´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 13


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


B├Âylece bu pek duyarl─▒ yarat─▒klar, kendilerini, sizin o g├Ârd├╝─č├╝n├╝z ve i┼čitti─činiz sahneye vermi┼č gibi g├Âr├╝n├╝rler; oysa as─▒l o sizin g├Âr├╝p duymad─▒─č─▒n─▒z sahneye kendilerini vermi┼člerdir. Siz: ÔÇťDo─črusu bu kad─▒n pek yetenekli bir sanat├ž─▒; kimse onun gibi dinlemesini beceremiyor ve oyununu, herkeste olmayan bir zek├ó, incelik, ilgi ve duyarl─▒l─▒kla oynuyorÔÇŁ deyip duruyordunuzÔÇŽ Bense sizin bu s├Âzlerinize k─▒s k─▒s g├╝l├╝yordum.
Bu kad─▒n oyuncu, kocas─▒n─▒ bir ba┼čka oyuncuyla, oyuncuyu ┼č├Âvalyeyle, ┼č├Âvalyeyi de bir ├╝├ž├╝nc├╝s├╝yle aldat─▒yordu. ┼×├Âvalye, kad─▒n─▒ ├╝├ž├╝nc├╝ ├ó┼č─▒─č─▒yla yakalad─▒ ve kendisinden korkun├ž bir ├Â├ž almay─▒ tasarlad─▒. Niyeti balkonda, en a┼ča─č─▒daki s─▒ralardan birine oturmakt─▒. (O zamanlar Comte de Lauraguais (12) hen├╝z sahnemizi bu s─▒ralardan kurtarmam─▒┼čt─▒.) Oradan g├Âr├╝nmeyi ve a┼ča─č─▒lay─▒c─▒ bak─▒┼člarla bakarak bu vefas─▒z kad─▒n─▒ ┼ča┼č─▒rtmay─▒, afallatmay─▒ ve koltuktaki seyircilerin onu yuhalamas─▒na yol a├žmay─▒ akl─▒na koymu┼čtu. Oyun ba┼člad─▒ ve vefas─▒z sevgilisi sahneye ├ž─▒kt─▒. Kad─▒n ┼č├Âvalyeyi g├Ârd├╝ ve oyununda istifini bozmadan ona g├╝l├╝mseyerek: ÔÇťBak─▒n hele, ortada fol yok yumurta yokken k─▒z─▒p surat─▒n─▒ asan ┼ču adama!ÔÇŁ dedi. ┼×├Âvalye de g├╝l├╝msedi. Kad─▒n konu┼čmas─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝: ÔÇťBu ak┼čam geliyorsunuz de─čil mi?ÔÇŁ ┼×├Âvalyeyse sesini ├ž─▒karmad─▒. Kad─▒n, ÔÇťArt─▒k bu anlams─▒z kavgay─▒ b─▒rakal─▒m, araban─▒z─▒ kap─▒ya getirin,ÔÇŁ dedi. Bu konu┼čman─▒n hangi sahneye s─▒k─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ biliyor musunuz? La Chauss├ęe'nin en etkili sahnelerinden birine; o kad─▒n oyuncunun h─▒├žk─▒ra h─▒├žk─▒ra a─člay─▒p bizlere de bol bol g├Âzya┼č─▒ d├Âkt├╝rd├╝─č├╝ bir sahneye. Buna ┼ča┼čt─▒n─▒z, ├Âyle mi? Oysa s├Âylediklerim, t├╝m├╝yle ger├žektir.
─░K─░NC─░ - Tiyatrodan tiksinece─čim geldi.
B─░R─░NC─░ - Neden? Bence, as─▒l bu adamlar b├Âyle ┼čeyler beceremezlerse, tiyatroya gitmemeli. ┼×imdi size anlataca─č─▒m ┼čeyi kendi g├Âz├╝mle g├Ârd├╝m.
