´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ G─▒lgam─▒┼č Destan─▒ : 02


GILGAMI┼× DESTANI

ANON─░M

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 20


G─░R─░┼×

I.

G─▒lgam─▒┼č destan─▒, Babillilerin ulusal destan─▒d─▒r. Destan─▒n bu nitelemeye hak kazanmas─▒n─▒n nedeni, ulusun her bireyine seslenmesinden; destan kahraman─▒n─▒n, halk─▒n erkeklik ├╝lk├╝s├╝n├╝ en ├Âzl├╝ bi├žimde canland─▒rmas─▒ndan ve insan ya┼čam─▒ sorununun destanda b├╝y├╝k bir yer tutmas─▒ndan ileri gelmektedir. Babilliler bu destanla, Yunanl─▒lar─▒n ulusal destanlar─▒ ─░lyada'y─▒ olu┼čturmas─▒ndan ├žok ├Ânce, eski kavimlerde g├Âr├╝lmeyen bir yap─▒t yaratm─▒┼člard─▒r. M─▒s─▒rl─▒lar da, Etiler de G─▒lgam─▒┼č ayar─▒nda bir destan yaratamam─▒┼člard─▒r. ─░srailo─čullar─▒n─▒n d├╝nya tarihinde b─▒rakt─▒klar─▒ etkiye kar┼č─▒n, b├╝y├╝k ├Âyk├╝lerinde, bu destanlarda g├Âr├╝len g├Ârkem ve deyi┼č yoktur. ├ľnasya'da Babillilerden ba┼čka destan tekni─čini geli┼čtiren biricik kavim Fenikelilerdir. Fakat bunlar─▒n destanlar─▒ da, y├╝ksek bir sanat yap─▒t─▒ izlenimi vermedi─či gibi, Babillilerin destanlar─▒ndaki derinlik ve g├╝zellikten de yoksundur. Babillilerin bu farkl─▒ sanat g├╝c├╝n├╝ g├Âsterebilmeleri, kendilerine miras kalan d├╝┼č├╝nceyi verimli bir bi├žimde kullanabilmi┼č olmalar─▒ndand─▒r. S├╝mer d├╝┼člemi, g├Ârkemli mitolojik bi├žimler yaratm─▒┼čt─▒. Bunlar, zengin d├╝┼člemlerini i┼čletip ger├žekle┼čtirerek b├╝y├╝k destan bi├žimini yaratm─▒┼člard─▒.

II.

