Ana Sayfa » Cumhuriyet Gazetesi Salı Kitapları » Devlet I - II : 09


DEVLET I - II

PLATON

DÜNYA KLASİKLERİ DİZİSİ: 6


“İnsanlara gelince, dostum, aynı şeyi söyleyemez miyiz? Kötülük görürlerse, onlar da insanın iyiliği bakımından daha kötü olurlar.”
“Şüphesiz.”
“Peki, doğruluk insanın iyiliği değil midir?”
“Buna da bir diyecek yok.”
“O halde, dostum insanlardan kötülük görenlerin doğruluklarından bir şey kaybetmeleri kaçınılmaz.”
“Öyle görünüyor.”
“Peki, müzikle uğraşanlar, sanatlarını kullanarak birini müzikten anlayamaz hale getirebilirler mi?”
“Getiremezler.”
“Ya biniciler, binicilikte, birini ata binemez kılabilirler mi?”
“Olamaz.”
“Peki, doğrulukta doğru insanlar birini doğruluktan ayırabilir mi? Yahut sözün kısası, herhangi bir iyilikle iyiler birini kötü edebilirler mi?”
“Yoo… edemezler.”
“Çünkü bence soğutmak sıcaklığın değil, karşıtının işidir.”
“Evet.”
“Islatmak kuruluğun değil, karşıtının işidir.”
“Şüphesiz.”
“Kötülük etmek iyinin değil, karşıtının işidir.”
“Öyle.”
“Ama doğru adam iyidir, değil mi?”
“Şüphesiz.”
“Demek ki, Polemarkhos, dostuna ve başka birine kötülük etmek doğru adamın değil, karşıtının, yani doğru olmayan adamın işidir” dedim.
“Sözlerini her bakımdan doğru buluyorum, Sokrates!” dedi.
“O halde biri, doğruluk herkese verilmesi gerekeni, yani borç olanı vermektir, der de, bundan doğru adamın düşmana kötülük, dosta iyilik borçlu olduğunu anlarsa, bu sözü söyleyen uslu değildir, çünkü gerçeği söylemiş olmaz; nitekim bir kimseye kötülük etmenin hiçbir durumda doğru olmadığını gördük.”
“Bu konuda sana hak veriyorum” dedi.
“Demek ki biri Simonides'in, Bias'ın, Pittakos'un <a name=“icnot15”></a><a href=“006_devlet_1_2_s38.php#dipnot15”>(15)</a> veya uslu, mutlu adamlardan birinin böyle bir şey söylediğini iddia ederse, seninle ben yanyana ona karşı savaşırız, değil mi?”
“Ben, kendi hesabıma, seninle birlikte savaşmaya hazırım” dedi.
“Fakat bu söz, yani 'doğruluk dostlara faydalı olmak, düşmanlara kötülük etmektir' diyen söz kimindir, biliyor musun?” dedim.
“Kimin?”
“Bence ya Periandros'un, ya Perdikkas'ın, ya Kserkses'in, ya Thebaili Ismenias'ın <a name=“icnot16”></a><a href=“006_devlet_1_2_s38.php#dipnot16”>(16)</a> ya da kendini çok güçlü sanan zengin adamlardan birinindir.”
“Çok doğru” dedi.
“Peki, dedim, mademki doğruluğun da doğrunun da, bu son dediğimiz olmadığı ortaya çıktı, o halde doğruluk başka ne olabilir?”
Biz daha konuşurken Thrasymakhos <a name=“icnot17”></a><a href=“006_devlet_1_2_s38.php#dipnot17”>(17)</a> birkaç defa atılıp söze karışmak istemiş, yanında oturanlar sözü sonuna kadar dinlemek istedikleri için buna engel olmuşlardı. Benim sözlerimden sonra, biz konuşmamıza ara verince, kendini artık tutamadı, vahşi bir hayvan gibi toparlanıp bizi parçalayacakmış gibi üzerimize saldırdı.
Polemarkhos'la ben korkudan irkildik. O, herkese dönerek “Ey Sokrates!” dedi, “Nedir bu sizin deminden beri içine daldığınız boş sözler? Hem birbirinizin karşısına geçip gösterdiğiniz bu saflıklar, bu karşılıklı eğilmeler de ne oluyor? Doğruluğun ne olduğunu gerçekten öğrenmek istiyorsan, yalnızca sormakla kalma; biri bir cevap verirse, alkış toplamak için onun sözünü çürütme. Bilirsin ki sormak, cevap vermekten kolaydır; sen de cevap ver bakalım! Söyle: Doğruluk sence nedir?
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    39   »