´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Erzurum Yolculu─ču & Byelkin'in ├ľyk├╝leri : 23


ERZURUM YOLCULU─×U & BYELK─░N'─░N ├ľYK├ťLER─░

ALEKSANDR PU┼×K─░N

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 50


ÔÇťBir ┼čairle kar┼č─▒la┼čmak her zaman hay─▒rl─▒d─▒r. ┼×air, dervi┼čin karde┼čidir. Onun ne vatan─▒ vard─▒r, ne de d├╝nya nimetlerinde g├Âz├╝. Biz zavall─▒lar ┼čan, iktidar ve para pe┼činde ko┼čarken o yery├╝z├╝n├╝n h├╝k├╝mdarlar─▒yla ayn─▒ s─▒rada durur ve herkes onun kar┼č─▒s─▒nda sayg─▒yla e─čilir.ÔÇŁ
Pa┼čan─▒n tam bir Do─čulu olarak s├Âyledi─či bu s├Âzler hepimizin ho┼čuna gitti. Ben Seraskeri g├Ârmek i├žin d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kt─▒m. Seraskerin kald─▒─č─▒ ├žad─▒r─▒n giri┼činde; g├Âsteri┼čli bir Arnavut kaftan─▒ giyinmi┼č, on d├Ârt ya┼člar─▒nda kara g├Âzl├╝ bir ├žocuk olan sevgili i├ž o─član─▒ duruyordu. Derin bir ├╝mitsizlik i├žinde bir k├Â┼čede oturuyordu. ├çevresinde bizim subaylar k├╝melenmi┼čti. ├çad─▒rdan ├ž─▒karken, ba┼č─▒na koyun derisinden bir kalpak ge├žirmi┼č, yar─▒ ├ž─▒plak gen├ž bir adam g├Ârd├╝m. Elinde bir ├žomak vard─▒. S─▒rt─▒na bir tulum (outre) asm─▒┼čt─▒. Avaz avaz ba─č─▒r─▒yordu. Bu delikanl─▒n─▒n dervi┼č, yani karde┼čim oldu─čunu s├Âylediler. Galipleri selamlamaya gelmi┼č. Oradan zorla uzakla┼čt─▒r─▒ld─▒.
5
Erzurum. Asya g├Ârkemi. ─░klim. Mezarl─▒k. Ta┼člamalar. Serasker saray─▒. T├╝rk pa┼čas─▒n─▒n saray─▒. Veba. Burtsov'un ├Âl├╝m├╝. Erzurum'dan ayr─▒l─▒┼č. D├Ân├╝┼č yolu. Rus dergisi.
(Yanl─▒┼č olarak Arzerum, Erzrum, Erzron diye adland─▒r─▒lan) Erzurum; a┼ča─č─▒ yukar─▒ 415 y─▒l─▒ s─▒ralar─▒nda ─░kinci Feodosya zaman─▒nda kurulmu┼č ve Feodosiopol diye adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Ad─▒yla hi├žbir tarihsel an─▒ birle┼čmiyor. Bildi─čim tek ┼čey, Hac─▒ Baba'n─▒n tan─▒kl─▒─č─▒na g├Âre, bir hakaret dolay─▒s─▒yla ├Âz├╝r dilemek i├žin burada ─░ran el├žisine insan kula─č─▒ diye dana kula─č─▒ sunulmu┼č olmas─▒d─▒r (32).
Erzurum, Asya T├╝rkiyesi'nin en ├Ânemli kenti say─▒l─▒yor. N├╝fusunun 100.000'i buldu─ču s├Âyleniyorsa da, san─▒r─▒m abart─▒lm─▒┼č bir rakam bu. Evler ta┼čtan yap─▒lm─▒┼č. Damlar ├žimle kapl─▒. Y├╝ksekten bak─▒nca kente tuhaf bir g├Âr├╝n├╝┼č veriyor bu.
Avrupa'yla Do─ču aras─▒ndaki ba┼čl─▒ca kara ticaret yolu Erzurum'dan ge├žiyor. Fakat kentte ├žok az mal sat─▒l─▒yor. Mallar─▒ burada ortaya d├Âkm├╝yorlar. Tournefort'un yazd─▒─č─▒ gibi, Erzurum'da bir hasta bir ka┼č─▒k r├óvent bulamad─▒─č─▒ i├žin ├Âlebilir. Oysa kentte ├žuval ├žuval r├óvent vard─▒r.
Asya g├Ârkemi s├Âz├╝nden daha anlams─▒z bir ┼čey bilmiyorum. Bu deyim Ha├žl─▒ Seferleri s─▒ras─▒nda ├ž─▒km─▒┼č olmal─▒. Kalelerinin ├ž─▒plak duvarlar─▒n─▒, me┼če odunundan sandalyelerini b─▒rakarak sefere kat─▒lan ve Do─ču'nun k─▒rm─▒z─▒ divanlar─▒n─▒, renk renk hal─▒lar─▒n─▒, kabzalar─▒ renkli ta┼člarla s├╝sl├╝ han├žerlerini g├Âr├╝nce g├Âzleri kama┼čan yoksul ┼č├Âvalyelerin i┼čidir bu. Bug├╝n Asya yoksullu─čundan, Asya ilkelli─činden s├Âz edilebilir ancak. G├Ârkem, hi├ž ku┼čkusuz, Avrupa'n─▒n sahip oldu─ču bir ┼čeydir art─▒k. Pskov ilinin ilk ta┼čra kentindeki k├╝├ž├╝k bir bakkal d├╝kk├ón─▒nda bulabilece─činiz herhangi bir ┼čeyi, Erzurum'da d├╝nyan─▒n paras─▒n─▒ d├Âkseniz sat─▒n alamazs─▒n─▒z.
Sert bir iklimi var buran─▒n. Kent denizden 7.000 ayak y├╝kseklikte bir vadiye kurulmu┼č. ├çevredeki da─člar y─▒l─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒nda karla ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Ormans─▒z, fakat bitek bir topra─č─▒ var. Her yandan kaynaklar f─▒┼čk─▒r─▒yor; her yerde su kemerlerine rasl─▒yorsunuz. Erzurum'da ├že┼čmeden bol bir ┼čey yok. Herbirinin ├╝st├╝nde bir zincire ba─čl─▒ teneke taslar as─▒l─▒. ─░nan├žl─▒ M├╝sl├╝manlar bu taslardan su i├žiyor, Tanr─▒'ya ┼č├╝k├╝rler ediyorlar. Kereste So─čanl─▒'dan getiriliyor.
Erzurum silah deposunda san─▒r─▒m Godfroy (33) zaman─▒ndan kalma eski silahlar, mi─čferler, z─▒rhlar, k─▒l─▒├žlar bulundu. Hepsi paslanm─▒┼čt─▒.
Mes├žitler bas─▒k ve karanl─▒k. Mezar ta┼člar─▒n─▒n ├╝st├╝nde yine ta┼čtan yap─▒lma sar─▒klar y├╝kseliyor. Birka├ž pa┼ča t├╝rbesi farkl─▒ i┼č├žilikleriyle hemen g├Âze ├žarp─▒yor. Fakat bunlar─▒n yap─▒m─▒nda da kaba bir zevkin egemen
«   01   ...    13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   ...    72   »   


´╗┐