Bu ┼čiirin g├╝zelli─čine, derinli─čine girebilmek bizce ├žok zordur. Bunu yapmak istersek, o zaman b├╝sb├╝t├╝n yabanc─▒ bir kavray─▒┼ča, bamba┼čka bir evrene dalmak zorunda kal─▒r─▒z. Bundan ba┼čka destan elimize k─▒r─▒k bir yontu gibi ge├žmi┼čtir. Destan─▒n en ├Ânemli b├Âl├╝mleri eksiktir. Sonra, sa─člam kalan b├Âl├╝mlerde de dizelerin ya ba┼člar─▒ ya da sonlar─▒ yoktur.
Akat├ža dilbilgisinin, s├Âzl├╝k bilgisinin ara┼čt─▒r─▒lmas─▒nda bug├╝ne dek elde edilen ilerlemelere kar┼č─▒n, kimi par├žalar─▒n as─▒l anlamlar─▒ h├ól├ó bilinemiyor. ├çevirmen s─▒k s─▒k metin onar─▒m─▒ ve d├╝zeltmeler yapmak zorunlu─čunu duymu┼čtur. Her yerde yapt─▒─č─▒ bu onar─▒m ve d├╝zeltmelerin nerelerde oldu─čunu da g├Âsterememi┼čtir. Onun i├žin, yap─▒lan ├ževiride metnin asl─▒ bazan silik kalm─▒┼čt─▒r. Destan─▒n ba┼č─▒ndan sonuna, okurun anlamas─▒na engel olan noktalar─▒ saym─▒┼č oldu─čumuza ve yap─▒t─▒ anlamak konusunda ├žaba g├Âstermesini ayr─▒ca kendisinden diledi─čimize g├Âre, ┼čiirin sanat ve d├╝┼č├╝nce bak─▒m─▒ndan g├Âsterece─či de─čeri, okurun anlay─▒p be─čenece─činden ku┼čkumuz yoktur.
Biz, bu ┼čiirsel metnin ─░sa'dan ├Ânce a┼ča─č─▒ yukar─▒ 1250 y─▒llar─▒na ba─članan en son yazmas─▒n─▒ temel ald─▒k. ┼×iirin son ├Âzg├╝n yazmas─▒yla ilgili elimize ge├žmeyen eksik par├žalar─▒n─▒, eski metne ve Hitit├že yazmas─▒na g├Âre onard─▒k.
G─▒lgam─▒┼č destan─▒n─▒n olu┼čumunda ├╝├ž geli┼čme evresi vard─▒r:
1. S├╝merce yazma. Bunun tarihi, ─░sa'dan ├Ânce 2000 y─▒llar─▒d─▒r. Bu S├╝merce yazma elimize eksik olarak ge├žmi┼čtir. Anla┼č─▒lmas─▒ da g├╝├žt├╝r. Konu, b├╝t├╝nl├╝k g├Âsteren bir destan bi├žimine sokulmam─▒┼čt─▒r. G─▒lgam─▒┼č'─▒n ba┼č─▒ndan ge├žen bir├žok ┼čey anlat─▒lmaktad─▒r. Bu destansal ├Âyk├╝lerin kimileri, bize G─▒lgam─▒┼č'─▒n, bir zamanlar G├╝ney Babil s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde olan eski kentlerden Uruk'un beyi oldu─čunu, Kuzey Babil kentlerinden Ki┼č kral─▒ Agga'ya kar┼č─▒ sava┼čt─▒─č─▒n─▒ anlatmaktad─▒r. Bu yazmada, G─▒lgam─▒┼č'─▒n tarihsel bir ki┼čilik olarak g├Âsterilmesi olgusuna, son yazmalarda raslanmaz. Bununla birlikte, kahraman─▒n Uruk'a s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čl─▒ kald─▒─č─▒, sonraki yazmalarda da belirtilir. G─▒lgam─▒┼č, Uruk surunun kurucusu olarak tan─▒nmaktad─▒r. En son yazman─▒n ozan─▒, okurunu sanat yap─▒t─▒ olan bu suru g├Âzden ge├žirmeye ├ža─č─▒r─▒r; surun ├╝zerinde G─▒lgam─▒┼č'─▒n yaz─▒t─▒n─▒ okutmakla da bu yi─čitin ger├žekten ya┼čad─▒─č─▒n─▒ kan─▒tlamak ister. Eski yazmalardaysa, G─▒lgam─▒┼č t├╝m├╝yle bir s├Âylenceler d├╝nyas─▒nda ya┼čar. G─▒lgam─▒┼č'la ilgili ├Âyk├╝lerin k├Âkenleri S├╝merce yazmada da g├Âr├╝l├╝r. ├ľrne─čin, g├Âky├╝z├╝n├╝n bo─čas─▒yla olan sava┼č─▒, dev yap─▒l─▒ Huvava'y─▒ ├Âld├╝rmesi gibi. Yine S├╝merce yazmada, Engidu, G─▒lgam─▒┼č'─▒n hep yan─▒ndad─▒r; ama sonraki yazmalar─▒n tersine, onun e┼čit bir yolda┼č─▒, arkada┼č─▒ olmay─▒p, sad─▒k bir k├Âlesidir. S├╝merce yaz─▒lan G─▒lgam─▒┼č destan─▒n─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝, yeni yazmada g├Âr├╝lemez.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    46   »   


´╗┐