´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Knulp : 02


KNULP

HERMANN HESSE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 71


Bu ilk d├Ânemdeki yap─▒tlar─▒n kayna─č─▒, bitip t├╝kenmez ├žocukluk an─▒lar─▒yla yurdunun k─▒rlar─▒ ve g├Âr├╝n├╝mleridir ve Schwab-Aleman k├Âk├╝nden gelme insanlar─▒n oturdu─ču yurt par├žas─▒na s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čl─▒d─▒r. Bu yap─▒tlardaki sanat├ž─▒ tipleri gibi, ÔÇťBir Hindistan Yolculu─čuÔÇŁnda da (1913) yine ac─▒ ├žeken, ├ža─č─▒na kar┼č─▒ sava┼č─▒m veren ├ža─čda┼č insan─▒n peri┼čanl─▒─č─▒ gibi sorunlar g├Âr├╝l├╝r.
1908 ile 1915 aras─▒nda yazd─▒─č─▒ ve bu k├╝├ž├╝k kitapta dilimize ├ževirdi─čimiz, ┼čirin, sevimli bir serseri olan Knulp'la ilgili ├╝├ž ├Âyk├╝de de yine bu eski konuyu bir kez daha i┼čler. Burada da i├ži ├Âzlemle dolu, hem d├╝nyadan sarho┼č, hem de d├╝nyan─▒n ac─▒s─▒n─▒ ta┼č─▒yan, hi├žbir yerde duramayan, her yeri kendine yurt edinmi┼č, ama hi├žbir yerde yurdunu bulamayan, g├╝ndelik kentsoylu ya┼čam─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda kalm─▒┼č, huzursuzluktan ve kendi g├Ânl├╝n├╝n isteklerinden ba┼čka hi├žbir ┼čeye ba─članamam─▒┼č, yaln─▒zca kendi ├Âz ya┼čam─▒n─▒ ya┼čam─▒┼č ve kendi ├Âz ├Âl├╝m├╝yle ├Âlm├╝┼č bir gezginin, bir serserinin ya┼čam─▒ betimlenmektedir. Knulp, b├╝t├╝n ├╝z├╝nc├╝ne ve yazg─▒s─▒na boyun e─čmi┼č havas─▒na kar┼č─▒n yine de Hesse'nin ilk d├Âneminin hen├╝z ┼čifa bulabilir, ┼čifa kabul eder d├╝nyas─▒yla, ├Âteki, ├Âzellikle de <a href=ÔÇťhttp://tr.wikipedia.org/wiki/I._D├╝nya_Sava┼č─▒ÔÇŁ target=ÔÇť_newÔÇŁ>Birinci D├╝nya Sava┼č─▒</a>'n─▒n korkun├ž etkileriyle ortaya ├ž─▒km─▒┼č olan sonraki d├╝nyas─▒n─▒n tam s─▒n─▒r ├žizgisi ├╝zerindedir. Bu ikinci d├╝nya, Hesse'nin sonraki yap─▒tlar─▒n─▒n, sava┼č─▒mlar─▒n─▒n, ac─▒lar─▒n─▒n ve bunlar─▒ yenme ├žabalar─▒n─▒n konusu olmu┼čtur.
Hesse, sava┼č─▒ insanl─▒k ve Avrupa uygarl─▒─č─▒ i├žin korkun├ž bir y─▒k─▒m olarak kabul eder.
Hermann Hesse, 1919 y─▒l─▒nda Emil Sinclair takma ad─▒yla ÔÇťDemianÔÇŁ roman─▒n─▒ yay─▒nlad─▒. Bu roman alt├╝st olmu┼č, durmadan arayan ve sava┼čan bir gen├žli─čin roman─▒d─▒r. Bu gen├žlik i├žin, her t├╝rl├╝ umars─▒zl─▒─č─▒ ve ┼ča┼čk─▒nl─▒─č─▒ i├žinde de─či┼čmeyen, dayanan bir tek buyruk, bir tek istek vard─▒r: B├╝t├╝n karanl─▒k ve ayd─▒nl─▒k y├Ânleriyle kendi ├Âz varl─▒─č─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karmak; iyiyle k├Ât├╝n├╝n, bulan─▒kl─▒kla berrakl─▒─č─▒n, maddi tutkularla ruhsal dinginli─čin ayr─▒l─▒klar─▒n─▒n ortadan kalkt─▒─č─▒ ve birle┼čti─či ya┼čam─▒n gizli tanr─▒sall─▒─č─▒n─▒ arama cesaretini ve g├╝c├╝n├╝ g├Âstermek. Bu roman hen├╝z do─čmakta olan Alman Gen├žlik Devinimi ├╝zerinde e┼či g├Âr├╝lmemi┼č bir etki yapt─▒. Hesse giderek <a href=ÔÇťhttp://tr.wikipedia.org/wiki/Sigmund_FreudÔÇŁ target=ÔÇť_newÔÇŁ>Freud</a>'un ara┼čt─▒rmalar─▒ ve bilin├žalt─▒ bulu┼člar─▒yla b├╝y├╝lenmi┼čti. Sorgular─▒, aramalar─▒, denemeleri daha k├Âkten, daha derin, daha pervas─▒z olmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. 