´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 03


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


yazar─▒n─▒z─▒n ortaya koydu─ču ilkelerin do─črulu─ču konusunda s├Âz birli─či eden Frans─▒z oyuncuyla ─░ngiliz oyuncunun birbiriyle anla┼čamad─▒klar─▒ ve tiyatronun teknik dilinde, ak─▒lc─▒ d├╝┼č├╝nmekle birlikte kan─▒lar─▒ taban tabana kar┼č─▒t kimselere g├╝zelli─čin ─▒┼č─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝klerini sand─▒racak denli bir belirsizlik ve enginlik bulundu─ču sonucu ├ž─▒kar. Demek, ilkenize her zamankinden ├žok ba─čl─▒ kal─▒n. Birbirinizle anla┼čmak istiyorsan─▒z, kar┼č─▒l─▒kl─▒ a├ž─▒klamalar yapmaya kalk─▒┼čmay─▒n.
─░K─░NC─░ - Her kitab─▒n, ├Âzellikle bunun, her ikisi de ayn─▒ k─▒l─▒kta g├Âr├╝nmekle birlikte, biri Paris'te, ├Âb├╝r├╝ Londra'da olmak ├╝zere, iki ayr─▒ anlam─▒ m─▒ var?
B─░R─░NC─░ - Bu g├Âr├╝n├╝┼člerde o iki anlam ├Âyle a├ž─▒kt─▒r ki, dostunuz bile yan─▒lm─▒┼č; ─░ngiliz oyuncular─▒n adlar─▒n─▒ Frans─▒z oyuncular─▒nkiyle birlikte an─▒p hepsine ayn─▒ kurallar─▒ uygulam─▒┼č; b├Âylece ayn─▒ ├Âvg├╝ ve yergileri yaparken, san─▒r─▒m ─░ngilizler i├žin s├Âyledi─či ┼čeylerin Frans─▒zlar i├žin de do─čru oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝┼č.
─░K─░NC─░ - Ama bu bak─▒mdan, ba┼čka hi├žbir yazar bu denli a├ž─▒k bir anlams─▒zl─▒─ča d├╝┼čmezdi.
B─░R─░NC─░ - Kulland─▒─č─▒ ayn─▒ s├Âzc├╝klerin Bussy kavu┼ča─č─▒nda ba┼čka, Drury-Lane'de yine ba┼čka anlam─▒ oldu─čuna g├Âre, onun b├Âyle bir anlams─▒zl─▒─ča d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ ├╝z├╝lerek a├ž─▒klamak zorunday─▒m; belki de yan─▒l─▒yorum. Ama yazar─▒n─▒zla benim t├╝m├╝yle kar┼č─▒t kan─▒larda bulundu─čumuz ├Ânemli nokta, b├╝y├╝k bir oyuncunun as─▒l nitelikleri konusudur. Ben b├╝y├╝k bir oyuncuda sa─člam bir d├╝┼č├╝nce yetene─či arar─▒m. ─░sterim ki, onda so─čukkanl─▒ ve dingin bir seyirci ruhu olsun. Dolay─▒s─▒yla, kendisinde bulunmas─▒n─▒ kesinlikle istedi─čim artam, kesinlikle duyarl─▒l─▒k de─čil, kavray─▒┼č derinli─či, her ┼čeyi yans─▒lama h├╝neri ya da her t├╝rl├╝ ki┼čilik ve role kar┼č─▒ her zaman ayn─▒ yetenektirÔÇŽ ki, bu da ayn─▒ ┼čeydir.
─░K─░NC─░ - Demek duyarl─▒l─▒ktan t├╝m├╝yle yoksun olacak, ├Âyle mi?
B─░R─░NC─░ - T├╝m├╝yle. Hen├╝z d├╝┼č├╝ncelerimi s─▒ras─▒na koyamad─▒m. Bunlar─▒ akl─▒ma geldi─či gibi, dostunuzun kitab─▒ndaki da─č─▒n─▒kl─▒─ča uygun bir y├Ântemle anlatmama izin verirsiniz, san─▒r─▒m.
