´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Metafizik ├ťzerine Konu┼čma : 01


METAF─░Z─░K ├ťZER─░NE KONU┼×MA

GOTTFRIED WILHELM LEIBNIZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 41


Bu kitap Cumhuriyet D├╝nya Klasikleri i├žin ├Âzel olarak ├ževrilmi┼čtir.
Frans─▒zcadan ├çeviren: Af┼čar Timu├žin
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yeni G├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Nisan 1999


METAF─░Z─░K ├ťZER─░NE KONU┼×MA

O zamanlar Almanya

Leibniz d├╝nyaya geldi─činde Otuz Y─▒l Sava┼člar─▒ (1618-1648) hen├╝z sona ermi┼č de─čildi. ─░spanya, Avrupa ├╝lkeleri ├╝zerindeki bask─▒c─▒ g├╝c├╝n├╝ art─▒k koruyamaz olmu┼čtu, Felipe IV'├╝n (1621-1655) ve ona canla ba┼čla destek olan kont-d├╝k Olivares'in ├žabalar─▒na kar┼č─▒n eski g├╝c├╝n├╝ yitirmeye do─čru gidiyordu. 1640'da Portekizliler ayakland─▒lar. Avrupa iyiden iyiye kar─▒┼č─▒kt─▒. Fransa'da da g├╝├ž zamanlar ya┼čanmaktayd─▒, iki Fronde olay─▒ d├╝nyan─▒n merkezi g├Âr├╝n├╝m├╝ndeki Fransa'y─▒ temelden sarsm─▒┼čt─▒ (1648-1649, 1650-1653). Yeni├ža─č'─▒n ba┼člar─▒nda ─░spanyollar─▒ ve ─░talyanlar─▒ yeni d├╝nya d├╝zenini olu┼čturmakta ├Âne ge├žiren geli┼čimler durur gibi olmu┼č, a─č─▒rl─▒k Fransa'ya ve ─░ngiltere'ye kaym─▒┼čt─▒. K├╝lt├╝r d├╝zeyinde ├žok b├╝y├╝k geli┼čimler ya┼čanmaktayd─▒. Bu geli┼čimlerin temelinde elbette toplumsal, siyasal ve iktisadi etkenleri aramak do─čru olur. Avrupa ortak bir s─▒k─▒nt─▒y─▒ ya┼č─▒yor da olsa ko┼čullar ├╝lkeler a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža ayr─▒yd─▒.
Genel g├Âr├╝n├╝m XVI. y├╝zy─▒lda Almanlar a├ž─▒s─▒ndan ├Âzellikle s─▒k─▒nt─▒l─▒d─▒r. Bu y├╝zy─▒lda feodal ya┼čam ko┼čullar─▒ndan h─▒zla s─▒yr─▒l─▒p sermayeci ili┼čkiler i├žine giren Fransa ve ─░ngiltere'ye kar┼č─▒ Almanya hen├╝z feodal ya┼čam ko┼čullar─▒n─▒n doru─čundad─▒r ya da feodallik orada yeni yeni ├ž├Âz├╝lmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Almanya'da olduk├ža ge├ž zamanda, a┼ča─č─▒ yukar─▒ XIII. y├╝zy─▒lda kurulan feodal d├╝zen ├╝lkenin siyasal par├žal─▒l─▒─č─▒ y├╝z├╝nden ba┼čka ├╝lkelere g├Âre ├žok daha kal─▒c─▒ ├Âzellikler g├Âsteriyordu. Genel ├Âl├ž├╝ler i├žinde Almanya'da iktisadi ya┼čam Avrupa'n─▒n ├Âb├╝r ├╝lkelerinde oldu─čundan ├žok daha geriydi. Almanya b├╝t├╝nl├╝kl├╝ bir ├╝lke de─čildi, b├╝t├╝nl├╝kl├╝ duruma gelmeye yatk─▒n da g├Âr├╝nm├╝yordu, orada bir b├Âlgenin yap─▒s─▒ bir ba┼čka b├Âlgenin yap─▒s─▒na hi├ž mi hi├ž benzemiyordu. O zaman─▒n Almanyas─▒ aralar─▒nda b├╝y├╝k uzakl─▒klar olan ├žiftliklerden olu┼čmu┼čtu. Ad─▒ b├╝y├╝k kendi g├╝├žs├╝z Kutsal Roma Germen ─░mparatorlu─ču ├╝lkenin ├╝st├╝nde ince bir zar, ├ž├╝r├╝k bir ├Ârt├╝, ├žatlamaya haz─▒r bir kabuk gibiydi. Kutsall─▒kla dini, Romal─▒ olu┼čla eski Roma'n─▒n g├Ârkemini, Germen olu┼čla ulusal b├╝t├╝nl├╝─č├╝ d├╝┼č├╝nd├╝ren bu ad─▒ var kendi yok imparatorluk s─▒n─▒rlar─▒ ├žok belirgin bir b├╝t├╝nl├╝─č├╝ belirlemekten uzakt─▒. Ayr─▒ca bu imparatorluktan herkes daha de─či┼čik bir b├╝t├╝nl├╝─č├╝ anlayabilirdi. ├ľrne─čin Yvon Belaval'e g├Âre Almanya ÔÇťLeibniz'in d├╝┼č├╝ncelerinde her zaman Alsace'─▒, Lorraine'i, ─░spanyol Hollandas─▒'n─▒, hatta Besan├žon'u, Dauphine'yi ve Arles Krall─▒─č─▒'n─▒ i├žerecektiÔÇŁ.
Bug├╝nk├╝ Almanya'n─▒n temelini ya da ilk bi├žimini olu┼čturan o g├╝nk├╝ topraklarda Viyana'daki Habsburglar─▒n y├Ânetti─či ├╝├ž y├╝z altm─▒┼č devlet vard─▒. ─░mparatoru yedi se├žici prens se├žiyordu, bunlardan ├╝├ž├╝ (Mainz, K├Âln, Trier) dinsel nitelikliydi.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    47   »   


´╗┐