´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Mektuplar : 23


MEKTUPLAR

PLATON

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 76


ayk─▒r─▒ bir su├ž i┼člemi┼č olanlar─▒ bir yana b─▒rak─▒yorum; ├ž├╝nk├╝ b├Âyle su├žlar hi├žbir zaman ba─č─▒┼članamaz; kimse de b├Âyle bir su├žtan kendini temizleyemez. ┼×imdi, s├Âyleyeceklerimi iyi dinleyin:
Tyrannosluk devrildikten sonra, Sicilya'da olan ├žat─▒┼čmalar hep ┼čundan ileri gelmektedir: kimileri y├Ânetim erkini yeniden ele almak, ba┼čkalar─▒ da tyrannoslu─ču t├╝m├╝yle ortadan kald─▒rmak istiyorlar. B├Âyle durumlarda, ├žo─čunlu─čun her zaman do─čru buldu─ču bir ├Â─č├╝t vard─▒r: d├╝┼čmanlar─▒na elinden geldi─čince k├Ât├╝l├╝k; dostlar─▒na da elinden geldi─čince iyilik etmek. Ama ayn─▒ k├Ât├╝l├╝klere insan─▒n kendisi de u─čramadan, ba┼čkalar─▒na k├Ât├╝l├╝k edilemez. Bunun a├ž─▒k tan─▒tlar─▒n─▒ g├Ârmek i├žin uza─ča gitmeyin; Sicilya'da olup bitenlere bak─▒n: bir yan sald─▒rd─▒ m─▒, ├Âteki kar┼č─▒ koyuyor. Siz bunu ba┼čkalar─▒na da ├Â─čretebilirsiniz, bu yolda yararl─▒ dersler verebilirsiniz. Buna benzer ├Ârnekler hi├ž de az de─čil. Ama d├╝┼čman, dost, herkese nas─▒l yararl─▒ olmal─▒; bunlara, elden geldi─čince az k├Ât├╝l├╝k etmek i├žin nas─▒l davranmal─▒; i┼čte bunu g├Ârmek, g├Âr├╝nce de ger├žekle┼čtirmek pek kolay de─čildir. Bu yolda bir ├Â─č├╝t vermek ve bunu anlatmaya ├žal─▒┼čmak, daha ├žok tanr─▒lara sunulan bir dile─če benzer. Haydi, biz de bunu bir dilek olarak ele alal─▒m; ├ž├╝nk├╝ her ┼čeye tanr─▒lardan ba┼člamak gerekir. ┼×imdi size verece─čim ├Â─č├╝tlerle bu dile─čimizin ger├žekle┼čece─čini umal─▒m.
Sava┼č ba┼člayal─▒ beri, d├╝┼čmanlar─▒n─▒z da, siz de, babalar─▒n─▒z─▒n, son derece tehlikeli anlar ge├žirirken (b├╝t├╝n Sicilya, Kartacal─▒larca yak─▒l─▒p y─▒k─▒lma, barbarlar─▒n boyunduru─ču alt─▒na girme tehlikesini ge├žirirken) ba┼člar─▒na getirdikleri bir ailenin buyru─ču alt─▒ndas─▒n─▒z. Atalar─▒n─▒z o zaman, gen├žli─čine ve sava┼čtaki de─čerlerine bakarak Dionysios'u (ilk Dionysios) se├žtiler ve yetilerine uygun oldu─ču i├žin, sava┼č─▒n y├Ânetimini ona verdiler; yan─▒na ├Â─č├╝t├ž├╝ olarak daha ya┼čl─▒ olan Hipporinos'u katt─▒lar ve Sicilya'y─▒ kurtarmak i├žin bunlar─▒ salt tyrannos yapt─▒lar. Kurtulu┼člar─▒n─▒, bir tanr─▒n─▒n iyicilli─čine ve bir tanr─▒ya m─▒, ba┼ča ge├žirdikleri adamlar─▒n de─čerine mi, yoksa o zamanki yurtta┼člar─▒n da yard─▒m─▒yla hem tanr─▒ya, hem ba┼člar─▒na m─▒ bor├žludurlar? Ne denirse densin ger├žek ┼ču ki, o ├ža─č─▒n ku┼ča─č─▒ b├Âyle kurtulmu┼čtur. O denli de─čer g├Âsterip sizi kurtaran bu adamlar─▒, her