´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Mektuplar : 13


MEKTUPLAR

PLATON

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 76


halde b├╝y├╝k zenginlikler elde etmelerine yard─▒m etti─či karde┼čleri aras─▒ndan) se├žece─či dostlara emanet etmemi┼č ve bu y├╝zden kendisine ba─čl─▒ devletler olu┼čturmay─▒ ba┼čaramam─▒┼čt─▒. Bu devletleri kendi erkiyle i┼čbirli─či etmeye ne inand─▒rabilmi┼č, bunu ne ├Â─čretebilmi┼č, ne de iyilikler ya da aile ba─člar─▒yla b├Âyle bir ┼čeyi sa─člayabilmi┼čti. B├Âylece Dareios'tan (5) yedi kat a┼ča─č─▒ oldu─čunu g├Âstermi┼čti. Dareios, karde┼člerine ya da kendisinin yeti┼čtirdi─či kimselere de─čil, yaln─▒zca o Medli i─čdi┼či ortadan kald─▒rmas─▒na yard─▒m etmi┼č olanlara g├╝vendi; ├╝lkesini, her biri b├╝t├╝n Sicilya'dan daha b├╝y├╝k olan yedi b├Âl├╝me ay─▒rd─▒. O g├╝vendi─či kimseler, kendisiyle de, birbirleriyle de kavga etmediler; ona ba─čl─▒ i┼č ortaklar─▒ oldular. Dareios, iyi bir yasa koyucunun, iyi bir kral─▒n nas─▒l olmas─▒ gerekti─činin bir ├Ârne─čini verdi; ├ž├╝nk├╝ yapm─▒┼č oldu─ču yasalar Pers devletini bug├╝n de korumaktad─▒r. Atinal─▒lara bak─▒n; barbarlar─▒n ele ge├žirmi┼č oldu─ču bir├žok Helen kentini geri ald─▒lar; bu kentleri dolu bulup kendileri yerle┼čmedikleri halde, altm─▒┼č y─▒l egemenlikleri alt─▒nda tuttular; ├ž├╝nk├╝ her birinde kendilerine ba─čl─▒ bir├žok dost edinmi┼člerdi. Oysa Dionysios, b├╝t├╝n Sicilya'y─▒ tek bir devlet halinde bir araya getirdiyse de, yaln─▒zca kendisine g├╝vendi, g├╝├žl├╝kle tutunabildi; ├ž├╝nk├╝ ├žok dostu ve ba─čl─▒ yanda┼č─▒ yoktu. Bir insan─▒n yan─▒nda b├Âyle adamlar─▒n bulunup bulunmamas─▒ da erdeminin ya da d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝n en kesin belirtileridir.
─░┼čte Dion'la ben, (gen├ž) Dionysios'a bu ├Â─č├╝tleri veriyorduk. ├ç├╝nk├╝ babas─▒n─▒n vasili─či alt─▒nda bulunmu┼č oldu─čundan, ne konumuna uygun bir e─čitim g├Ârm├╝┼č, ne de bu yolda bir ders alm─▒┼čt─▒. Dionysios'u, akrabalar─▒ ve kendi ya┼č─▒ndaki gen├žler aras─▒nda erdem bak─▒m─▒ndan birbirleriyle anla┼čm─▒┼č dostlar edinmesi ve hele, ├žok gereksinmesi oldu─čundan, kendi kendisiyle anla┼čmas─▒ yolunda ├žabalamaya y├╝reklendiriyorduk. Do─čal olarak bunu a├ž─▒k├ža s├Âylemiyorduk; b├Âyle bir ┼čey tehlikeli olabilirdi. Ama kapal─▒ s├Âzc├╝klerle, ona bir insan─▒n ancak bu ilkeleri g├Âz ├Ân├╝nde tutmakla kendisini ve y├Ânetti─či kimseleri koruyabilece─čini; ba┼čka bir yoldan giderse, b├╝sb├╝t├╝n ters sonu├žlara varaca─č─▒n─▒ g├Âstermek i├žin elimizden geleni yap─▒yorduk. Kendisine g├Âsterdi─čimiz yolda y├╝r├╝r; d├╝┼č├╝nceyle, ak─▒lla davran─▒rsa ve o zaman Sicilya'n─▒n y─▒k─▒lm─▒┼č kentlerini yeniden kurmak; bunlar─▒, barbarlar─▒n sald─▒r─▒lar─▒na kar┼č─▒, kendisine ve birbirlerine ba─člayacak olan bir devletler birli─či durumuna getirmek isterse, babas─▒ndan kalan devleti iki kat─▒na de─čil, on kat─▒na ├ž─▒kar─▒rd─▒; ├ž├╝nk├╝ b├Âyle bir ┼čey ba┼čar─▒l─▒rsa, Dionysios Kartacal─▒lar─▒, Gelon'un yapt─▒─č─▒ndan daha kolayl─▒kla alt ederdi. Oysa babas─▒, barbarlara vergi vermek zorunda kalm─▒┼čt─▒.
