´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ G─▒lgam─▒┼č Destan─▒ : 03


GILGAMI┼× DESTANI

ANON─░M

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 20


├ľrne─čin, G─▒lgam─▒┼č'─▒n kendi ecesi tanr─▒├ža ─░┼čtar i├žin yapt─▒rmak istedi─či g├Âz kama┼čt─▒r─▒c─▒ taht─▒n kerestesini sa─člamak amac─▒yla korkun├ž cinlerin korudu─ču cins bir a─čac─▒ nas─▒l kesti─čini, yeralt─▒ d├╝nyas─▒ tanr─▒├žas─▒n─▒n bunu k─▒skan─▒p kesilen a─čac─▒ yeralt─▒ndan yery├╝z├╝ne a├žt─▒─č─▒ bir yar─▒ktan cehenneme nas─▒l d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝n├╝, G─▒lgam─▒┼č'─▒n k├Âlesi Engidu'nun bir hileyle bunlar─▒ nas─▒l yeniden yery├╝z├╝ne ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒ anlatan ├Âyk├╝, son yazmada bulunmaz. Yaln─▒zca bu ├Âyk├╝n├╝n i├žerdi─či yeralt─▒ d├╝nyas─▒n─▒n ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ gelenekleriyle, kurallar─▒yla ilgili bilgi, yap─▒t─▒ yaz─▒ya ge├žireni ├Âylesine ilgilendirmi┼čtir ki, destan─▒n b├╝t├╝n d├╝nya bilgilerini i├žermesi gerekti─čini d├╝┼č├╝nerek Engidu'nun yeralt─▒ d├╝myas─▒na gidi┼čini, ├Âyk├╝n├╝n b├╝t├╝n├╝nden ay─▒r─▒p, s├Âzc├╝─č├╝ s├Âzc├╝─č├╝ne yap─▒lm─▒┼č bir ├ževiri olarak destana eklenmi┼čtir. ─░┼čte bu ba┼čar─▒, destan─▒n 12'nci tabletini ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Okurlar─▒m─▒z bu 12'nci tableti g├Âzden ge├žirmekle eski S├╝merlerin, G─▒lgam─▒┼č'─▒n yi─čitlikleriyle, ├╝n├╝yle ilgili ne d├╝┼č├╝nd├╝klerini, ne d├╝┼člemlediklerini anlam─▒┼č olacaklard─▒r.
2. Eski Babil yazmas─▒. Bu yazma, Hamurabi zaman─▒nda (M.├ľ. 1800 y─▒llar─▒nda) yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Elimize ├╝├ž tableti eksik olarak ge├žmi┼čtir. Bununla birlikte, s├Âylencenin tarihsel evrelerini a├ž─▒k├ža g├Âstermeye yeter. Ozan, S├╝mer yazmas─▒ndan, halk─▒n dilinde dola┼čan masallardan yararlanarak, t├╝m├╝yle serbest bir y├Ântemle, G─▒lgam─▒┼č'─▒n sonsuz ya┼čam─▒ arama destan─▒n─▒ yaratm─▒┼čt─▒r. G─▒lgam─▒┼č destan─▒ da, ozan─▒n elinde, bizim Faust'a benzer dedi─čimiz ┼čiirin ├Âzelli─čini, yani 'sorunsal ┼čiiri' ├Âzelli─čini kazanm─▒┼čt─▒r. Destan, insan ya┼čam─▒n─▒n b├╝t├╝n yorgunluk ve g├╝├žl├╝klerinden do─čan sorunlar─▒n─▒ yan─▒tlamak i├žin yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Yan─▒t, son derece k├Ât├╝mserdir; b├╝t├╝n emekler bo┼čunad─▒r. ─░nsan ya┼čam─▒n─▒n b├╝t├╝n kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ i├žinde parlayan tek ┼čey, dostluktur. Bu