´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ ─░talya Hik├óyeleri - I : 02


İTALYA HİKÂYELERİ - I

STENDHAL

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 10


Stendhal, k├╝├ž├╝k olaylar─▒ arayan bir ger├žek├židir. Yaln─▒zca, psikolojik olaylarla ilgilenir ve yaln─▒z ruhlar─▒ betimler.
Stendhal, ya┼čam─▒n─▒n sonlar─▒na do─čru, eski ─░talyanca el yazmalar─▒ndan, Orta├ža─č ve R├Ânesans'─▒n yaban─▒l tutkular─▒n─▒ kopya etmek merak─▒na d├╝┼čm├╝┼č ve b├Âylece, bug├╝n okuyucular─▒ma sundu─čum ├Âyk├╝ler ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.
├ľnce dergilerde, sonra kitap halinde ├ž─▒kan bu ├Âyk├╝ler, Stendhal'in ├Âl├╝m├╝nden sonra 1855'te, ÔÇťChroniques ─░taliennesÔÇŁ ad─▒yla bir cilt halinde yeniden yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Elinizde tuttu─čunuz bu kitap, i┼čte o eserin ├ževirisidir.

Hamdi Varo─člu

VITTORIA ACCORAMBONI

D├ť┼×ES DE BRACCIANO

AÇIKLAMA

Bu ├Âyk├╝, 1 Mart 1837'de, Revue des Deux Mondes'da yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Stendhal'in, XVI. y├╝zy─▒l ─░talyas─▒ ├╝zerine yazd─▒─č─▒ ├Âyk├╝lerden ilki budur. Yazar─▒n, o sanat, a┼čk ve g├╝├ž ├ža─č─▒na kar┼č─▒, ├Âzel bir ilgi duydu─ču bilinmektedir. O ├ža─čla b├╝t├╝nle┼čmek i├žin hi├žbir ┼čeyi ihmal etmez; tarihsel olaylara merakl─▒, kendi deyi┼čiyle bilgi├žlik taslayan bir adam olarak bo┼č zamanlar─▒n─▒, Paul Louis Courier gibi, yar─▒madan─▒n sahaf d├╝kk├ónlar─▒nda ve kitapl─▒klarda dola┼čmakla ge├žirirdi. Bu yolla, Civitavecchia'ya konsolos olarak gider gitmez, kendisine pek pahal─▒ya mal olan, fakat hi├ž beklemedi─či bir nimet ele ge├žirmi┼čti. Bu, XVI. ve XVII. y├╝zy─▒ldan kalma, sararm─▒┼č, toz, toprak i├žinde pek ├žo─ču Roma ve Napoli halk diliyle yaz─▒lm─▒┼č, bir deste elyazmas─▒d─▒r. Romano Colombo taraf─▒ndan Millet Kitapl─▒─č─▒'na konulan bu elyazmalar─▒ alt─▒ y─▒ldan beri orada bulunmaktad─▒r. Stendhal, bir├žok mektubunda, ├Âzellikle kitap├ž─▒ Levasseur'e yazd─▒─č─▒ 11 Kas─▒m 1832, M. di Fiore'ye yazd─▒─č─▒ 21 Mart 1834 ve Sainte Beuve'e yazd─▒─č─▒ 21 Aral─▒k 1834 tarihli mektuplarda, bu elyazmalar─▒ndan k─▒van├žla s├Âz eder. O, bu t├╝r ├Âyk├╝leri R├Ânesans ─░talyas─▒n─▒n tarihine yararl─▒ nitelikte g├Âr├╝yordu. Diderot'nun, genel bir d├╝┼č├╝ncesini belirli bir ├ža─ča -belki de bilmeden- uygulad─▒─č─▒ ve ÔÇťSanat FelsefesiÔÇŁ ad─▒n─▒ verdi─či eserinde, Taine'e yol haz─▒rlayarak XVI. y├╝zy─▒l ─░talyas─▒n─▒n sert geleneklerini, Rafaello'nun ve Michel Ange'─▒n ba┼čyap─▒tlar─▒na etkili g├Ârmekte ve ÔÇťbu ba┼čyap─▒tlar─▒n akademilerle ve okullarla yeniden var edilebilece─čine budalalar gibi inan─▒l─▒yorÔÇŁ demektedir. Stendhal, yeniden ÔÇťd├Ârd├╝nc├╝ katta ya┼čayan bir ├žaresizÔÇŁ durumuna geldi─či zaman, bu elyazmalar─▒n─▒ ÔÇťhi├ž de─či┼čtirmeden ├ževirmeyeÔÇŁ karar veriyor. Yaln─▒zca, eserine verece─či adda da karars─▒zd─▒r. ├çok sevdi─či, Tallemonte des Reaux'yu anmak i├žin bu kitaba, Roma K─▒ssalar─▒ ad─▒n─▒ vermeyi d├╝┼č├╝n├╝yorsa da k─▒ssa s├Âzc├╝─č├╝n├╝n bu kadar ac─▒kl─▒ yaz─▒lara yak─▒┼čmayaca─č─▒ ger├že─čini de kabul ediyor. Sonunda ─░talya ├ľyk├╝leri ad─▒ a─č─▒r bas─▒yor.
Ser├╝veni Stendhal'i ilgilendiren Vittoria (yahut Virginia) Accoramboni, ger├žekten ├╝st├╝n nitelikli bir kad─▒nd─▒. ┼×airdi, ┼čiirlerini Virginia N. imzas─▒yla derlemi┼čti ki bunlar aras─▒nda, kocas─▒n─▒n katillerine kar┼č─▒ yazd─▒─č─▒ bir Lamenta da (yak─▒nma) vard─▒r.
Stendhal'in anlatt─▒─č─▒ bu ├Âyk├╝lerde, ku┼čkusuz bilin├žli bir yavanl─▒k g├Âr├╝l├╝yor. Stendhal, George Sand'─▒n anlat─▒m─▒na kar┼č─▒t bir anlat─▒m kullanarak yaln─▒zca olaylar─▒ anlatmak istemi┼čtir. Yaln─▒zca, bu sert olguculu─čun, ├ža─člar─▒n en renklisi ve en canl─▒s─▒ olan bir ├ža─č─▒n renklerini ve ya┼čam─▒n─▒ betimlemekten olu┼čan kimli─čiyle bir ├želi┼čki olu┼čturup olu┼čturmad─▒─č─▒ sorusu yerinde olur. Stendhal'in, bu ├Âyk├╝leri ├ževirir ya da d├╝zenlerken nas─▒l bir d├╝┼č├╝nce i├žinde bulundu─čunu g├Âsteren dikkate de─čer bir nokta Napol├ęon'la Sisto Quinto aras─▒nda var oldu─čunu s├Âyledi─či ÔÇťg├Âze ├žarpan ili┼čkilerÔÇŁ hakk─▒ndaki notudur.
Taine, bu t├╝r kan─▒tlar─▒n kapsam─▒n─▒ geni┼čletmi┼čtir. Onun Napol├ęon'u Devrim Fransas─▒na getirilmi┼č ─░talyan R├Ânesans ├ža─č─▒ndan kalma, Stendhalvari bir ki┼čiliktir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    61   »   


´╗┐