´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Devlet I - II : 15


DEVLET I - II

PLATON

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 6


Ya┼čad─▒k├ža izlememiz gereken, izledi─čimizde bize iyi bir ya┼čam sa─člayacak olan─▒n ne oldu─čunu anlatmaya giri┼čmekle basit bir i┼č mi ele ald─▒n san─▒yorsun?ÔÇť
Thrasymakhos ÔÇťBen basit mi diyorum?ÔÇŁ dedi.
ÔÇť├ľyle dermi┼č gibi g├Âr├╝n├╝yorsunÔÇŁ dedim. ÔÇťYa da bize ald─▒rm─▒yorsun ve o senin bilirim dedi─čin ┼čeyleri biz bilmedi─čimiz i├žin, iyi mi ya┼čayaca─č─▒z, k├Ât├╝ m├╝ ya┼čayaca─č─▒z, bu seni ilgilendirmiyor. Haydi, dostum, raz─▒ ol, bizi de ayd─▒nlat! Biz o kadar ├žo─čuz ki, bize edece─čin iyilik senin i├žin hi├ž de kazan├žs─▒z bir i┼č olmayacak. Ben sana kendi fikrimi s├Âyleyeyim: E─črili─če engel olmay─▒p onun her istedi─čini yapmas─▒na izin versek bile, e─črili─čin do─čruluktan daha kazan├žl─▒ oldu─čuna ben ak─▒l erdiremem, inanamam. Bak dostum, biri haks─▒z olsun, gizliden gizliye yahut a├ž─▒k├ža ve zorla e─črilik yapabilsin, yine beni e─črili─čin do─čruluktan daha kazan├žl─▒ oldu─čuna inand─▒ramaz. Zaten, belki de yaln─▒z de─čilim, i├žimizde b├Âyle d├╝┼č├╝nen bir ba┼čkas─▒ da var; onun i├žin, mutlu adam, do─črulu─ču e─črilikten ├╝st├╝n tutmakla yanl─▒┼č d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z├╝ yeterince ispat et, bizi inand─▒r.ÔÇŁ
ÔÇťPeki, seni nas─▒l inand─▒ray─▒m?ÔÇŁ dedi. ÔÇťMademki deminden beri s├Âylediklerime inanm─▒yorsun, art─▒k ne yapabilirim? Yoksa s├Âzlerimi kafana zorla m─▒ sokay─▒m?ÔÇŁ
ÔÇťZeus hakk─▒ i├žin! Bunu yapma. Ama her ┼čeyden ├Ânce s├Âzlerini de─či┼čtirme, de─či┼čtireceksen de, bunu a├ž─▒k├ža yap ve bizi aldatma. ┼×imdi, biraz ├Ânceki s├Âzler ├╝zerinde dural─▒m: G├Âr├╝yorsun ki ilkin ger├žekten hekim olan─▒ anlatt─▒─č─▒n halde, Thrasymakhos, sonradan ger├žek ├žoban hakk─▒nda verdi─čin tan─▒ma ba─čl─▒ kalmaya gerek g├Ârmedin. ├çoban olmak s─▒fat─▒yla ├žoban─▒n, koyunlar─▒n─▒n iyili─čini d├╝┼č├╝nen bir ├žoban gibi de─čil de, bo─čaz─▒na d├╝┼čk├╝n bir adam gibi ziyafette iyi yiyebilmek i├žin yahut da bir ticaret adam─▒ gibi koyunlar─▒n─▒ satabilmek i├žin onlar─▒ g├Âzetti─čini san─▒yorsun. Oysa ├žoban, ba┼č─▒nda bulundu─ču s├╝r├╝ye en b├╝y├╝k iyili─či nas─▒l sa─člayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝r, ba┼čka tasas─▒ da yoktur; ├ž├╝nk├╝ ├žobanl─▒k sanat─▒, ├Âz├╝nden bir ┼čey kaybetmedik├že kendi