Oyuncu, can ve g├Ân├╝lden duyarl─▒ olursa, herhangi bir rol├╝ ayn─▒ co┼čku ve ayn─▒ ba┼čar─▒yla iki kez nas─▒l oynayabilir? ─░lk oyunda ├žok b├╝y├╝k bir co┼čkuyla oynar; ama ├╝├ž├╝nc├╝s├╝nde art─▒k yorulur ve buz gibi so─čuk olur. Oysa do─čaya dikkat ve bilin├žle ├Âyk├╝nen oyuncu, sahneye ilk kez Augustus, Cinna, Orosmane, Agamemnon, Muhammet olarak ├ž─▒k─▒nca, kendi kendinin ya da incelemelerinin titiz kopyac─▒s─▒ ve izlenimlerimizin s├╝rekli g├Âzlemcisi bulundu─čundan, oyunu yavanla┼čmak ┼č├Âyle dursun, edindi─či yeni izlenimlerle daha da g├╝├žlenecek, co┼čacak ya da dinginle┼čecek ve sizi gittik├že daha ├žok doyuracakt─▒r. Ama oynarken kendi kendisi kal─▒rsa, b├Âyle olmaktan nas─▒l kurtulur? Kendi kendisi olmaktan kurtulmak isterse, nas─▒l olur da tam gidece─či ve duraca─č─▒ noktay─▒ kestirebilir?
Bu konudaki d├╝┼č├╝ncemi g├╝├žlendiren ┼čey, yaln─▒zca esinle oynayan oyuncular─▒n oyunlar─▒nda g├Âr├╝len tutars─▒zl─▒kt─▒r. Kendilerinden asla tekd├╝zelik beklemeyin. Oyunlar─▒ kimi zaman g├╝├žl├╝, kimi zaman zay─▒f; kimi zaman co┼čkulu ve ate┼čli, kimi zaman so─čuk; kimi zaman baya─č─▒, kimi zaman ola─čan├╝st├╝d├╝r. Bug├╝n ola─čan├╝st├╝ oynad─▒klar─▒ bir sahneyi yar─▒n bozarlar, nitekim bir g├╝n ├Ânce bozduklar─▒ bir sahneyi de ertesi g├╝n ola─čan├╝st├╝ oynarlar. Oysa oyununu enine boyuna d├╝┼č├╝nmeyle, insan do─čas─▒n─▒ incelemeyle, pek iyi birka├ž ├Ârne─če s├╝rekli ├Âyk├╝nmeyle, d├╝┼člem g├╝c├╝yle, bellekle oynayan oyuncu, hep tekd├╝ze, b├╝t├╝n oynay─▒┼člarda hep ayn─▒, hep ayn─▒ yetkinlikte kal─▒r: Her ┼čeyi kafas─▒nda ├Âl├žm├╝┼č, ├Â─črenmi┼č ve d├╝zenlemi┼čtir. Okuyu┼čunda ne tekd├╝zelik, ne de uyumsuzluk bulunur. Co┼čmas─▒n─▒n bile bir gidi┼či, ataklar─▒, duraklamalar─▒; bir ba┼člang─▒c─▒, bir ortas─▒ ve bir sonu vard─▒r: Bunlar hep ayn─▒ davran─▒┼člar, hep ayn─▒ tav─▒rlar, hep ayn─▒ devinimlerdir. Bir oynan─▒┼čla ondan sonraki oynan─▒┼č aras─▒nda fark olursa, bu fark genellikle ikinci oynan─▒┼čtan yanad─▒r. B├Âyle bir oyuncu, g├╝nl├╝k keyfine uymaz; o, hep nesneleri g├Âstermeye, hep ayn─▒ kesinlik, ayn─▒ g├╝├ž ve ayn─▒ ger├žekle g├Âstermeye haz─▒r bir aynad─▒r. ├çabucak kendi zenginli─čini har vurup harman savuracak yerde, t─▒pk─▒ ┼čair gibi, hep do─čan─▒n bitmek t├╝kenmek bilmeyen hazinelerinden yararlan─▒r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   ...    34   »   


´╗┐