´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Do─čudaki Hayalet : 05


DO─×UDAK─░ HAYALET

PIERRE LOTI

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 112


Loti'nin T├╝rkler'den yana olu┼ču nas─▒l a├ž─▒klanabilirdi? Baz─▒ Frans─▒z ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n ├Âne s├╝rd├╝─č├╝ gibi otuz be┼č y─▒l ├Ânce ya┼čanm─▒┼č bir a┼čk─▒n an─▒s─▒ siyasal bir tav─▒r almaya yetebilir miydi? Loti T├╝rkler'e duydu─ču ba─čl─▒l─▒k ve sayg─▒n─▒n ki┼čisel nedenlere ├žok daha az ba─čl─▒ oldu─čunun alt─▒n─▒ ├žizer. Bu nedenleri dizgesel bi├žimde a├ž─▒klamasa da onlar─▒ yap─▒tlar─▒na serpi┼čtirilmi┼č olarak bulmak m├╝mk├╝nd├╝r. O, ├Âzellikle sadakat, d├╝r├╝stl├╝k, b├╝y├╝klere sayg─▒, konukseverlik, d├╝┼čman olmayan herkese beslenen, hatta hayvanlar─▒ da kapsayan s─▒n─▒rs─▒z sevecenlik gibi, art─▒k Avrupa'da sars─▒lm─▒┼č de─čerlerin h├ól├ó T├╝rkler'in ya┼čam bi├žemini belirlemesine hayranl─▒k duymaktad─▒r. Varolu┼čun kozmik sonsuzluk i├žinde bir rastlant─▒ oldu─čunu ve bu rastlant─▒n─▒n kaybolurken tozdan ├Âte hi├žbir ┼čey b─▒rakmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nen Loti i├žin zaman ge├žiyor korkusu, yaln─▒zl─▒k korkusu, yakla┼čan hi├žli─čin verdi─či korku T├╝rkiye'de duyulmaz. T├╝rkler b├╝t├╝n Do─ču'nun en temiz ruhlu, en ho┼čg├Âr├╝l├╝ insanlar─▒d─▒r.
Osmanl─▒ h├╝k├╝meti ┼č├╝kran belirtisi olarak Turquie agonisante yazar─▒n─▒ ─░stanbul'a resmen davet etti. 12 A─čustos - 17 Eyl├╝l 1913 tarihleri aras─▒na rastlayan bu yolculuk onun T├╝rkiye'ye yedinci ve son geli┼či olacakt─▒. ─░stanbul'da kald─▒─č─▒ s├╝re i├žinde h├╝k├╝met ve saray mensuplar─▒ ile g├Âr├╝┼čt├╝, padi┼čah taraf─▒ndan kabul edildi. 18-21 A─čustos g├╝nleri aras─▒nda Edirne'ye bir yolculuk yapt─▒. Trenin ge├žti─či her yerde nerdeyse bir kurtar─▒c─▒ gibi co┼čkuyla kar┼č─▒lan─▒yordu. ─░stanbul'a d├Ân├╝┼č├╝nden Fransa'ya hareketine kadar, daha ├Ânce Ostroroglar'a konuk olan Loti, Yavuz Selim'de kendisi i├žin ├Âzel olarak haz─▒rlan─▒p d├Â┼čenmi┼č bir evde a─č─▒rlanm─▒┼čt─▒r.
Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ patlak verince Loti silahalt─▒na al─▒nmas─▒n─▒ ister. T├╝rkiye'nin sava┼čta yer alaca─č─▒ kamptan kayg─▒lanmaktad─▒r. Bir T├╝rk-Alman ba─čda┼čmas─▒n─▒ engellemenin g├Ârevi oldu─čuna inan─▒yordu. Bu ama├žla Enver Pa┼ča'ya g├Ânderdi─či mektup 6 Eyl├╝l 1914 tarihli Figaro'da yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.
