´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Mektuplar : 15


MEKTUPLAR

PLATON

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 76


esirgemezdi. B├╝t├╝n bunlar─▒ do─čru, g├Âz├╝pek, ├Âl├ž├╝l├╝ ve erdemsever bir adam─▒n ba┼čard─▒─č─▒n─▒ g├Âren bir├žok kimse, erdemin de─čerini anlard─▒. Diyebilirim ki, Dionysios beni dinleseydi, bu de─čer gene de herkes├že kabul edilir, herkes de b├Âylece kurtulmu┼č olurdu. Ama ger├žekte, bir daimon ya da ├Â├ž al─▒c─▒ bir Tanr─▒, sizi yasalar─▒ ve Tanr─▒lar─▒ a┼ča─č─▒ g├Ârmeye, hi├žbir ┼čeyden korkmayan bir bilgisizlik i├žinde ya┼čamaya s├╝r├╝kledi ve bilgisizlik, insanl─▒─č─▒n ba┼č─▒na ├ž├Âken b├╝t├╝n belalar─▒n k├Âk salmas─▒n─▒ sa─člayan, onlar─▒n bitmesine yard─▒m ederek tohumlar─▒n─▒ atanlara en ac─▒ meyveleri yeti┼čtiren o bilgisizlik, her ┼čeyi y─▒kt─▒, yok etti.
Ama ┼čimdi, gelecekteki olaylar─▒n hi├ž olmazsa bu ├╝├ž├╝nc├╝ kez uygun gitmeleri i├žin iyi s├Âzler s├Âyleyebilirim. Bununla birlikte, Dion'un dostlar─▒ olan sizlere gene ┼ču ├Â─č├╝t├╝ veririm: Dion'un yurt sevgisine, sade ya┼čay─▒┼č─▒na ├Âyk├╝nmekten geri kalmay─▒n; onun yapmak istediklerini de, daha uygun ko┼čullar alt─▒nda siz ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒n; bunlar─▒n ne oldu─čunu s├Âyledim. Aran─▒zda, babalar─▒n─▒z gibi Dorlar─▒nkine uygun ya┼čayamay─▒p kendisini Dion'u ├Âld├╝renlerin ve Sicilyal─▒lar─▒n ya┼čay─▒┼č─▒na kapt─▒rm─▒┼č olan biri varsa, onu yard─▒m─▒n─▒za ├ža─č─▒rmay─▒n; do─čru ve sa─člam davranabilece─čini sanmay─▒n. B├Âyle olmayanlar─▒, ister Sicilya'da olsunlar, ister Peloponessos'un herhangi bir b├Âlgesinde olsunlar, hemen Sicilya'ya yerle┼čmeye, herkes i├žin e┼čit yasalar alt─▒nda ya┼čamaya ├ža─č─▒r─▒n. Bu yolda Atina'dan da korkmay─▒n; orada da, erdem bak─▒m─▒ndan herkesten ├╝st├╝n olan dostlar─▒n─▒ ├Âld├╝rmeye c├╝ret edenleri tiksintiyle kar┼č─▒layan kimseler vard─▒r.
Ama bu ├Ânerilerim ancak daha sonra ger├žekle┼čebilecekse, siz de ┼čimdi, her g├╝n birtak─▒m ayr─▒l─▒klardan do─čan pek ├žok kavgayla u─čra┼č─▒yorsan─▒z; Tanr─▒'n─▒n iyili─čiyle do─čru d├╝┼č├╝n├╝┼čten az─▒c─▒k olsun pay alm─▒┼č bir kimse ┼čunu anlamal─▒d─▒r ki, devrimlerin yol a├žt─▒─č─▒ belalar─▒ ├Ânlemek, ancak kazananlar─▒n, sava┼člarla, s├╝rg├╝n ve ├Âld├╝r├╝lerle k├Ât├╝y├╝ k├Ât├╝yle kar┼č─▒lamamalar─▒; d├╝┼čmanlar─▒ndan ├Âc alma yoluna gitmemeleriyle olur; bunlar, kendilerini tutmal─▒; kendilerini de, yenilenleri de doyuracak e┼č yasalar koymal─▒; yenilenlerin, bu yasalar─▒ saymalar─▒ i├žin iki zorlama yoluna ba┼čvurmal─▒d─▒rlar: sayg─▒ ve korku. Yenilenleri, onlardan ├╝st├╝n olduklar─▒ i├žin, yasalar─▒ zorla