´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Michael Kohlhaas : 05


MICHAEL KOHLHAAS

HEINRICH VON KLEIST

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 36


Kleist, kayna─č─▒ d├╝zenleyip ki┼čilikleri belirtince, ├Âyk├╝y├╝ keskinle┼čtirme gereksinimini duydu. O, ├╝z├╝nt├╝leri, ki┼čilikleri, ├ževreyi, hatta ad─▒ bile keskinle┼čtirdi; ├ľyk├╝c├╝n├╝n herhangi bir Hans'─▒ yerine yazar -sava┼č─▒mc─▒ ba┼čmele─če benzeterek- Kohlhaas'a ÔÇťMichaelÔÇŁ ad─▒n─▒ verdi. Kleist'─▒n Kohlhaas'─▒ iyi i┼člerde oldu─ču gibi k├Ât├╝lerinde de, ├Âyk├╝deki Kohlhaas'tan ├žok daha g├╝├žl├╝, ├Âfkeli bir kimse, tepeden t─▒rna─ča kadar tam bir insand─▒r. ├ľyk├╝n├╝n Kohlhaas'─▒ ├Âfkelenen ve ├Â├ž almak isteyen, b├Âylece yar─▒ isteyerek, yar─▒ istemeyerek ama zorunlu kalarak cinayetlere s├╝r├╝klenen ve haydutba┼č─▒ olan, ancak herhangi bir ilkeye ba─čl─▒ bulunmayan bir adamd─▒. Kleist'ta ise at t├╝ccar─▒, her ┼čeyden ├Ânce keskin bir istem g├╝c├╝yle hakseverli─či en y├╝ksek noktaya vard─▒ran bir kahraman (bkz. Herse ile konu┼čmas─▒), adalet duygusu ba─čnazl─▒k d├╝zeyine varan bir insand─▒r; yazar─▒n kaynak olarak ald─▒─č─▒ yap─▒tta soylular─▒n kabal─▒klar─▒, her t├╝rl├╝ hile ve k├Ât├╝ davran─▒┼člar─▒ hep raslant─▒sal olarak ger├žekle┼čmekteydi; Michael Kohlhaas'ta ise su├žsuz at t├╝ccar─▒n─▒n ├ževresini hile ve utand─▒r─▒c─▒ k├Ât├╝l├╝klerden bir zincir alm─▒┼č, iblisliklerden ├Âr├╝lm├╝┼č bir a─č sarm─▒┼čt─▒r.
Kleist b├╝t├╝n yollara ba┼čvurarak bu ├Âyk├╝n├╝n ger├žek oldu─čunu anlatmak istiyordu. Bu yollar─▒n ba┼č─▒nda yap─▒t─▒n ad─▒ alt─▒ndaki ÔÇťEski bir ger├žek ├Âyk├╝denÔÇŁ yaz─▒s─▒ gelir. ÔÇťAd─▒na Kohlhaas bildirisi denen bildiriÔÇŁden s├Âz etmesi, ÔÇťkar┼č─▒la┼čt─▒r─▒p bilgi verdi─čimiz ger├žek ├Âyk├╝lerin bir noktada birbirinden ayr─▒ld─▒klar─▒ÔÇŁndan s├Âz a├žmas─▒ ve yap─▒t─▒n sonunda ÔÇťayr─▒nt─▒lar─▒ tarih kitaplar─▒nda okunabilirÔÇŁ demesi, yazar─▒n bu ├Âyk├╝y├╝ elinden geldi─či kadar, ger├žekten olmu┼č gibi g├Âstermek i├žin ├žaba harcad─▒─č─▒n─▒n birer kan─▒t─▒d─▒r. Kleist, baz─▒ noktalarda kayna─č─▒n fazla a├ž─▒klama vermedi─čini, eksik bilgi sahibi oldu─čunu, ne yapmak gerekti─čini bilmedi─čini anlatmak ister gibidir. Fakat ├Âte yandan en gizli ┼čeylerden, ├Ârne─čin Kohlhaas'─▒n kafas─▒nda kurdu─ču planlardan s├Âz etmektedir. O, yap─▒t─▒nda zaman─▒n havas─▒n─▒ verir; hele Luther ile konu┼čma sahnesinde bu konuda ├žok ba┼čar─▒l─▒d─▒r. Bununla birlikte ├Âteki yap─▒tlar─▒nda oldu─ču gibi, fazla d├╝┼č├╝nmeden yazd─▒─č─▒ i├žin olacak, Kohlhaas'ta da bir├žok tarih yanl─▒┼č─▒na (anachronisme) rastlan─▒r: ÔÇťÔÇŽ geriye kalan k├╝├ž├╝k serveti k├ó─č─▒t olarak yan─▒nda oldu─ču haldeÔÇŽÔÇŁ, ÔÇťniyeti Hamburg'a, oradan gemiye binip do─čuya, Do─ču Hindistan'aÔÇŽ gitmektiÔÇŁ, ÔÇťHamburg Bankas─▒ÔÇŁÔÇŽ B├╝t├╝n bunlar on alt─▒nc─▒ y├╝zy─▒lda yoktu.