Pierre Loti sava┼č─▒n ard─▒ndan T├╝rkler'i savunmak i├žin yine kalemine sar─▒l─▒r. Ne T├╝rkler'e hakaret eden, eski ├Ânyarg─▒larla g├Âzleri k├Ârelmi┼č, Do─ču'ya hi├ž ayak basmam─▒┼č adamlara, ne de besleme bas─▒n─▒n T├╝rkler'e kara ├žalan her yaz─▒s─▒na ─░ncil'den al─▒nm─▒┼č s├Âzler gibi inan─▒lmas─▒na dayanam─▒yordu. Sans├╝r├╝n Ermeniler'e, Yunanl─▒lar'a ucu dokunan her ┼čeyi kesmesine ama T├╝rkler'e y├Ânelik en a─č─▒r a┼ča─č─▒lamalar─▒ ho┼čg├Ârmesine isyan ediyordu. Her ┼čeyden ├Ânce onlar H─▒ristiyan de─čiller, zavall─▒ T├╝rkler; i┼čte bu, Avrupa'n─▒n g├Âz├╝nde en b├╝y├╝k kusurdur [ÔÇŽ] her zaman onlar haks─▒z ├ž─▒kar─▒lacak, bedel her zaman onlara ├Âdetilecektir diyordu. Art─▒k Bat─▒'da T├╝rkler'in yasad─▒┼č─▒ paryalar oldu─ču ve yaln─▒zca d├╝┼čmanlar─▒n─▒n bar─▒┼č konferans─▒na kat─▒lma hakk─▒ oldu─ču kabul edilmi┼č gibi g├Âr├╝nmektedir. ├ç├╝nk├╝ T├╝rkler ne yaparlarsa yaps─▒nlar Avrupa daima onlar─▒ haks─▒z bulacakt─▒r. ─░nsan haklar─▒na ve antla┼čmalar─▒n ruhuna ayk─▒r─▒ olarak ─░zmir'e yerle┼čen yabanc─▒ i┼čgalciler[in] kanl─▒ bir sava┼ča yol a├žmas─▒ olas─▒d─▒r. Ne ki ─░zmir'i Yunanl─▒lar'a vermek, Fo├žal─▒lar zaman─▒nda Marsilya'da Yunanl─▒lar'─▒n ├žok oldu─ču ve orada iyi i┼čler ├ževirdikleri bahanesiyle buras─▒n─▒ da onlara vermeyi ├Ânermekle a┼ča─č─▒ yukar─▒ ayn─▒d─▒r.
├ľte yandan Pierre Loti Birinci D├╝nya Sava┼č─▒'ndan sonra T├╝rkler'i savunurken bunun Fransa'n─▒n ulusal ├ž─▒karlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemini s─▒k s─▒k dile getirmekten ka├ž─▒nmam─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ Fransa Halife'nin imparatorlu─čuna milyarlar yat─▒rm─▒┼čt─▒r. Rusya'n─▒n ├ž├Âkmesinden sonra T├╝rkiye'nin de y─▒k─▒lmas─▒ Fransa'ya ├žok pahal─▒ya mal olacakt─▒r. [ÔÇŽ] Orada piyasay─▒ elinde tutan tart─▒┼čmas─▒z Frans─▒z tacir ve bankerlerdir ve T├╝rkiye ile s├╝rt├╝┼čmek Fransa'n─▒n y─▒lda ortalama iki bu├žuk milyar kaybetmesine yol a├žacakt─▒r.
Pierre Loti sans├╝r├╝ a┼čmak i├žin etkili dostlar─▒na ba┼čvuruyor, T├╝rkiye lehinde giri┼čimlerde bulunmalar─▒ i├žin onlar─▒ bir ├že┼čit bask─▒ alt─▒nda tutuyordu.
T├╝rkler lehine y├╝r├╝tt├╝─č├╝ bu kampanya giderek kendisinin T├╝rkler'e yakla┼č─▒m─▒nda da de─či┼čikli─če yol a├žacak, Mustafa Kemal'in ├ževresindekileri yurtlar─▒n─▒ savunan kahramanlar olarak selamlayacak ve kaderci bir bekleyi┼č i├žinde olan de─čil, haklar─▒ i├žin sava┼čan T├╝rk'e destek verecektir. B├╝y├╝k Millet Meclisi H├╝k├╝meti Loti'nin bu tutumuna incelikli bir yoldan kar┼č─▒l─▒k verir. Fransadaki temsilcimiz Ferit Bey'in e┼či M├╝fide Han─▒m, Loti'ye Mustafa Kemal Pa┼ča'n─▒n bir mektubuyla Meclis'in arma─čan─▒ olarak bir hal─▒ vermekle g├Ârevlendirilir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    44   »   


´╗┐