´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Karacao─član - I : 05


KARACAO─×LAN - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 64


O bir kere yarat─▒l─▒p k├ó─č─▒t ├╝zerine ge├žti mi, yazar─▒ndan da, okuyucusundan da ba─č─▒ms─▒z bir hayata ba┼čl─▒yor. ├ça─člar─▒n ├Âtesine, ├ža─čda┼č ┼čiir, bu de─či┼čmez bi├žimiyle ge├žecektir.
S├Âzl├╝ yay─▒lma, bazen yaz─▒l─▒ kaynaklardan gelen eserleri de etkiliyor. Bekir S─▒tk─▒ Erdo─čan'─▒n, ÔÇťyava┼č yava┼čÔÇŁ diye a├ž─▒lan ┼čiirini ben Do─ču Anadolu'da halk t├╝rk├╝s├╝ olarak derledim; tabii asl─▒ndan bir hayli de─či┼čik olarak. Ayn─▒ olay Avaramu ad─▒ndaki Hint filminin de ba┼č─▒na gelmi┼čti. 1945'lerde T├╝rkiye'ye Avaramu ad─▒nda bir Hint filmi gelmi┼čti. Bu filmdeki Avaramu ┼čark─▒s─▒ halk─▒m─▒z─▒ pek sard─▒. Avareyim diye hemen de─či┼čti ve yay─▒ld─▒. Ben 1957'de Avareyim ┼čark─▒s─▒n─▒ davul zurnayla ├žal─▒nan bir t├╝rk├╝ olarak Kars'ta derleyince ┼ča┼čt─▒m. S├Âzl├╝ gelenek bu yabanc─▒ ┼čark─▒y─▒ hemen yerlile┼čtirmi┼č ve benimsemi┼čti.
S├Âzl├╝ yay─▒lma, ├ó┼č─▒k ┼čiirimizde, bug├╝n ├Ânemli de─či┼čmeler ge├žiriyor. ├é┼č─▒klar─▒m─▒z da ┼čiirlerini art─▒k kitaplarda yay─▒nl─▒yorlar. Buna 1960'lardan sonra ├žo─čalan plak ve kasetle yay─▒lma da eklendi. B├Âylece ├ó┼č─▒klar k├╝├ž├╝k topluluklara seslenir olmaktan ├ž─▒k─▒p, yurt ├žap─▒nda yayg─▒n bir kitleye seslenir oluyorlar. Bu olay onlar─▒ ulusal k├╝lt├╝rle b├╝t├╝nle┼čmeye do─čru itiyor. Onlar da ki┼čilikleri de─či┼čmeyen sanat├ž─▒lar olmak yolunda. Onun i├žin kendilerine ├ó┼č─▒k de─čil ozan diyorlar; Erzurumlu, Karsl─▒ ├ó┼č─▒k de─čil, milliyet├ži ├ó┼č─▒k, solcu ve devrimci ├ó┼č─▒k diyorlar. Kitap ├ó┼č─▒k ┼čiirini m├╝zikten ay─▒r─▒yordu. Kaset ve plak ┼čiirle m├╝zi─či yeniden birle┼čtirdi. B├Âylece ┼čiiri sadece g├Âzle okuman─▒n so─čuk yaln─▒zl─▒─č─▒, kulakla ve m├╝zikle dinlemenin duygu y├╝kl├╝ s─▒cakl─▒─č─▒yla yer de─či┼čtiriyor.
Okuyup yazmas─▒ olmayan veya g├Âzleri g├Ârmeyen ├ó┼č─▒klar ┼čiirlerini kasete okuyarak de─či┼čir olmaktan kurtar─▒yorlar. Bu, k├Âyl├╝ ve ayd─▒n k├╝lt├╝r├╝ diye adland─▒r─▒lan ikilemin bitmekte oldu─čuna i┼čarettir. G├Â├žebe k├╝lt├╝r├╝nde edebiyat─▒n tek temsilcisi olan ozan, ├ža─čda┼č T├╝rkiye'de hem ├ža─čda┼č ┼čaire, hem de ├ó┼č─▒─ča ad olarak yeni bir k├╝lt├╝r b├╝t├╝n├╝n├╝ temsil etmeye ba┼čl─▒yor. Bunun ad─▒ ulusal k├╝lt├╝rd├╝r.
Yukardan beri anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z g├Âr├╝┼čleri ├Ârneklerle a├ž─▒klamak istiyoruz:
Pek ├žok halk hik├óyesini ve ┼čiirini akl─▒nda tutabilen ├é┼č─▒k Sabit M├╝dami (├Âl. 1968), bize 1967 y─▒l─▒nda Posof'ta, ├ľks├╝z Vezir hik├óyesini anlatt─▒. Ertesi g├╝n ayn─▒ hik├óyeyi, ├ľ─čretmenler Birli─či Lokali'nde tekrar ettirdik. Her iki anlat─▒┼č─▒ da ses ┼čeridine ald─▒k. ─░kinci anlat─▒┼čta M├╝dami, ├ľks├╝z Vezir'den bir d├Ârtl├╝─č├╝ unuttu. Onun yerine, dinleyicilerin ├Ân├╝nde kendisinden bir d├Ârtl├╝k yarat─▒p s├Âyleyiverdi. Unutulan d├Ârtl├╝k, bir ak┼čam evvelki anlat─▒┼čta ┼č├Âyleydi:

├ľks├╝z Mollam der ki h├óz─▒r n├óz─▒rs─▒n
Her nerde ├ža─č─▒rsam orda h├óz─▒rs─▒n
Sana g├╝├ž nesne yok H├ón-─▒ G├ódirsin
Sevdi─čim de hayat bulsa ne olur.

─░kinci anlat─▒┼čta M├╝dami'nin, yeniden yaratt─▒─č─▒ d├Ârtl├╝k ┼ču:

├ľks├╝zem eyledim sana m├╝nacaat
Dergâhında gabul olsun bu hacât
Sendedir umudum Cenâb-ı Gudret
Sevdice─čim hayat bulsa ne olur.
(Ba┼čg├Âz: 1986, 108)

Bu ├ľks├╝z Vezir t├╝rk├╝s├╝n├╝n i├žinde M├╝dami'nin olan bir d├Ârtl├╝k var. Ama ├ľks├╝z Vezir'e mal ederek s├Âyleniyor. Bir evvelki anlat─▒┼č─▒ dinlememi┼č olsayd─▒k, bu ├žifte ki┼čili─čin fark─▒na varmayacakt─▒k. M├╝dami'ye g├Âre, ÔÇťBir ├ó┼č─▒k─▒n ┼čiirini unutursan, kendinden dayan─▒r gidersin. ├éyet de─čil ki Allah g├╝nah yazs─▒n, nihayet o da bir kul yap─▒s─▒. E─čer senin s├Âyledi─čin as─▒l ┼čiire ayk─▒r─▒ d├╝┼čmezse, dinleyici anlasa da sesini ├ž─▒karmaz.ÔÇŁ
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    53   »   


´╗┐