Garrick (13), kap─▒n─▒n iki kanad─▒ aras─▒ndan ba┼č─▒n─▒ ├ž─▒kar─▒r ve d├Ârt be┼č saniye i├žinde y├╝z├╝n├╝n anlat─▒m─▒, derece derece, ├ž─▒lg─▒nca bir sevin├žten ─▒l─▒ml─▒ bir sevince; ─▒l─▒ml─▒ sevin├žten dinginli─če, dinginlikten hayrete, hayretten ┼ča┼čk─▒nl─▒─ča, ┼ča┼čk─▒nl─▒ktan ├╝z├╝nt├╝ye, ├╝z├╝nt├╝den kayg─▒ya, kayg─▒dan korkuya, korkudan deh┼čete, deh┼četten umutsuzlu─ča ge├žer ve yeniden umutsuzluktan ba┼člay─▒p ├ž─▒lg─▒nca sevince dek b├╝t├╝n a┼čamalar─▒ ge├žerek gerisin geri d├Âner. Acaba ruhu b├╝t├╝n bu duygularla duygulanm─▒┼č da, y├╝z├╝yle uyumlu olarak, perde perde b├Âyle bir s─▒ra m─▒ izlemi┼čtir? Hi├ž sanmam; asl─▒nda siz de buna inanmazs─▒n─▒z. Nas─▒l eski Roma'n─▒n kal─▒nt─▒lar─▒ ─░talya'ya gezi yapma s─▒k─▒nt─▒s─▒na de─čerse, salt kendisini g├Ârmek bile bir ─░ngiltere gezisine de─čen bu ├╝nl├╝ adamdan, k├╝├ž├╝k pastac─▒ ├ž─▒ra─č─▒ sahnesini oynamas─▒n─▒ isteyin, oynar; hemen arkas─▒ndan Hamlet'den bir sahne isteyin, onu da oynar. O, ├ž├Âreklerin yere d├╝┼čmesine a─člamaya ne denli haz─▒rsa, g├Âzleriyle havada bir han├žerin gidi┼čini izlemeye de o denli haz─▒rd─▒r. ─░nsan istendi─či zaman g├╝ler, istendi─či zaman a─člar m─▒? ─░nsan, Garrick olup olmad─▒─č─▒na g├Âre, a─člamayla g├╝lmeye, asl─▒na ├žok ya da az uygun, ├žok ya da az aldat─▒c─▒ bir bi├žimde ├Âyk├╝nebilir.
Kimi zaman ben de, en anlay─▒┼čl─▒, en kibar ki┼čileri etki alt─▒nda b─▒rakmak i├žin, olduk├ža ger├že─če yak─▒n olarak, yapmac─▒klar yapar─▒m. A┼ča─č─▒ Normandiyal─▒ avukatla ge├žen sahnede, k─▒z karde┼čimin yalanc─▒ktan ├Âl├╝m├╝ne a─člarken, denizcilik bakanl─▒─č─▒ ba┼čyazman─▒yla ge├žen sahnede, bir deniz albay─▒n─▒n kar─▒s─▒ndan ├žocuk sahibi olmakla kendimi su├žlarken, t─▒pk─▒ ac─▒ ├žekiyormu┼čum ve utan─▒yormu┼čum gibi bir halim vard─▒r. Ama ├╝z├╝nt├╝ duyuyor muyum? Utan─▒yor muyum? Ne bu k├╝├ž├╝k g├╝ld├╝r├╝de (14), ne de ya┼čamda b├Âyle bir ┼čey duymu┼čumdur. Ger├žekten, bir tiyatro yap─▒t─▒na sokmadan ├Ânce bu iki rol├╝ ya┼čamda da oynam─▒┼č─▒md─▒r. B├╝y├╝k oyuncu ne demektir? Asl─▒nda o, ├Âyle bir g├╝ld├╝r├╝ ya da a─člat─▒ yapmac─▒klar─▒ ustas─▒d─▒r ki, ne s├Âyleyece─čini yazar haz─▒rlam─▒┼čt─▒r.
Sedaine, Philosophe sans le savoir'─▒n─▒ oynatm─▒┼čt─▒. Ben oyunun ba┼čar─▒s─▒na kendisinden daha ├žok ilgi duyuyordum. Yetenekleri k─▒skanmak, bana yabanc─▒ bir hastal─▒kt─▒r. Benim ├Âyle kusurlar─▒m var ki bunsuz da kalabilirim. Yaz─▒ndaki b├╝t├╝n meslekta┼člar─▒m tan─▒kt─▒r; ne zaman yap─▒tlar─▒ konusunda bana dan─▒┼čmak al├žakg├Ân├╝ll├╝l├╝─č├╝nde bulunmu┼člarsa, onlar─▒n bu erdemlerine elimden geldi─čince yan─▒t vermi┼čimdir. Philosophe sans le savoir, birinci ve ikinci oynan─▒┼čta bocalad─▒; buna pek can─▒m s─▒k─▒ld─▒. ├ť├ž├╝nc├╝
«   01   ...    03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   ...    34   »   


´╗┐