´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Mektuplar : 12


MEKTUPLAR

PLATON

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 76


kar┼č─▒t birtak─▒m s├Âzler dola┼č─▒yor; Dionysios'un bana ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bir sayg─▒ besledi─či s├Âyleniyordu. Bunun asl─▒ nedir? Do─črusunu s├Âylemeliyim, Dionysios huyuma ve davran─▒┼č─▒ma al─▒┼čt─▒k├ža, bana daha ├žok ba─član─▒yordu; ama kendisine, Dion'a oldu─čundan daha ├žok sayg─▒ gs├Âtermemi; bana Dion'dan daha ├žok ba─čl─▒ oldu─čuna inanmam─▒ istiyordu; ve ┼ča┼č─▒lacak ┼čeydir, bunu onur ve namusunu ilgilendiren bir konu say─▒yordu. ─░stedi─čini elde etmek i├žin en iyi yol, b├Âyle bir ┼čeyin olabilece─čini varsayarsak, benimle ├žok yak─▒ndan ili┼čkide olmas─▒, ├Â─črencim olarak felsefe ├╝zerine verece─čim dersleri dinlemesiydi. Ama bir t├╝rl├╝ karara varam─▒yor; b├Âyle yaparsa ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n s─▒n─▒rlanaca─č─▒n─▒, Dion'un tasar─▒lar─▒n─▒n ger├žekle┼čece─čini s├Âyleyen kara ├žalmac─▒lar─▒ dinliyor, korkuyordu. Ben, belki bir g├╝n felsefeye uygun bir ya┼čam─▒ sever umuduyla buraya ne i├žin geldi─čimi unutmuyor, her ┼čeye katlan─▒yordum. Ama Dionysios dayand─▒, b├╝t├╝n ├žabalar─▒m─▒ alt etti.
─░┼čte Sicilya'ya ilk kez geldi─čimde, orada ge├žirdi─čim ilk zamanlarda olup bitenler. Sonra Dionysios ivedi olarak beni gene ├ža─č─▒rd─▒; yurdumu b─▒rakarak Sicilya'ya vard─▒m. Ni├žin geldim, nas─▒l davrand─▒m? B├Âyle yapmam ne derece do─čru ve ak─▒lc─▒yd─▒? Bunu, Sicilya'ya ikinci kez ni├žin geldi─čimi ├Â─črenmek isteyenlere yan─▒t olmak ├╝zere sonra s├Âyleyece─čim. ├ľnce, bu gibi durumlarda nas─▒l davran─▒lmal─▒d─▒r, onu g├Âsterece─čim. ├ç├╝nk├╝ mektubumda, ikincil konular y├╝z├╝nden as─▒l olan konuyu unutmamal─▒y─▒m. ─░┼čte s├Âyleyeceklerim:
Sa─čl─▒─č─▒na zararl─▒ bir ya┼čam s├╝rd├╝ren bir hasta, bir hekime dan─▒┼čacak olursa, hekim ona ├Ânce ya┼čay─▒┼č─▒n─▒ de─či┼čtirmesini s├Âylemeli; hasta bunu dinlerse, ona bakmay─▒ ve ├Â─č├╝t vermeyi s├╝rd├╝rmelidir, de─čil mi? Ama dinlemezse, b├Âyle bir kimseye art─▒k d├╝┼č├╝nd├╝klerini s├Âylemeyen adam, bence do─čru ve ger├žek bir hekimdir; b├Âyle yapmayansa korkak ve bilgisizin biridir. Y├Âneten bir ya da iki ki┼či olsun, her devlet i├žin de b├Âyledir. Devlet gerekti─či gibi do─čru yolda y├╝r├╝r de kendisini ilgilendiren bir nokta ├╝zerinde ├Â─č├╝t isterse, akl─▒ ba┼č─▒nda bir adam ona bu ├Â─č├╝d├╝ verir; ama do─čru yoldan t├╝m├╝yle uzakla┼čan, bunun izinden bile gitmek istemeyen, kendisine ├Â─č├╝t verenleri ├Âl├╝mle