´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Marie Grubbe - I : 01


MARIE GRUBBE - I

JENS PETER JACOBSEN

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 94


Bu kitab─▒n haz─▒rlanmas─▒nda M.E.B. Danimarka Klasikleri dizisinde yay─▒nlanan birinci bask─▒s─▒ temel al─▒nm─▒┼č ve ├ževiri dili g├╝n├╝m├╝z T├╝rk├žesine uyarlanm─▒┼čt─▒r.
Çeviren: Prof. Selahattin Batu
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yeni G├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Nisan 2000


MARIE GRUBBE - I

(Fru Marie Grubbe)

├ľns├Âz

Jens Peter Jacobsen, Danimarka'n─▒n yeti┼čtirdi─či en b├╝y├╝k yazarlardan biridir. 7 Nisan 1847'de Thisted'de do─čmu┼č, 30 Nisan 1885'te ├Âlm├╝┼čt├╝r. ├ťn├╝n├╝ daha ├žok ÔÇťMarie GrubbeÔÇŁ ve ÔÇťNils LyhneÔÇŁ adl─▒ iki roman─▒yla yapm─▒┼čt─▒r.
Zaman─▒n─▒n d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝nde b├╝y├╝k etkisi olan Darvincilik ve Frans─▒z ger├žek├ži yaz─▒n okulu, ki┼čili─činin olu┼čmas─▒nda b├╝y├╝k bir rol oynam─▒┼čt─▒r. Gizemsellikten dikkatle ka├ž─▒nmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č, ancak ince ruh ├ž├Âz├╝mlemelerini, bilin├žalt─▒ ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ asla savsaklamam─▒┼čt─▒r. Yap─▒tlar─▒nda ├Âzellikle Flaubert'in etkisi a├ž─▒k olarak g├Âr├╝l├╝r. ├ľrne─čin; ÔÇťMarie GrubbeÔÇŁ, bir bak─▒ma ÔÇťMadam BovaryÔÇťyi and─▒r─▒r. Ama ne istedi─čini daha iyi bilen; i├žg├╝d├╝lerine kap─▒l─▒p gitmesine, ac─▒lara, y─▒k─▒mlara u─čramas─▒na kar┼č─▒n asla pi┼čmanl─▒k duymayan, a─člamayan; istencine, kurdu─ču ya┼čama b├╝y├╝k de─čer veren bir Madam Bovary.
Jacobsen, bu yap─▒t─▒nda da b├╝t├╝n b├╝y├╝k sanat├ž─▒larda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ba┼čl─▒ca yeteneklerle belirir: D─▒┼č olaylardan ├žok i├ž dram─▒, i├ž devinimi, insan─▒ kavray─▒p ya┼čatmaya ├žal─▒┼č─▒r. Kahramanlar─▒n─▒ bize b├╝t├╝n d├╝┼č├╝nceleri, zay─▒fl─▒klar─▒, g├╝├žl├╝ y├Ânleri, her t├╝rl├╝ duygu ve hayal d├╝nyalar─▒yla birlikte sunar. ─░nce, derinlere inen, ama ├žok g├╝├žl├╝ bir insan ├ž├Âz├╝mlemesi; insan─▒n de─či┼čmeyen, b├╝t├╝n ├ža─člarda ayn─▒ kalan yanlar─▒n─▒ belirtmekte g├Âsterdi─či ustal─▒k ola─čan├╝st├╝d├╝r. Onun i├žin romanlar─▒n─▒ okuyunca ya┼čatt─▒─č─▒ b├╝t├╝n kahramanlar─▒ art─▒k bir daha unutmam─▒za olanak kalmaz. ├ç├╝nk├╝ onlarda kendimizi, kendi insanl─▒─č─▒m─▒z─▒ bulur, onlar─▒ da kendi varl─▒─č─▒m─▒za katar─▒z. Ve bu kahramanlar─▒n her biri, bize i├žimizdeki d├╝nyadan bir g├Âr├╝n├╝m├╝ ├žizer, bizi bize tan─▒t─▒r.
Yapt─▒─č─▒ d─▒┼č d├╝nya betimlemelerinde bile, Jacobsen insano─člunu ├žizer gibidir. Bir f─▒rt─▒na, hatta sa─čanaklar bile, elleri ayaklar─▒yla k─▒r─▒p kopar─▒rlar. Bacalara t─▒rman─▒r, duvarlar─▒ yalar, ├žat─▒lar─▒, ├žer├ževeleri d├Âkerler. Ve d├╝┼č├╝n├╝r, duyar gibidirler; insan gibi ister, insan gibi istemezler.
Bu betimlemelerde bug├╝n i├žin eskimi┼č gibi g├Âr├╝nen ince ince bir didikleme, biraz uzuna ka├žar gibi g├Âr├╝nen sonsuz say─▒da ara┼čt─▒rma vard─▒r. Ama bunlar ne kadar g├╝zel, ne kadar da canl─▒d─▒r! Okurken b─▒kmay─▒z. Sabr─▒m─▒z t├╝kenir gibi olsa bile t├╝kenmez; canl─▒, ya┼čayan her ┼čey gibi severiz onlar─▒; okumak, sonuna kadar hepsini yutmak isteriz.
Bundan ba┼čka Jacobsen her zaman bir tarih d├Ânemini g├Âzlerimizin ├Ân├╝ne serer. Romanlar─▒nda d├╝zg├╝n kesilmi┼č dilimler halinde ayr─▒nt─▒l─▒ toplum ve zaman g├Âr├╝n├╝mleri bulunur. Bizi, oldu─čumuz gibi, y├╝zy─▒llar ├Âtesine g├Ât├╝r├╝r ve bir eski, g├╝zel ger├žek├žilik i├žinde, bug├╝n ya┼čayan bizde ├Âl├╝ms├╝z kahraman─▒ canland─▒r─▒r.
Jacobsen ─▒┼č─▒klar─▒, ├ži├žekleri, s├╝sleri, m├╝cevherleri ├žok sever. G├╝n ─▒┼č─▒─č─▒, eski p├╝sk├╝ giysiler ├╝st├╝nde bile taptazedir; ├ži├žekleri, en h├╝z├╝nl├╝ dekor olarak bile, mis gibi kokar. ├ç├╝nk├╝ ya┼čam─▒ sevmi┼č, ├Âl├╝mde bile onu bulup ya┼čatm─▒┼čt─▒r.
Jacobsen, hi├ž ku┼čkusuz, kendi havas─▒, d├╝nyas─▒ olan yazarlardand─▒r. Ba┼čka yaz─▒nlarda, ├Âzellikle de Alman yaz─▒n─▒nda derin izler b─▒rakm─▒┼čt─▒r. D├╝nya sanat─▒nda ├╝n kazanm─▒┼č bir sanat├ž─▒d─▒r. ÔÇťMarie GrubbeÔÇŁ ise onun her zaman okunacak en g├╝zel yap─▒tlar─▒ndan biri say─▒l─▒r.

Selahattin Batu

«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    36   »   


´╗┐