zaman minnetle anmal─▒s─▒n─▒z. Sonralar─▒ tyrannosluk, kendisine teslim edilen kenti y├Ânetemediyse, bunun cezas─▒n─▒ bir dereceye dek ├žekmi┼čtir; daha da ceza g├Ârmesi gerekir. Ama ┼čimdiki durumda su├žlulara nas─▒l bir ceza verelim ki, gerekti─či gibi do─čru olsun? Siz onlar─▒n y├Ânetim erkinden, tehlikeye girmeden, ├žok ├žabalamadan s─▒yr─▒labilirseniz; onlar da erklerini kolayl─▒kla elde edebilirlerse, verece─čim ├Â─č├╝tlerin hi├žbir anlam─▒ kalmaz. ┼×imdilik ┼čunu iyice belleyin ve an─▒msay─▒n ki, her iki yan da bir├žok kez, tam ba┼čar─▒y─▒ elde etmek i├žin yaln─▒zca ├Ânemsiz bir ┼čeyin eksik oldu─čunu ummu┼č ve sanm─▒┼čt─▒r ve bu ├Ânemsiz ┼čey, her zaman say─▒s─▒z, engin, sonu gelmeyen k├Ât├╝l├╝klere yol a├žm─▒┼čt─▒r. Eski bir k├Ât├╝l├╝─č├╝n sonu gibi g├Âr├╝nen ┼čey, yeni bir k├Ât├╝l├╝─č├╝n ba┼člang─▒c─▒ oluyor ve bu zincirleme olgu, tyrannoslu─ču da, demokrasiyi de yok etme tehlikesini g├Âsteriyor. Bu ac─▒kl─▒, ama ├žok olas─▒ olan ┼čey ger├žekle┼čirse; b├╝t├╝n Sicilya'y─▒ Fenikeliler ve Opikler (7) devleti egemenli─či alt─▒na al─▒rsa, Helen dilinin Sicilya'da izi bile kalmaz. Bu y─▒k─▒m─▒ ├Ânlemek i├žin her Helen ├žal─▒┼č─▒p ├žabalamal─▒, bir yol bulmal─▒d─▒r. Size ├Ânerece─čimden daha etkili, daha iyi bir yol bilen varsa, gelsin size s├Âylesin; onu b├╝t├╝n Hellas'─▒n dostu saymak ├žok do─čru olur.
Benim, ┼čimdiki durum kar┼č─▒s─▒nda buldu─čum yolu, a├ž─▒k y├╝reklilikle, yans─▒z ve do─čru bir dille size anlataca─č─▒m. Ben ger├žekte, her iki yan aras─▒nda, tyrannosluk edenlerle tyrannoslardan ├žekenler aras─▒nda bir t├╝r yarg─▒c─▒y─▒m; her iki yana da, yaln─▒zm─▒┼č gibi eskiden verdi─čim ├Â─č├╝tleri yineliyorum. Bug├╝n de d├╝┼č├╝n├╝yorum ki, tyrannoslar, tyrannos ad─▒ndan da, tyrannosluktan da sak─▒nmal─▒; tyrannoslu─ču, ellerinden gelirse, krall─▒─ča ├ževirmelidirler. Bunun olanakl─▒ oldu─čunu, o bilge ve erdemli Lykurgos, olaylarla g├Âstermi┼čtir. Lykurgos, Argos ve Messene'deki akrabalar─▒n─▒n krall─▒─č─▒ tyrannoslu─ča ├ževirerek, hem kendilerinin, hem kentlerinin yak─▒l─▒p y─▒k─▒lmas─▒na neden olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝nce, ayn─▒ y─▒k─▒ma yurdunun ve ailesinin de u─čramas─▒ndan korkarak, bir umar d├╝┼č├╝nd├╝: bir ya┼čl─▒lar meclisi kurdu ve krall─▒k erkini s─▒n─▒rlamakla birlikte onu koruyan ÔÇťephorÔÇŁlar─▒ olu┼čturdu. Bir├žok ku┼ča─č─▒n esenli─čini i┼čte b├Âylece sa─člad─▒. ├ç├╝nk├╝ art─▒k insanlar yasalar─▒n de─čil, yasalar insanlar─▒n egemeni, buyuran─▒ olmu┼čtu.
«   01   ...    13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   »   


´╗┐