´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ K─▒r Atl─▒ : 04


KIR ATLI

HANS THEODOR WOLDSEN STORM

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 75


Storm, g├Âr├╝n├╝m betimlemesi bak─▒m─▒ndan, her zaman oldu─ču gibi burada da usta bir sanat├ž─▒d─▒r. ÔÇťK─▒r Atl─▒ÔÇŁdaki olaylar─▒n ge├žti─či ├╝lke, dingin olmayan bir yerdir. K─▒y─▒ durmadan de─či┼čiyor, insan denizden toprak kazan─▒yor, setler yap─▒yor, ama arkas─▒ndan gelen sel insan─▒n yapt─▒klar─▒n─▒ y─▒k─▒yor ve yeniden yapmak gerekiyor; k├╝rekler hi├ž dinlenmiyor. Kimileyin k├╝├ž├╝k, kimileyin de b├╝y├╝k k─▒s─▒mlar y─▒k─▒lmakta ve kimileyin de geni┼č toprak par├žalar─▒ su alt─▒nda kalmaktad─▒r. Denizin kaplad─▒─č─▒ bu gibi yerler yeniden kazan─▒lamad─▒─č─▒nda, buras─▒yla ilgili s├Âylencesel ├Âyk├╝ler ortaya ├ž─▒kmakta ve ku┼čaktan ku┼ča─ča anlat─▒lmaktad─▒r. ├ľrne─čin, Storm'un ÔÇťEine HalligfahrtÔÇŁ (Ada Gezisi) adl─▒ yap─▒t─▒nda s├Âz├╝ edilen kuzey k─▒y─▒s─▒ndaki Rungholt bunlardan biri olup, buras─▒ ara s─▒ra su ├╝zerinde g├Âr├╝n├╝r, su alt─▒ndan yans─▒yan ├žan sesleri kay─▒kla ge├ženlerin kula─č─▒na gelirmi┼č. Ama y─▒k─▒c─▒ seller, insanlar─▒ eski korunma d├╝zene─činin yanl─▒┼č ve eksikliklerini ara┼čt─▒rmaya ve yenilerini denemeye itmektedir.
Storm; anlatt─▒─č─▒ ya┼čam─▒, do─čay─▒ ve g├Âr├╝n├╝mleri ger├že─če uydurma konusunda titiz davrand─▒─č─▒ gibi, ├Âyk├╝n├╝n kahraman─▒ Hauke Haien'i sunarken de bir dereceye dek tarihsel bir ki┼čili─či g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmu┼čtur. ├ľyk├╝de de biraz s├Âz edildi─či gibi, Fries'te, Tondern Vadisi'nde bulunan Fahretoft'ta 1735-1811 y─▒llar─▒ aras─▒nda Hans Mommsen ad─▒nda k├Âyl├╝ bir matematik├ži ya┼čam─▒┼čt─▒r. O, alan─▒nda kendi kendisini yeti┼čtirmi┼č, kitaplardan okuyarak toprak m├╝hendisli─či ve g├Âkbilimi ├Â─črenmi┼č ve gere├žlerini kendisi lehimleyerek haz─▒rlam─▒┼čt─▒r. B├╝t├╝n ya┼čam─▒nda babas─▒ gibi k├Âyl├╝ olarak kald─▒─č─▒ halde, bu bilim dallar─▒nda pek ├žok da ├Â─črenci yeti┼čtirmi┼čtir. O, bilim ve ├Â─čretim i┼čiyle u─čra┼čarak yaln─▒z bir ya┼čam s├╝rm├╝┼č ve zaman─▒n─▒n bilim ├ževrelerinden ├žok sayg─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝r. Storm, ├Âyk├╝s├╝n├╝n ba┼č─▒nda ondan s├Âz ederken, yine toprak ├Âl├žmekle u─čra┼čan ve genellikle Frieslilerde oldu─ču gibi iyi hesap bilen Tede Haien'le (Hauke Haien'in babas─▒) kar┼č─▒la┼čt─▒rarak ┼č├Âyle demektedir: ÔÇťÔÇŽsonradan Set Beyi olacak ki┼činin babas─▒ da, i┼čte b├Âyle bir adamd─▒; elbette daha k├╝├ž├╝k ├žapta.