ihtiya├žlar─▒n─▒ kusursuz olacak kadar, yeterince sa─člam─▒┼čt─▒r. Bunun gibi ┼ču nokta ├╝zerinde de anla┼čmam─▒z gerekti─čini san─▒yordum: Her y├Ânetim, y├Ânetim olarak ister devlet ya┼čam─▒nda olsun, ister tek insan─▒n ya┼čam─▒nda olsun, bir ba┼čkas─▒n─▒n iyili─čini de─čil, ancak y├Ânetti─či ve bak─▒m─▒n─▒ ├╝zerine ald─▒─č─▒ ┼čeyin iyili─čini g├Âzetir. Sen kentleri y├Ânetenlerin, ger├žekten y├Ânetenlerin bu i┼či seve seve yapt─▒klar─▒n─▒ m─▒ san─▒yorsun?ÔÇŁ
ÔÇťZeus hakk─▒ i├žin! Sanmakla kalm─▒yorum, eminim.ÔÇŁ
ÔÇťNe s├Âyl├╝yorsun, ThrasymakhosÔÇŁ dedim. ÔÇťKimsenin y├Ânetim g├Ârevlerini isteyerek ├╝zerine almad─▒─č─▒n─▒, aksine, onlar─▒n bu y├Ânetim g├Ârevlerinden kendilerine de─čil, y├Ânetilenlere bir fayda ├ž─▒kaca─č─▒ i├žin ├╝cret istediklerini g├Ârm├╝yor musun? Sen yaln─▒z ┼čuna cevap ver: Biz daima 'her sanat─▒ di─čerinden farkl─▒ k─▒lan ┼čey, her birinin di─čerinden farkl─▒ bir ba┼čarma g├╝c├╝ olmas─▒d─▒r' demedik mi? Hem d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ne ayk─▒r─▒ cevap verme de biraz ilerleyelim, olmaz m─▒ mutlu Thrasymakhos?ÔÇŁ
ÔÇťEvet, fark budurÔÇŁ dedi.
ÔÇť├ľyleyse, her bir sanat─▒n bize sa─člad─▒─č─▒ yarar ayn─▒ de─čil, ba┼čka ba┼čkad─▒r. ├ľrne─čin hekimlik sa─čl─▒─č─▒m─▒z─▒ korur, kaptanl─▒k denizlerde g├╝venli─čimizi sa─člar; ├Âtekiler i├žin de b├Âyle de─čil midir?ÔÇŁ
ÔÇťEvet.ÔÇŁ
ÔÇť├ľyleyse ├╝cret alma sanat─▒ <a name=ÔÇťicnot24ÔÇŁ></a><a href=ÔÇť006_devlet_1_2_s38.php#dipnot24ÔÇŁ>(24)</a> da ├╝cret sa─člar, de─čil mi? ├ž├╝nk├╝ onun ba┼čar─▒s─▒ bundad─▒r; yoksa sence hekimlikle kaptanl─▒k bir midir? Ya da, demin ├Ânerdi─čin gibi, biri kaptanl─▒k yapar da, denizlerde sefere ├ž─▒kmak ona yarad─▒─č─▒ i├žin sa─čl─▒─č─▒ yerine gelirse, sen bu y├╝zden onun sanat─▒na hekimlik demeyi daha do─čru mu bulacaks─▒n?ÔÇŁ
ÔÇťHay─▒r.ÔÇŁ
ÔÇťBiri ├╝cret al─▒rken sa─čl─▒─č─▒ d├╝zelirse, gene de ├╝cret alma sanat─▒na hekimlik diyemezsin, san─▒r─▒m.ÔÇŁ
ÔÇťTabii diyemem.ÔÇŁ
ÔÇťYa sonra? Biri hastaya bakar da ├╝cret al─▒rsa, hekimli─če ├╝cret alma sanat─▒ m─▒ dersin?ÔÇŁ
ÔÇťHay─▒r.ÔÇŁ
ÔÇťDemek her sanat kendine g├Âre ayr─▒ bir yarar sa─člar. Bunda anla┼čt─▒k m─▒?ÔÇŁ
ÔÇť├ľyle olsunÔÇŁ dedi.
ÔÇťO halde b├╝t├╝n sanat sahiplerinin ortak bir yarar─▒ varsa, ku┼čkusuz bunu ayr─▒ca ortak bir ┼čeyi kullanmakla edinirler.ÔÇŁ
ÔÇť├ľyle g├Âr├╝n├╝yor.ÔÇŁ
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    39   »   


´╗┐