Yazar, ├ža─čda┼člar─▒n─▒n sa─člam ki┼čilikli Johann Friedrich diye adland─▒rd─▒klar─▒ Saksonya Elekt├Âr Prensi'ni nedim ve nedimelerle ├ževrilmi┼č g├Âstermektedir; b├Âylece Kleist, Saksonya Elekt├Âr Prensi'ne haks─▒zl─▒k etmi┼č olmaktad─▒r. Fakat yazar─▒n d├╝┼č├╝ncesine g├Âre, Elekt├Âr Prens bunu g├Âr├╝n├╝r duruma getirmektedir; ├ž├╝nk├╝ h├╝k├╝mdarl─▒k g├Ârevini iyi kullanamaz, hat─▒r g├Ân├╝l tan─▒r. Tarihi kar─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒m─▒z zaman, bu olaylar─▒n olu┼ču s─▒ras─▒nda Saksonya Elekt├Âr Prensi'nin y├╝ksek ki┼čilikli Johann Friedrich oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z. ├ľyleyse Kleist'─▒n Saksonya h├╝k├╝mdar─▒n─▒ bu bi├žimde al├žaltmas─▒ndaki neden nedir? Bunu anlamak i├žin yazar─▒n Napol├ęon hayranl─▒─č─▒ ├╝zerine d├╝┼č├╝nd├╝klerine bir g├Âz atal─▒m.
Kleist'in g├Âz├╝nde Napol├ęon hayranl─▒─č─▒ ÔÇťsava┼čta beni alt edip ├žamur ve pislik i├žine atan; y├╝z├╝me aya─č─▒n─▒ basan adam─▒n ustal─▒─č─▒na hayran olmamÔÇŁ kadar al├žakl─▒kt─▒r. ─░┼čte bu nedenle o, Napol├ęon ile anla┼čma yapan Saksonya hanedan─▒na kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir nefret duymakta ve ger├žekten olmu┼č gibi g├Âstermek istedi─či ├Âyk├╝s├╝nde, Saksonya h├╝k├╝mdar─▒n─▒n ki┼čili─čini de─či┼čtirerek onu d├╝┼čk├╝n birisi gibi g├Âstermeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Berlin'de, vicdanl─▒ bir mahkeme ├Ân├╝nde Kohlhaas ├Âl├╝m yarg─▒s─▒ giydi─či zaman, Kleist ┼č├Âyle yazar: ÔÇťHalk, Elekt├Âr Prens, Kohlhaas'a sevgi duydu─ču ve ac─▒d─▒─č─▒ i├žin, bunu hemen kesinlikle uzun ve g├╝├žl├╝klerle dolu bir hapis cezas─▒na d├Ân├╝┼čt├╝recek diye umuyordu.ÔÇŁ Buna kar┼č─▒n ├Âl├╝m yarg─▒s─▒ yerine getirilir. Yazar bu s├Âzlerle hakk─▒ ve adaleti istedi─či gibi kullanan, k├óh arkada┼člar─▒n─▒ g├Âzeterek at t├╝ccar─▒n─▒n yok olmas─▒na neden olan, k├óh ki┼čisel ├ž─▒kar─▒ u─črunda onun ka├žmas─▒na yard─▒m etmek isteyen Saksonya Elekt├Âr Prensi ile her zaman adaletin ger├žek temsilcisi olan Brandenburg Elekt├Âr Prensi aras─▒ndaki derin ayr─▒m─▒ belirtmek istemi┼čtir.
Kohlhaas; Brandenburg mahkemesinde yarg─▒lan─▒r. Hak ve adaleti kurtarmak ve d├╝zeni yeniden kurmak i├žin bir├žok cinayet i┼čleyen bu adam, cinayetlerinin kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ can─▒yla ├Âder. ├ľl├╝me giderken at t├╝ccar─▒ ho┼čnut ve kayg─▒s─▒zd─▒r; ├ž├╝nk├╝ d├╝nyada en b├╝y├╝k iste─čine kavu┼čmu┼č, u─črunda kendini g├Âzden ├ž─▒kard─▒─č─▒ hak ve adalet d├╝zeni yeniden kurulmu┼čtur. O art─▒k d├╝nyayla, kendi vicdan─▒yla, yani Tanr─▒ ile bar─▒┼čm─▒┼čt─▒r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    43   »   


´╗┐