´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ K─▒r Atl─▒ : 01


KIR ATLI

HANS THEODOR WOLDSEN STORM

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 75


K─▒r Atl─▒'n─▒n (Der Schimmelreiter) haz─▒rlanmas─▒nda, M.E.B. Alman Klasikleri dizisinde yay─▒nlanan birinci bask─▒s─▒ temel al─▒nm─▒┼č ve ├ževiri dili g├╝n├╝m├╝z T├╝rk├žesine uyarlanm─▒┼čt─▒r.
Çeviren: Ahmet Temir
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yeni G├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Kas─▒m 1999


├ľNS├ľZ

14 Eyl├╝l 1817'de Husum'da do─čan ve 4 Temmuz 1888'de Hademarschen'de ├Âlen Theodor Storm'un Alman halk─▒n─▒ ve yurdunu betimleyen Alman ┼čairleri aras─▒nda se├žkin bir yeri vard─▒r.
ÔÇťK─▒r Atl─▒ÔÇŁ, Storm'un en son ve en trajik yap─▒t─▒d─▒r. Storm, bir├žok ara┼čt─▒rma gerektiren bu konuyla 1886'da ilgilenmeye ba┼člam─▒┼č, yap─▒t─▒n─▒ 1887-88 aras─▒nda, ya┼čl─▒ ve hasta bir durumdayken yazm─▒┼čt─▒r. O, yap─▒t─▒n─▒n, b├╝t├╝n yap─▒tlar─▒nda oldu─ču gibi a├ž─▒k, canl─▒, co┼čkulu, gerek olaylar─▒n ak─▒┼č─▒, gerekse kulland─▒─č─▒ ak─▒c─▒ dil ve anlat─▒m bak─▒mlar─▒ndan p├╝r├╝zs├╝z olmas─▒n─▒ istemi┼čtir. Yap─▒t─▒n─▒ bitirdi─činde ustal─▒kl─▒ ki┼či ve do─ča betimlemeleriyle, yurdu i├žin ├žal─▒┼č─▒p ├žabalayan bir insan─▒n ├žok etkili ya┼čam─▒n─▒ anlatm─▒┼č bulunuyordu. Ya┼čam─▒nda yaln─▒zca bir kez Almanya'n─▒n Schleswig k─▒y─▒lar─▒nda bulunarak set (Deich), ada (Hallig), denizden kazan─▒lm─▒┼č ├žukur arazi (Marcsh, Kog), deniz basmas─▒na kar┼č─▒ olu┼čturulan yapay tepe ya da y├╝ksek arazi (Werfte, Geest), suyun y├╝kselmesi s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒kan deniz (Schlick) gibi do─ča olgular─▒n─▒ g├Ârm├╝┼č ve ya┼čamlar─▒n─▒ orada ge├žirerek her g├╝n ÔÇťMavi HansÔÇŁ─▒n g├Âzlerine bakm─▒┼č olan herkes, bu yap─▒t─▒n her sat─▒r─▒ndan denizin tuzlu kokusunu duyacak, serin r├╝zg├ór─▒ duyumsayacak ve Fries ├╝lkesinin geleneklerini g├Âz├╝n├╝n ├Ân├╝nde bulacakt─▒r.
Storm'un ┼čiir ve ├Âyk├╝lerini okuyan ki┼či, denizle tan─▒┼č─▒r ve betimlemelerinden deniz konusunda ├žok ┼čey ├Â─črenir. ├ľyk├╝lerinin bir├žo─čundan, uzakta ya da yak─▒nda bulunan denizin sesi gelir ya da hi├ž olmazsa bir s├Âz, denizin ├Âl├╝ms├╝z varl─▒─č─▒n─▒ ve k─▒y─▒da ya┼čayan insanlar─▒n ya┼čam─▒ndaki s├╝rekli etkilerini an─▒msat─▒r. Storm'un ├Âzellikle be┼č ├Âyk├╝s├╝nde, deniz ├Ânemli yer al─▒r: ÔÇťEine HalligfahrtÔÇŁ (Bir Ada Gezisi, 1871) adl─▒ ├Âyk├╝de, bir ├Â─čle zaman─▒ su ├╝zerinde yap─▒lan dingin bir ├Â─čle gezintisini anlat─▒r. Deniz burada yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒, b├╝t├╝nleyici ve birle┼čtirici bir d├╝┼č├╝n├╝┼č├╝n simgesi olarak ortaya ├ž─▒kar ve ├Âyk├╝de anlat─▒lan ki┼činin ├Âzyap─▒s─▒na da uyar. ÔÇťPyscheÔÇŁ (Ruh, 1875) adl─▒ ├Âyk├╝s├╝nde, olay─▒n ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒n─▒ k├╝├ž├╝k bir k─▒y─▒ f─▒rt─▒nas─▒ olu┼čturmaktad─▒r. Deniz burada insanlara ne┼če ve mutluluk veren ama ayn─▒ zamanda da ilgisiz ve duygusuz kalan bir ├Â─če olarak betimlenir; deniz, koruyucu ├Ânlem almadan kendisini rasgele b─▒rakan insan─▒, hi├ž dinlemeden derinlere de s├╝r├╝kleyebilir. ÔÇťCarsten CuratorÔÇŁ (1877) adl─▒ ├Âyk├╝s├╝n├╝n sonunda, zorla ve ac─▒mas─▒zca k├Ât├╝ bir ya┼čama son veren bir sel olay─▒ anlat─▒lmaktad─▒r. Deniz, do─ča g├╝c├╝n├╝n bir simgesi olarak ortaya ├ž─▒kar ve kendisine egemen olamayan bir kimseyi, son bir giri┼čime s├╝r├╝kleyerek yok eder. ÔÇťHans und Heinz KirchÔÇŁte (1881-82) deniz, geni┼č ve bi├žimsiz bir d├╝zl├╝kt├╝r ve babayla o─čulun yeniden birbirine kavu┼čamayacak bi├žimde ayr─▒lmalar─▒na neden olur. Deniz, ancak ÔÇťDer SchimmelreiterÔÇŁde (K─▒r Atl─▒, 1877-88) olgu olarak, ki┼čiler ve olaylar─▒n ilk ve son d├╝─č├╝m noktas─▒ durumuna sokulmu┼čtur. Bu y├╝zden yap─▒ta, ger├žekten bir deniz ├Âyk├╝s├╝ denebilir.
Ama Storm'un bu ├Âyk├╝y├╝ ancak denizi betimleme amac─▒yla ve sel olay─▒ dolay─▒s─▒yla yazd─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmek yanl─▒┼č olur. Burada g├Âr├╝n├╝m betimlemeleri as─▒l amac─▒ olu┼čturmaz. Onun i├žin as─▒l olan insand─▒r ki, bunlar─▒ ya┼čam ve do─ča betimlemeleriyle ustal─▒kla ba─čda┼čt─▒rabilmesi, onun b├╝y├╝k sanat g├╝c├╝n├╝ ortaya koymaktad─▒r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    63   »   


´╗┐