´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Mektuplar : 09


MEKTUPLAR

PLATON

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 76


Bu mektubu, olabilirse, ├╝├ž├╝n├╝z birden okumal─▒s─▒n─▒z; olmazsa, iki┼čer iki┼čer, hem de elinizden geldi─čince s─▒k okuyun. Bunu, do─čru da olaca─č─▒ gibi, bir s├Âzle┼čme, ba─člay─▒c─▒ bir yasa say─▒n; ciddilikle, ama ciddili─čin karde┼či olan incelik ve ┼čakac─▒l─▒ktan uzakla┼čmadan ant i├žin. Tan─▒klar─▒n─▒z olan ve olacak her ┼čeyin ba┼č─▒ Tanr─▒'yla, ba┼č─▒n ve nedenin g├╝c├╝ sonsuz Babas─▒ olsun; ger├žekten filozofsak, bu g├╝c├╝ sonsuz Baba'y─▒ g├Âklerin iyili─čini g├Ârm├╝┼č kimseler gibi a├ž─▒k olarak tan─▒yaca─č─▒z.
YED─░NC─░ MEKTUP
Platon'dan Dion'un akraba ve dostlar─▒na.
─░yilikler,
Sizin de Dion gibi d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ze inanmam gerekti─čini; eylem ve s├Âzlerimle size, elimden geldi─čince yard─▒m etmemi istedi─činizi yaz─▒yorsunuz. ┼×u yan─▒t─▒ veririm: g├Âr├╝┼č ve istekleriniz ger├žekten Dion'unkiler gibiyse, ├žabalar─▒m─▒ sizinkilerle birle┼čtirmeye haz─▒r─▒m; de─čilse, uzun uzun d├╝┼č├╝nmem gerek. Dion'un g├Âr├╝┼č ve isteklerini size anlatabilirim san─▒yorum; hem de tahmin ederek de─čil; ├ž├╝nk├╝ bunlar ├╝zerinde tam bir bilgim vard─▒r. ─░lk kez Syrakusa'ya geldi─čimde, k─▒rk ya┼člar─▒mdayd─▒m; Dion, Hipparinos'un ┼čimdiki ya┼č─▒ndayd─▒ ve o zamanki d├╝┼č├╝ncesini bug├╝ne dek hi├ž de─či┼čtirmemi┼čtir. Dion, Syrakusal─▒lar─▒n ├Âzg├╝r olmalar─▒ ve kendilerini en iyi yasalara g├Âre y├Ânetmeleri gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yordu. Onun i├žin, bir Tanr─▒'n─▒n Hipparinos'a, Dion'un devlet y├Ânetimi konusundaki d├╝┼č├╝ncelerine uygun d├╝┼č├╝nceler esinlemi┼č olmas─▒na ┼ča┼č─▒lmamal─▒d─▒r. Bu d├╝┼č├╝ncelerin nas─▒l olu┼čtu─čunu; gen├ž ya da ya┼čl─▒, herkesin bilmesi u─čra┼čmaya de─čece─činden, her ┼čeyi, ta ba┼čtan alarak anlatmaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m. ┼×imdi bunun tam zaman─▒d─▒r.
Gen├žlikte, ben de bir├žok gen├ž gibiydim. Kendi kendime davranabilece─čim g├╝n gelince, hemen devlet i┼člerine at─▒lmaya karar vermi┼čtim. Ama o zaman, bu alanda bir├žok de─či┼čme olmu┼čtu; kendimi ┼ču durum kar┼č─▒s─▒nda buldum: Bir├žok kimse, o zamanki y├Ânetime sald─▒rm─▒┼č, ayaklanma ├ž─▒km─▒┼č ve yeni y├Ânetimin ba┼č─▒na elli bir ki┼či konmu┼čtu. Bunlardan on biri kentte, onu da Peiraieus'da g├Ârev alm─▒┼čt─▒; g├Ârevleri agorayla kentin y├Ânetimini ilgilendiren i┼člerle