sayd─▒rabileceklerini g├Âstererek korkutmal─▒ ve istediklerinin ├Âl├ž├╝l├╝ oldu─čunu, yasalara kendilerinin de boyun e─čme istek ve yetisinde bulunduklar─▒n─▒ g├Âstererek, kendilerini onlara sayd─▒rmal─▒d─▒rlar. Yoksa ikiye ayr─▒lm─▒┼č bir devletin u─črayaca─č─▒ belalar─▒n sonu gelmez; b├Âyle kar─▒┼č─▒kl─▒klar i├žinde bulunan devletlerde de ayr─▒l─▒klar, d├╝┼čmanl─▒k, nefret ve g├╝vensizlikler s├╝rer gider.
├ľyleyse, kazananlar g├╝venliklerini sa─člamak istiyorlarsa, aralar─▒ndaki en ├╝nl├╝ Helenleri (her ┼čeyden ├Ânce ya┼čl─▒lar─▒n─▒) kar─▒lar─▒, ├žocuklar─▒ olan en de─čerli, en ├╝nl├╝, say─▒s─▒z atalar─▒ bulunan, hepsinin de yetesiye zenginlikleri olan Helenleri se├žmelidirler. B├Âyle adamlardan ellisi de on bin ki┼čilik bir kente yeter. Bunlar─▒, yalvararak, onurlu konumlar vererek ├╝lkelerinden getirtmeli; Sicilya'ya geldiler mi, ne yenenlerin, ne yenilenlerin yarar─▒na olacak, ama b├╝t├╝n yurtta┼člara e┼čit haklar verecek yasalar yapmalar─▒n─▒ sa─člamal─▒; onlar─▒ bu yolda zorlamal─▒, ant i├žirmelidir. Yasalar yap─▒ld─▒ m─▒, her ┼čey ┼ču a┼ča─č─▒daki ko┼čula ba─čl─▒ kal─▒r: yenenler, yasalara yenilenlerden ├žok sayg─▒ g├Âsterirlerse, devletin esenli─či ve mutlulu─ču sa─članm─▒┼č olur; b├╝t├╝n belalar ortadan kalkar. B├Âyle yapmazlarsa, ├Â─č├╝tlerimizi dinlemeyen kimselerle i┼čbirli─či etmek i├žin ne beni ├ža─č─▒r─▒n, ne de ba┼čka birini. Bu size verdi─čim ├Â─č├╝tler, Dion'la benim, Syrakusa'ya besledi─čimiz sevgiden do─čan ve ikinci kez ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z tasar─▒lar─▒n karde┼čidir. ─░lk tasar─▒lar─▒m─▒z, herkesin iyili─čini sa─člamak i├žin, gene Dion'la benim, Dionysios'la birlikte ger├žekle┼čtirmeye u─čra┼čm─▒┼č olduklar─▒m─▒zd─▒r. Ama insanlardan ├╝st├╝n bir yazg─▒, her ┼čeyi alt├╝st etti. Tanr─▒'n─▒n iyili─či ve yazg─▒n─▒n yard─▒m─▒yla daha ba┼čar─▒l─▒ olmak i├žin siz de ├žabalay─▒n.
─░┼čte Dionysios'un saray─▒na o ilk yolculu─čumun ├Âyk├╝s├╝yle size verece─čim ├Â─č├╝tlerÔÇŽ Bundan sonra yapt─▒─č─▒m yolculu─ču, Sicilya'ya ge├ži┼čimi, beni bu yola g├Ât├╝ren akla uygun nedenleri, bunlarla ilgilenenlere hemen ┼čimdi anlataca─č─▒m. Sicilya'da ge├žirdi─čim ilk zamanlar─▒, Dion'un dost ve akrabalar─▒na verdi─čim ├Â─č├╝tlere ge├žmeden ├Ânce anlatm─▒┼čt─▒m. ─░┼čte ondan sonra olup bitenler: Dionysios'un gitmeme izin vermesi i├žin elimden geleni yapt─▒m ve bar─▒┼č olduktan sonra (o s─▒rada Sicilya'da sava┼č vard─▒) yerine getirmek ├╝zere ikimiz de kar┼č─▒l─▒kl─▒ s├Âzler verdik. Dionysios, erkini g├╝├žlendirir g├╝├žlendirmez Dion'u da,
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    28   »   


´╗┐