´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Korkun├ž Bir Gece (├ľyk├╝ler) : 02


KORKUN├ç B─░R GECE (├ľyk├╝ler)

ANTON ÇEHOV

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 87


SUNU┼×

Anton Pavlovi├ž ├çehov k─▒sa ├Âmr├╝n├╝n (1860-1904) son 25 y─▒ll─▒k yazarl─▒k d├Âneminde 300 kadar ├Âyk├╝, ├╝├ž perdelik, tek perdelik oyunlar yazarak d├╝nya yaz─▒n─▒nda sayg─▒n bir yer tutmu┼čtur.
T├╝rk okurlar─▒ ├çehov'u yeterince tan─▒rlar. ├ľyk├╝ dal─▒nda, ├Âzellikle k─▒sa ├Âyk├╝de nerdeyse d├╝nyan─▒n bir numaral─▒ utas─▒ say─▒lan, oyunlar─▒yla tiyatro sanat─▒na b├╝y├╝k yenilikler getiren yazar, ├Âyk├╝lerinin defalarca ├ževrilip yay─▒nlanm─▒┼č, oyunlar─▒n─▒n Devlet ve ─░stanbul ┼×ehir Tiyatrolar─▒nda, ├Âzel tiyatro sahnelerinde bir├žok kez sergilenmi┼č olmas─▒yla ├╝lkemiz okurlar─▒n─▒n, izleyicilerinin s├╝rekli ilgi oda─č─▒ olmu┼čtur.
├çehov'a ├╝lkemizde ilk ilgiyi Hilmi, ─░kbal, Akba gibi ├Âzel yay─▒nevlerinin Haydar Rifat, Adnan Tahir Tan, Vahdet G├╝ltekin gibi ├ževirmenlere Bat─▒ dillerinden yapt─▒r─▒p bast─▒klar─▒ ├Âyk├╝ ├ževirilerinde g├Âr├╝yoruz. Ard─▒ndan 1940-1950 y─▒llar─▒nda devletin ba┼člatt─▒─č─▒ ayd─▒nlanma d├Âneminde Terc├╝me B├╝rosu ve Terc├╝me Dergisi ├ževresinde toplanan bir├žok ├ževirmen aras─▒nda Nihal Yalaza Taluy, Hasan Ali Ediz, O─čuz Peltek, Servet Lunel, Gaffar G├╝ney, Erol G├╝ney, Rana ├çak─▒r├Âz, Zeki Ba┼čtimar, Kemal Kaya, ┼×ahap ─░lter'in do─črudan do─čruya Rus├ža'dan yapt─▒klar─▒ ├ževirilerle ├çehov'un yap─▒tlar─▒ Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ yay─▒nlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla T├╝rk okurlar─▒na ula┼č─▒r. Zamanla ├žo─čal─▒p geli┼čen Varl─▒k, Cem, Remzi, Bilgi, Can, Sosyal, Yeditepe, Adam vb. ├Âzel yay─▒nevleri Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ Yay─▒nevi'nin bast─▒─č─▒ kitaplar─▒n yeni bas─▒mlar─▒n─▒ yaparlar, bu arada yeni ku┼čak ├ževirmenlerden Ergin Altay, Ataol Behramo─člu, Mazlum Beyhan vb. ├çehov ├ževirilerini yay─▒nlarlar. Burada bir izlenimimi aktarmak isterim. Nihal Yalaza Taluy, Rus as─▒ll─▒ bir ki┼či olmakla birlikte Tolstoy, Dostoyevski gibi yazarlardan, ├Âzellikle de ├çehov'dan yapt─▒─č─▒ ├ževirilerde ┼ča┼č─▒rtc─▒, p─▒r─▒l p─▒r─▒l bir dil kullanm─▒┼čt─▒r. Bu inan─▒lmaz ba┼čar─▒y─▒ tan─▒nm─▒┼č edebiyat├ž─▒lar─▒m─▒z─▒n bu ├ževirmenin ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ yeni ba┼čtan T├╝rk├žele┼čtirmesine ba─čl─▒yorum.
