´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Do─čudaki Hayalet : 03


DO─×UDAK─░ HAYALET

PIERRE LOTI

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 112


Julien Viaud'nun ilk yap─▒t─▒ Aziyad├ę 1879 Ocak ay─▒nda sat─▒┼ča ├ž─▒kar─▒ld─▒. Loti'nin bu ilk roman─▒ hemen hi├ž ilgi uyand─▒rmad─▒. Romandaki olay ├Ârg├╝s├╝n├╝ olu┼čturan bir dizi k├╝├ž├╝k olay─▒n siyasal ve tarihsel bir fon ├╝zerinde s─▒ralanmas─▒ yap─▒ta belgesel bir ├že┼čni katmaktad─▒r. Sultan Abd├╝laziz'in tahttan indirilip yerine V. Murat'─▒n ge├žirilmesi, ├╝├ž ay sonra onun yerine II. Abd├╝lhamit'in tahta ├ž─▒kar─▒lmas─▒, 23 Aral─▒k 1876'da Me┼črutiyet'in ilan─▒ ve yine ayn─▒ g├╝n Bahriye Nezareti Binas─▒'nda toplanan Tersane Konferans─▒ ve konferans─▒n ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žlanmas─▒ bu fonun dokusunu olu┼čturur.
Aziyad├ę, yay─▒n i├žin deniz kuvvetlerinden izin alma zorunlulu─čunu a┼čmak i├žin yazar ad─▒ olmadan ├ž─▒ksa da, o yazmay─▒ s├╝rd├╝rmekte kararl─▒yd─▒. Bir y─▒l sonra Le Mariage de Loti Madame Adam'─▒n Nouvelle Revue's├╝nde tefrika edilince yaz─▒n d├╝nyas─▒nda b├╝y├╝k yank─▒lar uyand─▒rd─▒. Aziyad├ę'nin yazar─▒ birden ├╝ne kavu┼čmu┼čtu. Julien Viaud, ├╝├ž├╝nc├╝ roman─▒ Le Roman d'un spahi'de Pierre Loti imzas─▒n─▒ ilk kez kullan─▒r. Art─▒k yap─▒tlar birbirini izleyecektir.
Pierre Loti on y─▒l sonra ikinci kez T├╝rkiye'ye gelir. Romanya Krali├žesi Elizabeth'in, yaz─▒n d├╝nyas─▒ndaki ad─▒yla Carmen Sylva'n─▒n ├ža─čr─▒s─▒na uymak, B├╝kre┼č ├╝zerinden ─░stanbul'a gitme f─▒rsat─▒n─▒ vermi┼čtir ona. 6-8 Ekim 1887 tarihleri aras─▒nda ─░stanbul'da kalan Loti, bu ├╝├ž g├╝n i├žinde eski g├╝nlerin izini s├╝rmeye, gen├žlik g├╝nlerinin ├╝zerini ├Ârten k├╝lleri de┼čme[ye] ├žal─▒┼č─▒r. Amac─▒, Aziyade'nin ├Âl├╝m├╝nden kesinlikle emin olmakt─▒r. Heyecan i├žinde, soluk solu─ča, ger├že─či ├Â─črenmek i├žin ├ž─▒rp─▒n─▒r. ├ç─▒lg─▒nca ko┼ču┼čturma Topkap─▒'da Aziyade'nin mezar─▒nda noktalan─▒r. Bundan b├Âyle ─░stanbul'a her geli┼činde bu mezar─▒ ziyaret edecektir. Bu ├╝├ž g├╝nl├╝k yolculu─čun soluk kesen ├Âyk├╝s├╝nden yeni bir yap─▒t do─čar: Fant├┤me d'Orient (Do─čudaki Hayalet).