─░┼čte yer yerde dola┼čan s├Âzlere, Dionysios'un inand─▒─č─▒ ve bu y├╝zden Dion'u s├╝r├╝p, bizi de korku i├žine d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝ s├Âzlere g├Âre, Dionysios'a kar┼č─▒ k├Ât├╝ niyetleri olan bizlerin ona s├Âylediklerimiz, ona verdi─čimiz ├Â─č├╝tlerÔÇŽ Her neyse, birbiri ard─▒ndan gelen olaylarla dolu ├Âyk├╝m├╝ bitireyim: Dion, Peloponnessos ve Atina'dan geldi ve b├Âyle yapmakla Dionysios'a bir ders vermi┼č oldu. Kenti kurtar─▒p, ikinci kez Syrakusal─▒lara teslim etti─či halde, Syrakusal─▒lar Dion'a; Dion, Dionysios'u dersleriyle y├Ânetmeye uygun bir kral yapmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ve b├╝t├╝n eylemlerinde kendisine uymas─▒n─▒ istedi─či zaman Dionysios nas─▒l davrand─▒ysa, ├Âyle davrand─▒lar. Dionysios daha ├žok kara ├žalmac─▒lara g├╝veniyor; bunlar da, Dion'un b├╝t├╝n ├žabalar─▒n─▒n hedefinin tyrannoslu─ču devirmek oldu─čunu s├Âyl├╝yorlard─▒. S├Âzde Dion, Dionysios'un felsefe ara┼čt─▒rmalar─▒na duyaca─č─▒ sevgi dolay─▒s─▒yla, i┼čleriyle art─▒k ilgilenmeyece─čini, y├Ânetimi kendi eline b─▒rakaca─č─▒n─▒ umuyormu┼č; b├Âylece y├Ânetimi t├╝m├╝yle eline alacak, Dionysios'u da b├╝t├╝n i┼člerden kurnazl─▒kla uzakla┼čt─▒racakm─▒┼č. O zaman hedefe ula┼čan bu kara ├žalmalar, Syrakusa'da ikinci kez gene hedeflerine ula┼čt─▒; bunlar─▒ yayan kimseler de sa├žma, ├žirkin bir ba┼čar─▒ kazanm─▒┼č oldular.
Bundan sonra olup bitenleri, ┼čimdiki i┼člerde yard─▒m─▒m─▒ isteyen sizlere s├Âylemeliyim. Dion'un dost ve i┼č orta─č─▒ olan Atinal─▒ ben, kavga ve anla┼čmazl─▒klar yerine bir dostluk kurar─▒m umuduyla tyrannosun yan─▒na geldim; ama kara ├žalmac─▒lar beni alt ettiler. Dionysios, bana onurlu konumlar vererek, paralar arma─čan ederek, beni kendi yan─▒na ├žekmeye ├žal─▒┼čt─▒; Dion'u s├╝rmesini hakl─▒ g├Âsterecek bir dost ve tan─▒k kazanmak istiyordu. B├╝t├╝n ├žabalar─▒ bo┼ča gitti. Daha sonra, Dion yan─▒nda iki karde┼čiyle yurduna d├Ând├╝. Aralar─▒ndaki dostluk felsefeden de─čil, b├╝y├╝k k├╝├ž├╝k de─či┼čik gizlere ermi┼č kimseler ve konuklar aras─▒nda olagelen ve bir├žok dostlu─čun kayna─č─▒ olan o ola─čan arkada┼čl─▒ktan ileri geliyordu. ─░┼čte Dion'la birlikte gelenler b├Âyle dostlardand─▒; bundan dolay─▒ ve Dion'a yurduna d├Ânmek i├žin yapt─▒klar─▒ yard─▒mdan ├Ât├╝r├╝ arkada┼člar─▒ olmu┼člard─▒. Ama Sicilya'ya geldikleri zaman, Dion'un, kurtarm─▒┼č oldu─ču Sicilyal─▒lar─▒n kara
«   01   ...    03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   ...    28   »   


´╗┐