Anton ├çehov'u her zaman b├╝y├╝k bir zevkle okudum. ÔÇťBozk─▒rÔÇŁ adl─▒ uzun ├Âyk├╝s├╝n├╝n ├ževirisini yazar ├╝zerine bir incelemeyle birlikte 1959'da fak├╝lte bitirme tezim olarak vermi┼čtim. 1970'li y─▒llarda ├ževirmenlik ├žal─▒┼čmalar─▒m yeniden ├çehov'a y├Âneldi. O tarihlerde yapt─▒─č─▒m ├ževiriler birka├ž kez bas─▒larak okur kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kt─▒. Daha sonra, ÔÇťPravdaÔÇŁ Yay─▒nevi'nin Moskova 1970 bas─▒ml─▒ 8 ciltlik ÔÇťAnton Pavlovi├ž ├çehov'un B├╝t├╝n Yap─▒tlar─▒ÔÇŁ adl─▒ yay─▒n─▒n─▒ temel alarak, Cem Yay─▒nevi i├žin bu b├╝y├╝k yazar─▒n ├žok say─▒da ├Âyk├╝s├╝n├╝ ├ževirdim. B├Âylece, Anton ├çehov'un ├Âyk├╝lerinin ├╝├žte ikisi ilk kez T├╝rk okurunun kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒km─▒┼č oldu. ┼×imdi de, bu ├Âyk├╝lerden bir se├žme, Cumhuriyet D├╝nya Klasikleri aras─▒nda yay─▒nlanarak on binlerce ayd─▒n okura ula┼č─▒yor. Bundan dolay─▒ mutluyum.
T├╝rk├žemiz s├╝rekli geli┼čmekte, ├že┼čitli engellemelere kar┼č─▒n ÔÇťulusal dilÔÇŁ kimli─čini kazanma s├╝reci ilerlemektedir. Her 20-30 y─▒lda bir geriye d├Ân├╝p bakt─▒─č─▒m─▒zda daha ├Ânce yaz─▒lanlar─▒n dilinin eskidi─čini g├Âr├╝yoruz. Tutucu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ta┼č─▒yan ki┼čiler T├╝rk├žemizin bu geli┼čmesinden ├╝rkmekte, ku┼čaklar─▒n birbirini anlamakta g├╝├žl├╝k ├žekti─čini ileri s├╝rmektedir. Bat─▒ dillerinin bask─▒s─▒ndan kurtulamamakla birlikte dilimizin gitgide ar─▒la┼čt─▒─č─▒n─▒, kendi k├Âkeninden gelen s├Âzc├╝klerle zenginle┼čti─čini kimse yads─▒yamaz. ─░┼čte bu nedenle ├çehov'un yeni bir ├ževirisi dildeki zenginle┼čmeyi yans─▒tmal─▒yd─▒. Bu d├╝┼č├╝ncelerle, ├Âyk├╝leri ├ževirirken buna ├žaba g├Âstermi┼č; ancak, ar─▒ T├╝rk├že kullan─▒rken a┼č─▒r─▒l─▒klardan, tam yerle┼čmemi┼č s├Âzc├╝kleri kullanmaktan ka├ž─▒nm─▒┼čt─▒m. Cumhuriyet D├╝nya Klasikleri Dizisi i├žin bu se├žmeyi yaparken, ├Âyk├╝leri dil a├ž─▒s─▒ndan g├Âzden ge├žirdi─čimi ve baz─▒ yenile┼čtirmeler yapma gere─čini duydu─čumu belirtmek isterim.
─░lk ├Âyk├╝lerinde s─▒radan insanlar─▒ yergici bir dille, g├╝l├╝n├ž y├Ânleriyle anlatan bu izlenimci, ele┼čtirel ger├žek├ži yazar─▒n sonraki ├Âyk├╝leri g├╝ld├╝r├╝c├╝l├╝─č├╝ yan─▒nda h├╝z├╝nl├╝ bir havaya b├╝r├╝n├╝r. Bu b├╝y├╝k yazardaki de─či┼čimi d├╝┼č├╝n├╝rken, onun, Rus halk─▒n─▒n i├žinde bulundu─ču a─č─▒r ya┼čam ko┼čullar─▒n─▒ yak─▒ndan tan─▒d─▒k├ža umutsuzlu─ča d├╝┼čt├╝─č├╝ kan─▒s─▒na var─▒r─▒m. Hi├žbir ideolojiye ba─čl─▒ olmayan, bu y├╝zden ├ža─čda┼člar─▒nca ele┼čtirilen ├çehov bize 19. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒n─▒n Rus toplumundan ├žarp─▒c─▒ insan tablolar─▒ ├žizmektedir. Olgunluk d├Ânemindeki yap─▒tlar─▒nda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z karamsarl─▒─ča kar┼č─▒n onun insanl─▒─č─▒ genelde ayd─▒nl─▒k bir gelece─čin bekledi─čine inand─▒─č─▒n─▒ duyumsar─▒z. Bilimin geli┼čmesiyle birlikte sa─čduyu, insanlar─▒n y├╝re─čini dolduran iyicillik, do─čruya, g├╝zele olan sonsuz inan├ž k├Ât├╝l├╝klere yenik d├╝┼čmeyecektir.
Mehmet ├ľzg├╝l
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    72   »   


´╗┐