Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Candide ya da ─░yimserlik ├ťzerine : 08


CANDIDE ya da ─░yimserlik ├ťzerine

VOLTAIRE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 3


Pangloss, ÔÇťBu yer sars─▒nt─▒s─▒ yeni bir ┼čey de─čil. Ge├žen y─▒l Amerika'da Lima kenti benzeri bir depremle sars─▒lm─▒┼čt─▒. Ayn─▒ nedenler, ayn─▒ sonu├žlar. Mutlaka yeralt─▒nda, Lima'dan Lizbon'a kadar uzanan bir k├╝k├╝rt ┼čeridi varÔÇŁ diye yan─▒tl─▒yordu.
Candide: ÔÇťOlabilir. Ama Allah a┼čk─▒na biraz merhemle ┼čarapÔÇŁ dedi.
Filozof: ÔÇťOlabilir de ne demekmi┼čÔÇŁ dedi. ÔÇťBen size, bu kan─▒tlanm─▒┼č bir ger├žektir diyorum.ÔÇŁ Bu s─▒rada Candide kendinden ge├žti. Pangloss, ona yak─▒ndaki bir ├že┼čmeden biraz su getirdi.
Ertesi g├╝n y─▒k─▒nt─▒lar─▒n aras─▒na girerek biraz yiyecek bulduklar─▒ndan canlan─▒r gibi oldular. Sonra ba┼čkalar─▒ gibi, ├Âl├╝mden kurtulan insanlar─▒ avutmaya ├žal─▒┼čt─▒lar. Yard─▒mlar─▒na tan─▒k olan birka├ž Lizbonlu, onlara b├Âyle bir felaket s─▒ras─▒nda sunulabilecek en iyi yeme─či sundular. Yemek ger├žekten de y├╝rekler ac─▒s─▒yd─▒. Sofradakiler ekmeklerini g├Âzya┼člar─▒yla ─▒slat─▒yorlard─▒. Ama Pangloss, bunun ba┼čka t├╝rl├╝ olmas─▒na olanak bulunmad─▒─č─▒n─▒ kan─▒tlayarak onlar─▒ teselli etti: ÔÇť├ç├╝nk├╝ÔÇŁ dedi, ÔÇťB├╝t├╝n bunlar olanlar─▒n en iyisidir. Madem Lizbon'da bir yanarda─č var. Demek ki bu yanarda─č ba┼čka bir yerde olamazd─▒. ├ç├╝nk├╝ nesnelerin, bulunduklar─▒ yerlerden ba┼čka yerde bulunmalar─▒ olanaks─▒zd─▒r. ├ç├╝nk├╝ her ┼čey iyidirÔÇŁ.
Pangloss'un yan─▒nda duran ve Engizisyonla ili┼čkisi olan kara y├╝zl├╝, ufak tefek bir adam 1) nezaketle s├Âz ald─▒ ve ÔÇťBu beyin ilk g├╝naha inanmad─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor. E─čer her ┼čeyin oldu─ču gibi olmas─▒ en iyisi ise, demek ki ne cennetten kovulma ne de ceza vard─▒r.ÔÇŁ
Pangloss daha b├╝y├╝k bir nezaketle: ÔÇťEfendimiz beni ho┼č g├Ârs├╝n ama cennetten kovulmas─▒, lanete u─čramas─▒ sayesinde insan zorunlu olarak, olabilecek d├╝nyan─▒n en iyisine girmi┼čtirÔÇŁ diye yan─▒tlad─▒. Engizisyonla ili┼či─či olan adam, ÔÇťDemek bu bey, ├Âzg├╝r iradeye inanm─▒yorÔÇŁ dedi. Pangloss, ÔÇťEfendimiz beni ba─č─▒┼člas─▒nlarÔÇŁ dedi, ÔÇť├ľzg├╝r irade ancak mutlak zorunlukla birlikte var olabilir. ├ç├╝nk├╝ ├Âzg├╝r olmam─▒z zorunluydu. ├ç├╝nk├╝ ne de olsa saptanm─▒┼č olan iradeÔÇŽÔÇŁ Pangloss, hen├╝z c├╝mlesinin ortas─▒ndayken, engizisyonla ili┼či─či olan adam, barda─č─▒na Porto ya da Oporto ┼čarab─▒ d├Âken u┼ča─č─▒na ba┼č─▒yla bir i┼čaret verdi.