u─čra┼čmakt─▒. ├ľteki otuzuna, tam yetkiyle en y├╝ksek erk verilmi┼čti. Bunlar aras─▒nda tan─▒d─▒klar─▒m, akrabalar─▒m vard─▒; uygun bir i┼č vermek ├╝zere beni hemen ├ža─č─▒rd─▒lar. Gen├ž ya┼č─▒m d├╝┼č├╝n├╝lecek olursa, hi├ž de a┼č─▒r─▒ olmayan birtak─▒m d├╝┼člemler kuruyordum: Bunlar─▒n devleti, e─črilik yolundan do─čruluk yoluna getirerek y├Âneteceklerini san─▒yor, ne yapacaklar─▒n─▒ merakla bekliyordum. Oysa ├žok ge├žmeden, eski d├╝zeni sanki alt─▒n ├ža─čm─▒┼č gibi aratt─▒klar─▒n─▒ a├ž─▒k├ža g├Ârd├╝m. Bir├žok zorbal─▒ktan ba┼čka, o zaman─▒n en do─čru adam─▒ oldu─čunu ├žekinmeden s├Âyleyebilece─čim ya┼čl─▒ dostum Sokrates'e de sald─▒rd─▒lar. Onu ba┼čka kimselerle birlikte, bir yurtta┼č─▒ yakalamaya g├Ândermek; bu yurtta┼č─▒ ├Âl├╝mle cezaland─▒r─▒p, Sokrates'i, istesin istemesin, siyasetlerine kar─▒┼čt─▒rmak istiyorlard─▒. Sokrates onlar─▒ dinlemedi; onlar─▒n b├╝y├╝k su├žlar─▒na ortak olmaktansa, b├╝t├╝n tehlikelere g├Â─č├╝s germeyi ye─čledi. Ben de, bu t├╝rl├╝ ┼čiddet olaylar─▒ ve buna benzer, bunlar gibi ├Ânemli daha ba┼čka zorbal─▒klar kar┼č─▒s─▒nda tiksinti duydum; olup biten i─čren├žliklerden uzakla┼čt─▒m. Az zaman sonra, Otuzlar d├╝┼čt├╝; kurmu┼č olduklar─▒ y├Ânetim bi├žimi de onlarla birlikte ortadan kalkt─▒.
Devlet i┼člerinde ve kentin y├Ânetiminde pay almak iste─čini, biraz daha zay─▒f olmakla birlikte gene duydum. Bir├žok kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n olageldi─či o zamanlarda da insanlar─▒ ba┼čkald─▒rmaya s├╝r├╝kleyen bir├žok ┼čey oluyordu: kimilerinin, bu ba┼čkald─▒rmalarda, d├╝┼čmanlar─▒ndan gere─činden ├žok ├Âc ald─▒klar─▒n─▒ g├Ârmek de ┼ča┼č─▒lacak bir ┼čey de─čildi. Bununla birlikte, ├╝lkelerine d├Ânen s├╝rg├╝nler ├žok yumu┼čak davrand─▒lar. Ama, nas─▒l oldu bilmem, g├╝├žl├╝ kimseler yine o Sokrates'i, dostumuzu, hi├ž hak etmedi─či halde, i─čren├ž bir bi├žimde su├žlayarak mahkemeye s├╝r├╝klediler; davay─▒ a├žanlar dinsiz oldu─čunu ileri s├╝rd├╝ler; onu mahk├╗m edenler de buna inand─▒lar. Ve i┼čte bu adam─▒, kendileri s├╝rg├╝nde ve y─▒k─▒ma u─čram─▒┼č olduklar─▒ bir zamanda, kendileri gibi s├╝rg├╝n dostlar─▒ndan birini yakalamay─▒, dine ayk─▒r─▒ olaca─č─▒n─▒ s├Âyleyerek geri ├ževirmi┼č olan bu adam─▒, ├Âld├╝rd├╝ler. Bu d├╝zensizlikleri, devleti y├Âneten kimseleri g├Ârd├╝k├že, ya┼č─▒m─▒n ilerledi─čini de d├╝┼č├╝nd├╝k├že, devlet i┼člerini iyi y├Ânetmenin ├žok g├╝├ž olaca─č─▒n─▒ anl─▒yordum. Asl─▒nda dost ve
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    28   »   


´╗┐