´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Gen├ž Werther'in Ac─▒lar─▒ : 01


GENÇ WERTHER'İN ACILARI

JOHANN WOLFGANG VON GOETHE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 52


Cumhuriyet D├╝nya Klasikleri Dizisi'nde Sn. Y├╝ksel Pazarkaya'n─▒n izniyle bas─▒lm─▒┼čt─▒r.
Almanca'dan ├ževiren: Y├╝ksel Pazarkaya
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yeni G├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Haziran 1999


AYDINLANMANIN ROMANI

"Gen├ž Werther'in Ac─▒lar─▒" ├ťzerine Birka├ž D├╝┼č├╝nce

Goethe, 28 A─čustos 1999 g├╝n├╝ 250 ya┼č─▒nda olurken, onun d├╝nya ├žap─▒ndaki erken ├╝n├╝n├╝n ilk temel ta┼č─▒ olan ÔÇťGen├ž Werther'in Ac─▒lar─▒ÔÇŁ roman─▒n─▒n ilk bas─▒m─▒n─▒n ├╝zerinden de tam 225 y─▒l ge├žmi┼č bulunuyor. Goethe, roman─▒n─▒ 1774 y─▒l─▒n─▒n ┼×ubat - May─▒s aylar─▒ aras─▒nda yazd─▒. Ayn─▒ y─▒l─▒n g├╝z├╝nde ilk kez yay─▒mlad─▒. Okurlar ├╝zerinde beklenmedik yo─čunlukta etki yaratan roman, k─▒sa s├╝rede bir├žok Avrupa diline ├ževrildi, ayn─▒ etkiyi di─čer dillerin okurlar─▒ ├╝zerinde de b─▒rakt─▒.
18. y├╝zy─▒l Almanyas─▒'nda bireysel ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n g├╝ndeme geldi─či yetmi┼čli y─▒llarda bireyin duygusu, g├╝ndemin a─č─▒rl─▒kl─▒ maddesiydi. Fransa ve ─░ngiltere gibi Avrupa ├╝lkelerinin siyasal ├Ârg├╝tl├╝l├╝k ve ulusal birlik, toplumsal geli┼čmi┼člik ve ekonomik kalk─▒nma a├ž─▒s─▒ndan ├žok gerisinde bulunan, siyasal birli─či olmayan Almanya, sanat, edebiyat ve felsefe alanlar─▒nda b├╝t├╝n Avrupa'da ├Âne f─▒rlayarak, feodal toplumdan burjuva toplumuna, uyruktan yurtta┼ča, y─▒─č─▒nl─▒ktan bireyli─če ge├ži┼č s├╝recinin sanat ve d├╝┼č├╝n alan─▒ndaki ├Ânderli─čini ├╝stlenmi┼čtir.
ÔÇťWertherÔÇŁ, i┼čte b├Âyle bir s├╝recin ilk roman─▒ olarak hen├╝z yirmi be┼č ya┼č─▒ndaki Geothe'ye, Almanca'n─▒n ve Almanya'n─▒n s─▒n─▒rlar─▒ ├Âtesinde ├╝n kazanman─▒n kap─▒lar─▒n─▒ da ard─▒na kadar a├žm─▒┼čt─▒r. Bireysel ├Âzg├╝rle┼čme ve ayd─▒nlanma s├╝recinin roman─▒ olan ÔÇťWertherÔÇŁ g├╝n├╝m├╝ze dek etkisinden ve ├Âneminden hi├žbir ┼čey yitirmedi.
Gen├ž Goethe, hem kendisinin, hem yak─▒n ├ževresindeki ki┼čilerin ├žarp─▒c─▒ duygusal ya┼čant─▒lar─▒ndan yararlanm─▒┼čt─▒r ÔÇťWertherÔÇŁi yazarken, ama b├╝t├╝n ele┼čtirmenlerin ve yaz─▒n bilimcilerin saptad─▒klar─▒ ve kan─▒tlad─▒klar─▒ gibi, bu ya┼čant─▒lardan yola ├ž─▒karak, eksiksiz bir kurgu ve roman yap─▒s─▒ ortaya koymu┼čtur. Roman─▒n yay─▒mlanmas─▒ndan yakla┼č─▒k on y─▒l sonra arkada┼č─▒ Eckermann'a, ÔÇťWertherÔÇŁin kendi ya┼čant─▒lar─▒yla ili┼čkisini ┼ču s├Âzlerle belirtir:
ÔÇťParmaklar─▒m─▒n ucunda yanarak beni s─▒k─▒nt─▒ya sokan bireysel, ├žok yak─▒n ili┼čkilerdi, bunlar beni sonunda Werther'i ortaya ├ž─▒karan ruh durumuna soktu. Ya┼čam─▒┼č, sevmi┼č ve ├žok ac─▒ ├žekmi┼čtim.ÔÇŁ
Lahn Irma─č─▒ k─▒y─▒s─▒ndaki Wetzlar kentine gelen gen├ž Goethe, 9 Haziran 1772 g├╝n├╝ gitti─či Volpertshausen'deki baloda Lotte Buff ile tan─▒┼čt─▒. Lotte Buff, on dokuz ya┼č─▒nda olup d├Ârt y─▒ld─▒r, kendisinden on bir ya┼č b├╝y├╝k el├žilik yazman─▒ Johann Christian Kestner ile ni┼čanl─▒yd─▒.
1772 y─▒l─▒n─▒n yaz aylar─▒nda Lotte Buff'e duydu─ču a┼čk, daha sonra ÔÇťWertherÔÇŁ roman─▒n─▒n k─▒v─▒lc─▒m─▒ olacakt─▒. Romanda ├Ânemli bir yeri olan veda izle─či de, Goethe'nin ayn─▒ y─▒l─▒n 10 Eyl├╝l g├╝n├╝ Lotte ile Kestner'e vedas─▒ndan kaynakland─▒. Bu veda s─▒ras─▒nda da Goethe, roman─▒n birinci b├Âl├╝m├╝n├╝n sonunda doruk olu┼čturan, ayr─▒l─▒k ve ├Âb├╝r d├╝nyada yeniden bulu┼čma ├╝zerine konu┼čmu┼čtu. Roman─▒n ikinci b├Âl├╝m├╝n├╝n sonunda Werther'in kendini ├Âld├╝rmesi de b├Âylece birinci b├Âl├╝m├╝n sonundaki bu veda konu┼čmas─▒na ba─član─▒yor. Zira Werther, Lotte ile ├Âb├╝r d├╝nyada bulu┼čaca─č─▒ndan emin ve bu ama├žla intihar ediyor.
Goethe, 11 Eyl├╝l sabah─▒ bir daha veda etmeden Wetzlar'dan ayr─▒l─▒r, yolda Ehrenbreitstein kasabas─▒nda Laroche ailesini ziyaret ederek, ailenin 16 ya┼č─▒ndaki k─▒z─▒ Maximiliane ile tan─▒┼č─▒r. Oradan Frankfurt'a d├Ânerek avukat olarak ├žal─▒┼čmaya ba┼člayan Goethe, tam Lotte'ye a┼čk─▒n─▒ unutmaya ├žal─▒┼č─▒rken, Wetzlar'dan ald─▒─č─▒ bir haber, kendisini allak bullak eder. Leipzig'te ├Â─črenim y─▒llar─▒ndan tan─▒d─▒─č─▒, Volpertshausen'deki baloda yeniden kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ arkada┼č─▒, el├žilik yazman─▒ Jerusalem, evli bir kad─▒na a┼čk─▒ y├╝z├╝nden kendini ├Âld├╝rm├╝┼čt├╝r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    51   »   


´╗┐