´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Karacao─član - I : 09


KARACAO─×LAN - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 64


Karacao─član mezara koysalar beni
Azrail alsa cesette can─▒
Huzur-u mah┼čerde dilerim seni
Gene ge├žmem k├Âm├╝r g├Âzl├╝ yar senden
(Saygun: 1952, 5)

Ali ─░zzet'in burada yapt─▒─č─▒, unutma ve yahut kar─▒┼čt─▒rma filan de─čil. Bilerek, ┼čuurlu bir gayretle Pir Sultan'─▒n dedi─či bir ┼čiirin baz─▒ yerlerini de─či┼čtiriyor. Pir Sultan gelene─čine yak─▒┼čan mezhep m├╝cadelesi ve ┼×ah'a ba─čl─▒l─▒k gibi nak─▒┼člar─▒ Karacao─član'a yak─▒┼čan k├Âm├╝r g├Âzl├╝ yar ile de─či┼čtirip Karacao─člana mal ediyor. Ben Ali ─░zzet'ten sordum. Diyor ki ÔÇť├ľyle olunca Pir Sultan'a yak─▒┼č─▒yor, b├Âyle olunca Karacao─član'a. Ben Pir Sultan'a yak─▒┼čmayan ┼čiirleri Pir Sultan'─▒n diye kimseye vermedim.ÔÇŁ G├Âr├╝l├╝yor ki, ortada bir yarat─▒c─▒ insan─▒n ki┼čili─činden ├žok, bir ┼čiir ak─▒m─▒na, bir gelene─če yak─▒┼čma i┼či var. ├é┼č─▒k ancak bunu ├Ânemsiyor.
Halktan derlenen metinlerde, kim bilir ne kadar insan b├Âyle de─či┼čmeler yaparak bize ┼čiirler yazd─▒rd─▒. Biz de onlar─▒ ┼ču veya bu ├ó┼č─▒ka mal ederek inceledik. S├Âzl├╝ k├╝lt├╝rde ki┼čilik kolayca yayg─▒nla┼č─▒yor; s├Âzl├╝ k├╝lt├╝r i├žinde e─čitilen sanat├ž─▒n─▒n ki┼čili─či, toplumun ├Âteki ki┼čileriyle b├╝y├╝k bir uyum i├žinde olarak, ki┼čisel sivrilikler bu k├╝lt├╝rde kolay─▒na ortaya ├ž─▒km─▒yor. Ki┼čisel kolayca topluma mal ediliyor.
B├Âylece, Karacao─član gibi ├žok sevilen bir saz ┼čairinin eserleri, bize kadar de─či┼čmeden gelmiyor. Karacao─član ┼čiirlerinin hi├žbirinin onun dilinden ├ž─▒kt─▒─č─▒ ┼čekilde, s├Âzl├╝ gelene─čin ├žark─▒ndan ge├žerek, bize ula┼čt─▒─č─▒n─▒ sanm─▒yoruz. Onunla ba┼člayan, ondan kuvvetli ya da zay─▒f izler ta┼č─▒yan, ona yak─▒┼čan ┼čiirlerdir elimizde olan ┼čiirler. Bu ┼čiir tomar─▒na bu nedenle gelenek diyoruz.

KARACAO─×LAN GELENE─×─░N─░N ├ľZELL─░KLER─░

Ne kadar de─či┼čir ve g├╝venilmez olursa olsun, Karacao─član gelene─čini incelerken, ister istemez elimizdeki bu ┼čiir tomar─▒na dayanaca─č─▒z. Karacao─član hakk─▒nda bilgi toplamak ve bu bilgiyi de─čerlendirmek i├žin gene bu ┼čiirleri kullanaca─č─▒z. Ba┼čka bir kayna─č─▒m─▒z yok da ondan. Ama bu ┼čiirlerden ├ž─▒kard─▒─č─▒m─▒z bilgilerin g├╝venilmez oldu─čunu hi├žbir zaman akl─▒m─▒zdan ├ž─▒karmayaca─č─▒z. Onlar─▒ ba┼čka kaynaklardan gelen bilgilerle desteklemeye, peki┼čtirmeye gayret edece─čiz.
Her gelenek gibi Karacao─član ┼čiir gelene─čine de, i├žinde do─čup geli┼čti─či toplumun yap─▒s─▒ ve insan ili┼čkileri, yarat─▒c─▒ sanat erinin ki┼čili─či, do─ča ├ževresi ve bunlar─▒n t├╝m├╝nden olu┼čan k├╝lt├╝r bi├žimini vermi┼č, nak─▒┼člar─▒n─▒ vurmu┼čtur. Bizim ├ó┼č─▒k ┼čiirimiz destan s├Âyleyen ozanlar─▒n, Bat─▒n├« tekkelerde, dervi┼č ├ó┼č─▒klarla ve onlar─▒n yaz─▒l─▒ edebiyatlar─▒yla temaslar─▒ndan olu┼čan sentezden do─čmu┼čtur. ├é┼č─▒k ┼čiiri gelene─čini konar-g├Â├žer T├╝rkmenlerin aras─▒na Karacao─član ta┼č─▒m─▒┼č, bu ┼čiiri g├Â├žebe k├╝lt├╝r├╝ne uyarlam─▒┼čt─▒r. B├Âylece G├╝ney illerinde, ├çukurova, Toroslar, Gavur da─člar─▒ b├Âlgelerinde ya┼čayan T├╝rkmen a┼čiretlerinin sesi, de─čerleri, dili ve estetik anlay─▒┼č─▒ ├ó┼č─▒k ┼čiirine girmi┼č, onlar─▒n ya┼čay─▒┼č─▒ ├ó┼č─▒k ┼čiirimizde belirir olmu┼čtur.
T├╝rkmen ve Y├Âr├╝k adlar─▒yla an─▒lan bu g├Â├žer evliler Anadolu'ya iki dalga halinde gelmi┼čler; biri 11'inci y├╝zy─▒lda O─čuz ak─▒nlar─▒ olarak; ikincisi de 13'├╝nc├╝ y├╝zy─▒lda Mo─čol istilac─▒lar─▒n─▒n ├Ân├╝nden ka├žarak. Sel├žuklu ─░mparatorlu─ču, bu ele avuca s─▒─čmayan, bir yerde oturmayan, kolay─▒na idare edilemeyen g├Â├žebeleri u├žlara, da─čl─▒k b├Âlgelere s├╝rm├╝┼č. Osmanl─▒, ba┼člang─▒├žta kendi de g├Â├žebe oldu─ču halde, kentli bir imparatorluk kurmaya giri┼čince bu konar-g├Â├žerlerin d├╝nyas─▒ndan ayr─▒lm─▒┼č. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču, as─▒l gelirini tar─▒m ├╝r├╝nlerinden alma─ča ba┼člam─▒┼č. Yerle┼čmek, a─č─▒r vergi veren reaya durumuna ge├žmek Osmanl─▒ d├╝zeninin temeli olmu┼č. Ama Osmanl─▒lar bu g├Â├žer evlilerle iyi ili┼čkiler kurmu┼člar, onlar─▒n hayvanlar─▒ndan ve otlaklar─▒ndan bir vergi alm─▒┼č, d├╝zenlerine hemen hi├ž kar─▒┼čmam─▒┼člar.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    53   »   


´╗┐