ÔÇŁ Hans Mommsen'in ya┼čam├Âyk├╝s├╝n├╝ okursak g├Âr├╝r├╝z ki, Storm onun ├žocukluk ya┼čam─▒ndan bir├žok ├Âzelli─či Hauke Haien'e mal etmi┼čtir. Bununla birlikte, Hauke Haien'in ki┼čili─či yine de kendi ba┼č─▒na bir varl─▒k olarak kal─▒r; Storm burada, uygulamal─▒ bilimlerle u─čra┼čan bir adam─▒, ├╝lke, deniz ve insanlardan kazand─▒─č─▒ sonsuz co┼čku ve g├╝├žle ya┼čam─▒n─▒n yap─▒t─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karan, kendisini ├žocuklu─čundan beri bu i┼č i├žin yarat─▒lm─▒┼č duyumsayan ve devrim yapacak bir yap─▒t b─▒rakmak i├žin ├žabalayan bir i┼čadam─▒ durumuna getirmi┼čtir.
Hauke Haien, kendi de─čerini bilen ve ya┼čam─▒n─▒n yap─▒t─▒n─▒ bu de─čer ├╝zerine kuran sert bir insand─▒r; ├Âteye beriye s├╝r├╝klenmez, kendisi karar verir ve ad─▒m─▒n─▒ atar, davranmadan ├Ânce uzun s├╝re haz─▒rlan─▒r ve duraksar, ama ad─▒m─▒n─▒ sa─člam atar ve amac─▒na do─čru y├╝r├╝r. Zor anlarda da, b├╝y├╝k ve ortak i┼či ger├žekle┼čtirmek ├╝zere insanlar─▒ kendisinin ├╝st├╝n etkisiyle s├╝r├╝kler ve onlara s├Âz├╝n├╝ dinletir; bu s─▒rada kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kan sele ve dedikoduya da ald─▒rmaz. Hauke Haien, yarat─▒c─▒ ve sava┼č─▒mc─▒; a─č─▒r ve zor anlarda da iyi bir y├Âneticidir.
Storm, ├Âzellikle ya┼čam─▒n─▒n sonlar─▒na do─čru yazd─▒─č─▒ yap─▒tlar─▒nda d├╝┼člemsel duygularla, ki┼čilerle, g├Âr├╝n├╝m ve olaylarla, ger├žek g├Âr├╝n├╝mleri ve topra─ča ba─čl─▒ canl─▒ insanlar─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Onun, daha gen├žken arkada┼člar─▒ Mommsen karde┼člerle halk masal ve destanlar─▒n─▒ toplamaya koyulmas─▒ bir rastlant─▒ de─čildir. Storm'un halka, tarihe, yurda ve ger├žekli─če y├Ânelen sanat─▒ndan, ├Âyk├╝leri i├žin ger├že─če uygun bir temel bulmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lebilir. Yap─▒tlar─▒ndaki kahramanlardan bir├žo─čunun yazg─▒s─▒nda ve kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ sorunlarda halktan ve ulusundan birer par├ža vard─▒r.
Yurt sevgisi, halk─▒na kar┼č─▒ sayg─▒, Almanya'n─▒n ve Alman halk─▒n─▒n g├Âr├╝n├╝m├╝ne, i┼č ve ├Âzyap─▒s─▒na ba─čl─▒l─▒k, kendi zaman─▒n─▒ tarihle birle┼čtiren bir co┼čku ve bunlar─▒ yal─▒n olarak s├Âzle betimleme yetene─či; i┼čte bunlar Storm'un yap─▒tlar─▒n─▒ t├╝m canl─▒l─▒─č─▒yla ya┼čatan g├╝├žlerdir. ÔÇťK─▒r Atl─▒ÔÇŁda da bunlarla s─▒k s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lmaktad─▒r.
Fritz B├Âhme / Ahmet Temir
NOT: Storm bu yap─▒t─▒nda yerli Alman a─čz─▒ndan bir├žok deyi┼č kullanm─▒┼č ve kitab─▒na bu gibi s├Âzlerin bir a├ž─▒klamas─▒n─▒ da eklemi┼čtir. T├╝rkiyemizin s─▒n─▒rlar─▒ndan b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ deniz olu┼čturmakla birlikte, setlerle denizden toprak kazanmak gibi bir sorun, ├╝lkemiz i├žin yabanc─▒ olsa gerektir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   ...    63   »   


´╗┐