´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 06


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


ama kendisinde ne bir kar─▒┼č─▒kl─▒k, ne ac─▒, ne karaduygu (melankoli), ne de bir ruh da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ndan iz vard─▒r. B├╝t├╝n bu izlenimleri siz al─▒r gidersiniz. Oyuncu bitkin d├╝┼čm├╝┼čt├╝r, siz de ├╝z├╝n├ž i├žinde kalm─▒┼č─▒n─▒zd─▒r. ├ç├╝nk├╝ o hi├žbir ┼čey duyumsamadan ├ž─▒rp─▒n─▒p durmu┼čtur, oysa siz, hi├ž ├ž─▒rp─▒nmadan duyumsam─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r. Bu b├Âyle olmasayd─▒, oyunculuk ├žekilir ┼čey miydi? Ama oyuncu, rol├╝n├╝ oynad─▒─č─▒ adam de─čildir; o, rol├╝n├╝ oynar, hem ├Âyle iyi oynar ki, kendisini o san─▒rs─▒n─▒z; bu kuruntuya yaln─▒zca siz d├╝┼čersiniz; o, kendisinin o adam olmad─▒─č─▒n─▒ pek iyi bilir.
Ben, birbirinden farkl─▒ duyarl─▒l─▒klar─▒n, olabildi─čince en b├╝y├╝k etkiyi uyand─▒rmak ├╝zere birbirleriyle uyu┼čmas─▒, bir tek b├╝t├╝n olu┼čturmak ├╝zere birbirlerine uymas─▒, birbirlerini g├╝├žten d├╝┼č├╝rmesi ya da g├╝├žlendirmesi; birbirlerinin ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karmas─▒ ├Âyk├╝s├╝ne g├╝lerim. Demek yine s├Âz├╝mde duruyor ve diyorum ki, ÔÇťa┼č─▒r─▒ duyarl─▒l─▒k, ┼č├Âyle b├Âyle oyuncular ├ž─▒kar─▒r; duyarl─▒l─▒ktan bir zerre bile bulunmamas─▒ da, en yetkin oyuncular─▒n yeti┼čmesini olanakl─▒ k─▒lar.ÔÇŁ Oyuncunun g├Âzya┼člar─▒, beyninden iner; duyarl─▒ adam─▒n g├Âzya┼člar─▒ysa y├╝re─činden f─▒┼čk─▒r─▒r. Duyarl─▒ adam─▒n kafas─▒n─▒ ├Âl├ž├╝s├╝z bir bi├žimde sarsan, ba─čr─▒d─▒r; oyuncunun ba─čr─▒na kimi zaman ge├žici bir ate┼č d├╝┼č├╝rense kafas─▒. Oyuncu, inanc─▒ pek sa─člam olmay─▒p da Hazreti ─░sa'n─▒n ├žekti─či g├╝├žl├╝kleri vaaz eden bir papaz gibi a─člar; sevmedi─či, ama aldatmak istedi─či bir kad─▒n─▒n dizlerine kapanm─▒┼č bir zampara gibi a─člar; sokakta ya da bir kilise kap─▒s─▒nda, ac─▒ma duygunuzu uyand─▒rmaktan umudunu kesince s├Âvmeye ba┼člayan bir dilenci gibi a─člar; ya da hi├žbir ┼čey duyumsamad─▒─č─▒ halde, kollar─▒n─▒z aras─▒nda kendinden ge├žmi┼če benzeyen bir orospu gibi a─člar.