1920 y─▒l─▒nda ÔÇťKlingsors letzter SommerÔÇŁ (Klingsor'un Son Yaz─▒) ad─▒ alt─▒nda toplad─▒─č─▒ ├╝├ž ├Âyk├╝s├╝nde, Hesse'nin ilk d├Ânemlerinin h├╝lyas─▒, d├╝┼č├╝ ve co┼čumculu─ču kaybolmu┼čtur. Uyu┼čmazl─▒klar ve anla┼čmazl─▒klar daha keskin, daha umars─▒z, daha y─▒k─▒c─▒ olmu┼čtur. Bir Hint s├Âylencesi olan ÔÇť<a href=ÔÇťhttp://tr.wikipedia.org/wiki/Siddhartha_(roman)ÔÇŁ target=ÔÇť_newÔÇŁ>Siddharta</a>ÔÇťda (1922), ├ža─čda┼č insan─▒n bunal─▒m─▒n─▒n dinsel bir bunal─▒m oldu─ču a├ž─▒k├ža g├Âsterilir. Sanat─▒n ve sanat├ž─▒n─▒n en b├╝y├╝k ├Âdevi ÔÇťHer ┼čeyin arkas─▒ndaki Tanr─▒'y─▒ g├Âstermektir.ÔÇŁ Ancak ├ža─čda┼č insan─▒n as─▒l i├žler ac─▒s─▒ geli┼čmesi, ┼čunda da yank─▒s─▒n─▒ bulur ki, bundan sonra yazar─▒n bir yap─▒t─▒ bir ba┼čka yap─▒t─▒yla hep taban tabana kar┼č─▒t gibi g├Âz├╝k├╝r. Ya┼čam─▒ bir tema┼ča olarak benimseyen Siddharta'n─▒n Hint etkisiyle y├╝kl├╝ hikmet ve ├Âzge├ži (feragat) felsefesiyle ruhsal dinginli─činin kar┼č─▒s─▒na ┼čair, hi├žbir kay─▒t tan─▒mayan, b├╝t├╝n yan─▒lsamalar─▒ k─▒r─▒p yok eden, sap─▒na kadar bireyselci, her t├╝rl├╝ ÔÇťbir ├Ârnekli─činÔÇŁ can d├╝┼čman─▒, ayn─▒ zamanda en parlak, en y─▒k─▒c─▒ ve kendi i├žini en iyi anlatan yap─▒t─▒ ÔÇťSteppenwolfÔÇŁu (<a href=ÔÇťhttp://tr.wikipedia.org/wiki/Bozk─▒rkurdu_(roman)ÔÇŁ target=ÔÇť_newÔÇŁ>Bozk─▒r Kurdu</a>) ├ž─▒kar─▒r. Ruhla beden, perhizcilikle ┼čehvet insano─člunun uzla┼čt─▒r─▒lmas─▒, birle┼čtirilmesi m├╝mk├╝n olmayan kar┼č─▒t g├╝├žleridir. Kentsoylu toplumunun bu ana kar┼č─▒t g├╝├žler i├žin ├žekti─či korunma setleri, bu yap─▒tta k├Âk├╝nden ve ├žekinmeksizin y─▒k─▒l─▒r. Ancak buna kar┼č─▒n bu romanda da yine, bu toptan hi├ž├ži y─▒k─▒c─▒l─▒─č─▒n ve bozgunculu─čun ├╝st├╝ne ├ž─▒kmaya u─čra┼č─▒l─▒r, sonunda da bu ikili─čin ├╝st├╝nde, ona anlam veren daha y├╝ksek bir birli─čin varl─▒─č─▒ duyumsan─▒r ve onun ├Âzlemi ├žekilir. Hesse bir yeri geldi─činde ÔÇťZaman─▒n putlar─▒n─▒n yerine bir inan├ž koymak gerektir. Ben ├Âteden beri bunu yapmaya ├žal─▒┼čt─▒m. 'Bozk─▒r Kurdu'ndaki Mozart, ├ľl├╝ms├╝zler ve Sihirli Tiyatro'nun anlam─▒ budur. 'Demian' ve 'Siddharta'da da ayn─▒ de─čerler ba┼čka bir adla adland─▒r─▒lm─▒┼člard─▒rÔÇŁ der. Hesse'nin, kendisini ┼čiddetle ├╝zen a─č─▒r sorunlar─▒ ÔÇťhumorÔÇŁun ├Âl├ž├╝l├╝, geni┼č perspektifiyle de ele alabilecek i├žsel bir ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ oldu─čuna ÔÇťKurgastÔÇŁ ve ÔÇťN├╝renberger ReiseÔÇŁ (N├╝renberg Yolculu─ču) adl─▒ yap─▒tlar─▒ birer ├Ârnektir.
Hesse'nin en tan─▒nm─▒┼č yap─▒tlar─▒ndan biri olan ÔÇťNarziss und GoldmundÔÇŁ (Narziss ve Goldmund) da, b├╝t├╝n ├Âtekiler gibi bir ruh ya┼čam├Âyk├╝s├╝d├╝r. Ya┼čan─▒p denenen ya┼čamsal g├╝├žlerin kar┼č─▒tl─▒─č─▒ konusu, buradaki iki dostun anlat─▒s─▒nda yeniden i┼členir. Bu dostlardan biri t├╝m├╝yle ruh olmu┼č, her t├╝rl├╝ maddi zevkten s─▒yr─▒lm─▒┼č Narziss, ├Âtekiyse su kat─▒lmam─▒┼č bir zevk insan─▒ ve sanat├ž─▒ olan Goldmund'dur. ─░kisinin de birbirine gereksinimi vard─▒r, yan yana b├╝y├╝m├╝┼člerdir. Ancak bunlar─▒n, ne yaz─▒k ki asla ger├žekle┼čemeyecek birlikleri, insano─člunun ├Âz anlam─▒n─▒n ger├žekle┼čmesi olurdu.
Hesse'nin yaz─▒nsal ba┼čar─▒s─▒, ├╝topik bir gelecek roman─▒ olan ÔÇťDas GlasperlenspielÔÇŁ (ÔÇťBoncuk OyunuÔÇŁ, 1943) adl─▒ yap─▒t─▒yla en y├╝ksek noktas─▒na ula┼čm─▒┼čt─▒r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    37   »   


´╗┐