de─čer, kad─▒n a┼čk─▒na kar┼č─▒ derin bir nefretin tersi oluyor. Ne yaz─▒k ki bu de─čer de ├Âl├╝ml├╝d├╝r. ├ç├╝nk├╝ tanr─▒lar─▒n y├Ânetti─či ama sonsuz d├╝zene ba─čl─▒ olan al─▒n yaz─▒s─▒n─▒n g├╝c├╝, en parlak dostlu─ču bile y─▒kar, bitirir. ├ľl├╝m├╝n de ortadan kald─▒ramad─▒─č─▒ dostluk, hep insan─▒ bo┼č yere u─čra┼čt─▒ran al─▒n yaz─▒s─▒na olan inan├ž, bu bulan─▒k destan havas─▒nda tek olumlu noktay─▒ olu┼čturmaktad─▒r. Bu d├╝┼č├╝ncenin derinli─či, ozan─▒n ortaya koydu─ču konunun bi├žimiyle tam bir kar┼č─▒tl─▒k durumundad─▒r. ┼×iir, en basit bir halk ┼čiiri deyi┼čine sokulmu┼čtur. Ozan dizelerinde ÔÇťbahri recezÔÇŁ (1) kullanm─▒┼čt─▒r. Destan─▒n yap─▒s─▒ ├žok a├ž─▒kt─▒r. Olaylar─▒n ak─▒┼č─▒, dramatik birtak─▒m kurallara ba─članm─▒┼čt─▒r. Kahramanlar, g├╝├žlerinin her ├Âl├ž├╝n├╝n s─▒n─▒r─▒n─▒ a┼čt─▒─č─▒ s─▒rada, yazg─▒lar─▒n─▒n birdenbire de─či┼čti─čini g├Âr├╝rler. Bu d├╝┼č├╝┼č, g├Âky├╝z├╝ bo─čas─▒n─▒n ├Âld├╝r├╝lmesinden sonra olur. Bunu Engidu'nun ├Âl├╝m├╝ ve G─▒lgam─▒┼č'─▒n bo┼č yere sonsuz ya┼čam─▒ aramas─▒ izler.
Destanda egemen olan ana d├╝┼č├╝nceyi, bunun kal─▒ba sokulu┼čunu, ├Âyk├╝n├╝n ak─▒┼č─▒na kat─▒lan ki┼čilerin se├žimini, de─či┼čik ki┼čiliklerin ta┼č─▒d─▒klar─▒ ├Âzellikleri, ki┼čilerin oynad─▒klar─▒ kar┼č─▒l─▒kl─▒ oyun bi├žimini, bu eski Babilli ozan bulmu┼čtur.
3. Destan─▒n son b├Âl├╝m├╝n├╝n olu┼čtu─ču tarihi kesin olarak s├Âyleyemeyiz. Bu tarihi 1250 olarak kabul edersek, o zaman kilise ├Ârneksemesine [canonisation analojisine] uymu┼č oluruz; ├ž├╝nk├╝ 1250 tarihinde Babillerin bilimleri, yaz─▒nlar─▒ doruk noktas─▒nda, kesin bi├žimini alm─▒┼č durumdad─▒r.
G─▒lgam─▒┼č destan─▒n─▒n en son ozan─▒, Kassitler ├ža─č─▒nda ya┼čam─▒┼č olan Sin-lekke-unnini ad─▒nda bir sanat├ž─▒d─▒r. Bu ozan, yap─▒t─▒, bilerek basitle┼čtirilmi┼č olan bi├žiminden kurtar─▒p, ├žok sanatl─▒ bir kal─▒ba koymu┼čtur. Yap─▒t─▒n ├ža─čda┼čla┼čt─▒r─▒lmas─▒ her bak─▒mdan eski ozan─▒n ama├žlar─▒na ba─čl─▒ kal─▒narak yap─▒lm─▒┼č; ama konu, her bak─▒mdan zenginle┼čmi┼č, incelmi┼čtir.
Bu son sanat├ž─▒n─▒n yap─▒ta yepyeni ├Ârgeler [motifler] ekleyip eklemedi─či, bug├╝n i├žin belli de─čildir. Belki yap─▒ta, 11'inci tabletin i├žerdi─či tufan ├Âyk├╝s├╝n├╝ kar─▒┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Ozan bu konuyu, eski Babillilerin ba┼čka bir destan─▒ndan, yani 'Atarharis' destan─▒ndan alm─▒┼č olabilir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   ...    46   »   


´╗┐