Ama kendi de vurdu─ču yumruktan ├Âylesine sendeledi ki ba┼č a┼ča─č─▒, gemiden d─▒┼čar─▒ f─▒rlad─▒; k─▒r─▒k dire─čin bir taraf─▒na as─▒l─▒p, tak─▒l─▒ kald─▒. ─░yi kalpli Jacques onun yard─▒m─▒na ko┼čtu, yeniden gemiye ├ž─▒kmas─▒na yard─▒m etti. Ama yard─▒m edeyim derken bu kez gemicinin g├Âzleri ├Ân├╝nde kendisi denize d├╝┼čt├╝. Gemici bo─čulan zavall─▒ya d├Ân├╝p bakmaya bile tenezz├╝l etmedi. Candide g├╝verteye yakla┼čt─▒, bir an suyun ├╝st├╝ne ├ž─▒kan, sonra sonsuza dek sulara g├Âm├╝len koruyucusunu g├Ârd├╝. Onun ard─▒ s─▒ra denize at─▒lmak istedi ama filozof Pangloss onu tuttu ve Lizbon Koyu'nun bu iyi kalpli anabaptistin bo─čulmas─▒ i├žin ├Âzel olarak yarat─▒ld─▒─č─▒n─▒ kan─▒tlad─▒. O, bunu, a priori olarak kan─▒tlarken gemi de ikiye b├Âl├╝nd├╝. Pangloss, Candide ve erdemli anabaptisti bo─čan o gemiciden ba┼čka her ┼čey yok oldu. Gemici olacak herif, Candide ile Pangloss'un bir tahta par├žas─▒na tutunarak ula┼čt─▒klar─▒ k─▒y─▒ya y├╝zerek ├ž─▒kabildi.
Biraz kendilerine gelince Lizbon'a do─čru y├╝r├╝d├╝ler. Birka├ž kuru┼člar─▒ kalm─▒┼čt─▒. Bununla da f─▒rt─▒nadan sonra iyice bast─▒ran a├žl─▒ktan kurtulabileceklerini umuyorlard─▒.
Koruyucular─▒ iyi kalpli anabaptistin ├Âl├╝m├╝ne a─člayarak kente ayak basar basmaz ayaklar─▒n─▒n alt─▒ndaki topra─č─▒n sars─▒ld─▒─č─▒n─▒ hissettiler 1); limanda bile deniz kaynayarak y├╝kseliyor ve demir atm─▒┼č gemileri par├žal─▒yordu. Alev ve k├╝l kas─▒rgalar─▒ sokaklar─▒ ve alanlar─▒ kapl─▒yordu. Evler y─▒k─▒l─▒yor, damlar temellerin ├╝zerine ├ž├Âk├╝yor, temeller da─č─▒l─▒yordu. Her ya┼čtan ve her cinsten otuz bin ki┼či y─▒k─▒nt─▒lar─▒n alt─▒nda eziliyordu. Kurtulan gemici ─▒sl─▒k ├žal─▒p k├╝f├╝rler ederek, ÔÇťBize burada iyi i┼č ├ž─▒kacakÔÇŁ diyordu. Pangloss ise, ÔÇťBu olay─▒n nedeni ne olabilirÔÇŁ sorusuna yan─▒t aramaktayd─▒. Candide de, ÔÇť─░┼čte k─▒yamet alameti!ÔÇŁ diye ba─č─▒rmaktayd─▒. Gemici y─▒k─▒nt─▒lar─▒n, ├ž├Âk├╝nt├╝lerin ortas─▒nda ├ž─▒lg─▒nca ko┼čuyor, para bulmak i├žin ├Âl├╝me meydan okuyor, para buluyor, hemen al─▒yor, kafay─▒ ├žekiyor, ay─▒l─▒nca da ev y─▒k─▒nt─▒lar─▒ ├╝zerinde ve can ├žeki┼čenlerle ├Âl├╝lerin aras─▒nda, kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kan ilk g├Ânl├╝ zengin k─▒z─▒ sat─▒n al─▒yordu. Bu s─▒rada Pangloss onu kolundan ├žekiyordu: ÔÇťDostum iyi etmiyorsun, ak─▒ls─▒zl─▒k ediyorsun; i┼čleri s─▒ras─▒z yap─▒yorsunÔÇŁ diye uyar─▒yordu ama beriki, ÔÇťBana v─▒z gelir. Ben bir gemiciyim. Batavya'da do─čdum. Japonya'ya yapt─▒─č─▒m d├Ârt seferde d├Ârt kere kutsal ha├ž─▒ ├ži─čnedim. 2) Tam da ak─▒ldan s├Âz edilecek adam─▒ buldunÔÇŁ diye yan─▒t veriyordu.
F─▒rlayan baz─▒ ta┼č par├žalar─▒ Candide'i yaralam─▒┼čt─▒. Soka─ča uzanm─▒┼č, ├╝st├╝ ba┼č─▒ y─▒k─▒nt─▒larla ├Ârt├╝lm├╝┼čt├╝. Pangloss'a, ÔÇťAllah a┼čk─▒na bana biraz ┼čarapla merhem bul, ├Âl├╝yorumÔÇŁ diyordu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   ...    50   »   

1) 1 Kas─▒m 1755'te Lizbon'da b├╝y├╝k bir yer sars─▒nt─▒s─▒ oldu. ┼×ehrin ├╝├žte biri y─▒k─▒ld─▒. A┼ča─č─▒ yukar─▒ 30.000 ki┼či ├Âld├╝.
2) 1637 y─▒l─▒nda bir Hollandal─▒, Portekizlilerin Japonya'da bir suikast haz─▒rlad─▒klar─▒n─▒ haber verdi. O tarihten sonra Hollandal─▒lar─▒n d─▒┼č─▒ndaki H─▒ristiyanlar─▒n Japonya'ya girmesine izin verilmedi. H─▒ristiyanlar─▒n Japonya'ya girmeleri i├žin ha├ž─▒ ├ži─čnemeleri gerekiyordu.

´╗┐