ALTINCI B├ľL├ťM

Yer sars─▒nt─▒lar─▒na engel olmak i├žin g├╝zel bir auto-da-f├ę 2) yak─▒l─▒yor ve Candide pataklan─▒yor.
Lizbon'un d├Ârtte ├╝├ž├╝n├╝ yok eden yer sars─▒nt─▒s─▒n─▒n ard─▒ndan, ├╝lkenin bilgeleri her ┼čeyin y─▒k─▒lmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin halka g├╝zel bir auto-da-f├ę vermekten daha etkili bir ├žare bulamam─▒┼člard─▒. Coimbre ├ťniversitesi, b├╝y├╝k bir t├Ârenle birka├ž ki┼činin hafif ate┼čte yak─▒lmas─▒nda, yersars─▒nt─▒s─▒na engel olacak kesin bir deva bulundu─čuna karar vermi┼čti.
Bu nedenle, vaftiz anas─▒yla evlendi─čine kanaat getirilen bir Biscayal─▒ 3) ile pili├ž yerken ya─č─▒n─▒ ├ž─▒karan iki Portekizliyi yakalad─▒lar. Yemekten sonra da, ├╝stat Pangloss'la ├ž├Âmezi Candide'i ba─člad─▒lar. Biri ileri geri konu┼čmu┼č, ├Âteki de onaylayan bir edayla dinlemi┼čti. ─░kisini de g├╝ne┼čin kendilerini hi├žbir zaman rahats─▒z etmeyece─či, son derece serin iki ayr─▒ daireye g├Ât├╝rd├╝ler. Sekiz g├╝n sonra her ikisine birer Sanbenito 4) giydirdiler. Kafalar─▒n─▒ k├ó─č─▒ttan k├╝lahlarla s├╝slediler. Candide'in k├╝lah─▒yla Sanbenito'sunda, tersine f─▒┼čk─▒ran alev resimleriyle kuyruksuz ve ayaks─▒z ┼čeytan resimleri vard─▒. Buna kar┼č─▒l─▒k Pangloss'un ┼čeytanlar─▒n─▒n ayaklar─▒ ve kuyruklar─▒ vard─▒, ayr─▒ca onun alevleri dikineydi. Bu k─▒l─▒klar─▒yla alay halinde y├╝r├╝d├╝ler ve ├žok dokunakl─▒ bir vaazla onun ard─▒ndan ├žok sesli s├Âylenen g├╝zel bir ilahi dinlediler. Candide, ilahi s├Âylenirken m├╝zikle patakland─▒. Biscayal─▒ ile ya─č yemek istemeyen iki adam yak─▒ld─▒lar. Pangloss, ├ódet olmad─▒─č─▒ halde as─▒ld─▒. Ayn─▒ g├╝n toprak korkun├ž bir g├╝r├╝lt├╝yle yeniden sars─▒ld─▒. 5)
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   ...    50   »   

1) Engizisyon emrinde ├žal─▒┼čan a┼ča─č─▒ r├╝tbeli bir casus.
2) Auto-da-f├ę, ─░spanyolca bir s├Âzc├╝k olup, insanlar─▒ yakmak i├žin haz─▒rlanan ate┼č anlam─▒na gelir. S├Âz├╝ ge├žen ÔÇťauto-da-f├ęÔÇŁ, 26 Haziran 1756'da yak─▒lm─▒┼čt─▒r.
3) ─░spanya'da Biscaya b├Âlgesinde oturanlara verilen add─▒r.
4) Sanbenito, engizisyon zaman─▒nda ─░spanya'da yak─▒lmaya mahk├╗m olanlara giydirilen elbisedir.
5) 21 Aral─▒k 1755.

´╗┐