korkutarak y├Ânetim d├╝zenini oldu─ču gibi b─▒rakmalar─▒n─▒, hi├žbir ┼čeye dokunmamalar─▒n─▒ s├Âyleyen devletlere gelince; bu devletler, kendilerine ├Â─č├╝t verenlerin, h─▒rs ve isteklerine boyun e─čmelerini, bunlar─▒ her zaman en kolay, en ├žabuk yolla doyurmak i├žin yollar bulmalar─▒n─▒ isterlerse, onlara bu yolda ├Â─č├╝t veren kimseler bence birer al├žaktan ba┼čka bir ┼čey de─čildirler; bu isteklerine boyun e─čmeyen kimseleri de g├Âz├╝pek sayar─▒m.
─░┼čte d├╝┼č├╝nd├╝klerimi s├Âyledim. ┼×imdi bana biri gelse de, zenginlik elde etmek ya da ruh ve v├╝cudunun bak─▒m─▒n─▒ sa─člamak gibi ya┼čam─▒n─▒ ilgilendiren bir konuda dan─▒┼čsa; g├╝ndelik ya┼čam─▒n─▒ gerekti─či gibi ge├žirdi─čini ve bana sordu─ču konularda ├Â─č├╝tlerimi dinleyece─čini anlarsam, ona seve seve ├Â─č├╝t veririm; onu ba┼č─▒mdan savmak i├žin geli┼čig├╝zel bir yan─▒tla da kalmam. Ama bana dan─▒┼čmazsa, s├Âzlerimi de tutmayaca─č─▒n─▒ anlarsam, b├Âyle bir adama (o─člum bile olsa) kendili─čimden ├Â─č├╝t vermem; onu zorlamam da. Bir k├Âleye ├Â─č├╝t verebilir, bunu dinlemezse, zorla dinletirim. Ama (ak─▒llar─▒n─▒ yitirmi┼č de─čillerse) anam─▒ babam─▒ zorlayacak olursam, dine ayk─▒r─▒ davranm─▒┼č olurum. Onlar, kendilerinin ho┼čland─▒klar─▒, benim ho┼članmad─▒─č─▒m bir ya┼čam kurmu┼člarsa, onlar─▒ ne ay─▒playarak rahats─▒z ederim, ne de ok┼čayarak ve h─▒rslar─▒n─▒ (ki ben bunlara kap─▒lmaktansa ├Âl├╝m├╝ g├Âze al─▒r─▒m) doyuracak yollar g├Âstererek onlara hizmet ederim. Akl─▒ ba┼č─▒nda bir kimse de, ├╝lkesine b├Âyle davranmal─▒d─▒r. ├ťlkesi iyi y├Ânetilmiyor mu; s├Âzlerinin bo┼ča gitmeyece─čini, kendisinin de ├Âl├╝m cezas─▒na ├žarp─▒lmayaca─č─▒n─▒ san─▒yorsa, konu┼čsun; ama en iyi y├Ânetim bi├žimini kurmak, ancak birtak─▒m yurtta┼člar─▒ s├╝rmek ve ├Âld├╝rmekle olacaksa, y├Ânetimi de─či┼čtirmek yolunda ├╝lkesini zorlamas─▒n, sussun; kendisinin ve yurdunun esenli─či i├žin Tanr─▒lara yalvars─▒n.
─░┼čte size verece─čim ├Â─č├╝tler: (Gen├ž) Dionysios'a da babas─▒n─▒n ba┼č─▒na gelenlerden kurtulmas─▒ i├žin g├╝ndelik ya┼čam─▒n─▒ kendinin efendisi olabilecek bir yolda d├╝zenlemesini; dost ve yanda┼č edinmesini, Dion'la birlikte s├Âylemi┼čtim. Babas─▒, barbarlar─▒n yak─▒p y─▒kt─▒klar─▒ bir├žok Sicilya kentini geri alarak yeniden kurmu┼č, ama bunlar─▒n y├Ânetimini, yabanc─▒lardan ya da karde┼čleri aras─▒ndan (kendisinden gen├ž olduklar─▒ i├žin kendisinin yeti┼čtirdi─či, s─▒radan kimseler olduklar─▒ halde her birini birer ba┼č yapt─▒─č─▒, yoksul olduklar─▒
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   ...    28   »   


´╗┐