Y├╝rek yakan bir olay─▒n neden oldu─ču g├Âzya┼člar─▒yla ac─▒kl─▒ bir ├Âyk├╝n├╝n ak─▒tt─▒─č─▒ g├Âzya┼člar─▒ aras─▒ndaki fark─▒, bilmem, hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝? ─░nsan, ac─▒kl─▒ bir ├Âyk├╝ dinledi─činde, kafas─▒ yava┼č yava┼č bulan─▒r, ba─čr─▒ yanar ve a─člamaya ba┼člar. Oysa y├╝rek yakan bir kaza kar┼č─▒s─▒nda anlay─▒┼č, duyumsama ve co┼čku birbirine kar─▒┼č─▒r; bir an i├žinde insan─▒n y├╝re─či yanar, bir ├ž─▒─čl─▒k kopar─▒r, akl─▒ ba┼č─▒ndan gider ve g├Âzya┼člar─▒ akmaya ba┼člar. Bu gibi durumlarda g├Âzya┼člar─▒ birdenbire, kendili─činden gelir. Oysa ac─▒kl─▒ bir ├Âyk├╝de, g├Âzya┼člar─▒ getirilir. ─░┼čte beklenmedik, do─čal ve ger├žek bir olay─▒n, g├╝zel s├Âz s├Âylemeye dayanan bir sahneye ├╝st├╝nl├╝─č├╝, buradad─▒r. Bu gibi do─čal ve ger├žek durumlar, sahnenin bekleterek yapt─▒─č─▒ ┼čeyi bir anda ortaya ├ž─▒kar─▒r; ama burada o kuruntuyu yaratmak ├žok daha g├╝├žt├╝r. Yanl─▒┼č, iyi yap─▒lmayan bir devinim, b├╝t├╝n o kuruntuyu yok eder. Sesin uyumuna, davran─▒┼člardan daha iyi ├Âyk├╝n├╝lebilir; ama davran─▒┼člar, daha ye─činlikle etkiler. ─░┼čte ayr─▒cas─▒ oldu─čunu sanmad─▒─č─▒m bir yasan─▒n ├Âz├╝: D├╝─č├╝m├╝ s├Âzle de─čil, davran─▒┼čla ├ž├Âzmek. Yoksa bu pek so─čuk bir ┼čey olur.
Haydi bakal─▒m. Bana hi├ž kar┼č─▒ ├ž─▒kmayacak m─▒s─▒n─▒z? San─▒r─▒m ┼č├Âyle diyeceksiniz: Bir toplant─▒da bir olay anlat─▒yorsunuz; i├žiniz co┼čkuyla ├žalkalan─▒yor, sesiniz kesik kesik ├ž─▒k─▒yor, a─čl─▒yorsunuz; diyorsunuz ki, anlatt─▒─č─▒n─▒z ┼čeyi duyumsad─▒n─▒z; hem de yo─čun bir duyguylaÔÇŽ Hak veririm, ama buna haz─▒rland─▒n─▒z m─▒yd─▒? Hay─▒r. Dizeli olarak m─▒ s├Âz s├Âylediniz? Hay─▒r. Ama yine dinleyenleri s├╝r├╝klediniz, ┼ča┼č─▒rtt─▒n─▒z ve co┼čku i├žinde b─▒rakt─▒n─▒z; ├╝zerlerinde b├╝y├╝k bir etki uyand─▒rd─▒n─▒z. Do─čru; ama kalk─▒n da, o konu┼čur gibi s├Âz s├Âylemenizi, o s─▒radan anlat─▒m─▒n─▒z─▒, o ev halinizi, o do─čal tavr─▒n─▒z─▒ sahneye ├ž─▒kar─▒n; o zaman nas─▒l da al─▒ms─▒z ve ├želimsiz oldu─čunuzu g├Âr├╝rs├╝n├╝z. ─░stedi─činiz gibi g├Âzya┼č─▒ d├Âkedurun, g├╝l├╝n├ž olursunuz; size herkes g├╝ler. Oynad─▒─č─▒n─▒z oyun, a─člat─▒ olmaz, a─člat─▒ya ├žalan bir ortaoyunu olur. San─▒r m─▒s─▒n─▒z ki Corneille'in, Racine'in, Voltaire'in, hatta Shakespeare'in sahneleri, o sizin konu┼čma sesiniz, o ocak ba┼č─▒ edan─▒zla oynanabilir? Nitekim ocak ba┼č─▒nda anlatt─▒─č─▒n─▒z ├Âyk├╝ de, tiyatro edas─▒ ve konu┼čmas─▒yla anlat─▒lamaz.
─░K─░NC─░ - Belki bunun nedeni, ne denli b├╝y├╝k adam olurlarsa olsunlar, Racine ve Corneille'in pek de─čerli ┼čeyler yazmam─▒┼č olmalar─▒d─▒r.
B─░R─░NC─░ - Bu sanki kutsall─▒klara s├Âvg├╝! Bunu kim s├Âyleyebilir? Kim b├Âyle bir ┼čeyi alk─▒┼člayabilir? Corneille'in en g├╝ndelik s├Âzleri bile, g├╝ndelik bir edayla s├Âylenemez.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    34   »   


´╗┐