1890 y─▒l─▒nda Carmen Sylva'ya ikince kez konuk olan Loti, oradan yine ─░stanbul'a uzand─▒. 12 -15 May─▒s g├╝nleri aras─▒nda Osmanl─▒ ba┼čkentinde kalan Loti'nin ├╝├ž├╝nc├╝ kez ni├žin geldi─či pek a├ž─▒k de─čildir. G├╝nl├╝─č├╝nde resmi bir ziyaret i├žin ─░stanbul'a gitti─čini belirtmesi ├╝nl├╝ yazar─▒n Sultan Abd├╝lhamit'in ├ža─čr─▒l─▒s─▒ oldu─ču varsay─▒m─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. Ger├žekten bu geli┼činde Y─▒ld─▒z Saray─▒'nda Sultan Abd├╝lhamit ile g├Âr├╝┼čm├╝┼č, Mecidiye ni┼čan─▒yla onurland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Loti'nin Abd├╝lhamit'e hayranl─▒k duydu─ču do─črudur. Ama bu, siyasal nedenlerden ├žok estetik nedenlere dayanan bir hayranl─▒kt─▒r. ├ç├╝nk├╝ h├╝k├╝mdarlar hep b├╝y├╝lemi┼čtir onu. Krallar─▒ hep bir peri masal─▒ kahraman─▒ olarak alg─▒lam─▒┼čt─▒r. Onun g├Âz├╝nde Osmanl─▒ padi┼čah─▒ Bat─▒l─▒ ruhun yery├╝z├╝nde en anlayamayaca─č─▒ insand─▒r, insan├╝st├╝ sorumluluklar─▒ olan Halife'dir, Asya ├ž├Âllerinin derinliklerinde Tanr─▒'n─▒n g├Âlgesi diye ad─▒ ge├žen adamd─▒r. G├Âr├╝┼čme s─▒ras─▒nda sadrazam padi┼čahla ├╝nl├╝ konu─ču aras─▒ndaki konu┼čmalar─▒ ├ževirmek i├žin bo┼čuna nefes t├╝ketmi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ Loti'ye g├Âre ikisi de birbirlerini ├žok iyi anl─▒yor, H─▒r─▒stiyan g├╝├žlerin s─▒k─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ imparatorlu─čun gelece─či hakk─▒nda ayn─▒ kayg─▒lar─▒ payla┼č─▒yordu. ├ľtesi, Loti yaln─▒zca Abd├╝lhamit'den de─čil, ├ža─č─▒n pek ├žok kral ve krali├žesinden iyi kabul g├Ârm├╝┼čt├╝r. Ancak Loti, hi├žbir zaman Abd├╝lhamit'i savunmam─▒┼čt─▒r. Bu ├╝├ž├╝nc├╝ ─░stanbul yolculu─čundan Constantinople en 1890 ├ž─▒kacakt─▒r.
Loti, 1894 y─▒l─▒nda hen├╝z k├╝├ž├╝k bir ├žocukken yitirdi─či inanca yeniden kavu┼čmak umuduyla Kutsal Topraklar─▒ ziyaret etti. Fransa'ya d├Ân├╝┼čte yine ─░stanbul'a u─črad─▒. Bu d├Ârd├╝nc├╝ geli┼či 12-18 May─▒s tarihlerine raslar. Abd├╝lhamit'in ├ža─čr─▒l─▒s─▒ olarak Cuma Selaml─▒─č─▒n─▒ izledi; Frans─▒z el├žisi Paul Cambon'un e┼čli─činde Bursa'ya gitti. Bu yolculu─čunu La Galil├ęe'nin sonuna ekledi─či La Mosqu├ęe Verte'de anlat─▒r.
Balkanlar'daki huzursuzluk dolay─▒s─▒yla ─░stanbul'daki Frans─▒z El├žili─či'ne ba─čl─▒ karakol gemisi Vautour'un komutanl─▒─č─▒na atanacak ki┼či ├Ânemli bir rol ├╝stlenecekti. Belki diplomatik hesaplar, belki raslant─▒ sonucu bu g├Âreve Pierre Loti atand─▒.
9 Eyl├╝l 1903 g├╝n├╝ Julien Viaud be┼činci kez ─░stanbul'a geldi─činde elli ├╝├ž ya┼č─▒nda, ├╝n├╝ d├╝nyay─▒ tutmu┼č bir yazard─▒. Resmi i┼člerinin d─▒┼č─▒nda dingin bir ya┼čam s├╝r├╝yordu. G├Âr├╝n├╝┼čte gen├ž bir T├╝rk kad─▒n─▒ndan gelen bir mektup, bu dingin ya┼čam─▒n sonu oldu. Ya┼čam─▒n─▒n sonuna kadar kand─▒─č─▒ bir aldatmaca s├Âz konusudur burada.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   ...    44   »   


´╗┐