´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 14


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


oynan─▒┼čtaysa g├Âklere ├ž─▒kar─▒ld─▒; ben de sevincimden kab─▒ma s─▒─čmaz oldum. Hemen ertesi g├╝n, bir arabaya atlayarak Sedaine'─▒ g├Ârmeye gittim. Mevsim k─▒┼čt─▒ ve hava pek so─čuktu. Kendisini bulabilece─čimi umdu─čum her yere ba┼čvurdum. Sonunda Saint-Antoine semtinde oldu─čunu ├Â─črendim ve oraya yolland─▒m. Kendisine yakla┼čt─▒m ve boynuna sar─▒ld─▒m. Sesim ├ž─▒kmaz olmu┼čtu ve g├Âzya┼člar─▒ yanaklar─▒mdan ┼č─▒p─▒r ┼č─▒p─▒r daml─▒yordu. G├Ârd├╝n├╝z m├╝ duyarl─▒ ve s─▒radan adam─▒? Sedaine, so─čukkanl─▒, k─▒l─▒n─▒ bile k─▒p─▒rdatmadan bana bakt─▒ ve ÔÇťAh M├Âsy├ Diderot, nas─▒l da g├╝zelsiniz!ÔÇŁ dedi. ─░┼čte g├Ârmesini bilen, dahi adam!
Bu olay─▒, bir g├╝n y├╝ksek yetenekleri sayesinde devlet y├Ânetiminin en y├╝ksek konumunda bulunacak olan bir kimsenin, M├Âsy├ Necker'in (15) sofras─▒nda anlat─▒yordum. Sofrada bir├žok yaz─▒n adam─▒ ve aralar─▒nda kendisiyle pek sevi┼čti─čimiz Marmontel de vard─▒. Marmontel, bana alayc─▒ bir edayla dedi ki: ÔÇťDemek ac─▒kl─▒ bir ├Âyk├╝ anlat─▒ld─▒─č─▒ zaman bile Voltaire'in ├╝z├╝ld├╝─č├╝n├╝, oysa h─▒├žk─▒ra h─▒├žk─▒ra a─člayan bir dostunun kar┼č─▒s─▒nda dahi Sedaine'─▒n so─čukkanl─▒l─▒─č─▒n─▒ korudu─čunu g├Âr├╝nce, Voltaire s─▒radan bir adam, Sedaine ise dahi oluyor ├Âyle mi?ÔÇŁ Hi├ž beklemedi─čim bu i─čneleme kar┼č─▒s─▒nda ┼ča┼č─▒rd─▒m ve yan─▒t veremez oldum. ├ç├╝nk├╝ kendilerine kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒ld─▒ m─▒, benim gibi duyarl─▒ adamlar ap─▒┼č─▒p kal─▒rlar ve ancak toplant─▒dakiler da─č─▒l─▒p da kap─▒dan ├ž─▒k─▒ld─▒─č─▒ zaman ak─▒llar─▒ ba┼člar─▒na gelir.
Oysa benim yerimde so─čukkanl─▒, kendine egemen biri olsayd─▒, Marmontel'e ┼č├Âyle bir yan─▒t verirdi: ÔÇťBu kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒┼č─▒ siz de─čil ba┼čka biri yapsayd─▒, daha yerinde olurdu; ├ž├╝nk├╝ siz de Sedaine'dan daha duyarl─▒ de─čilsiniz; ama sizin de pek g├╝zel yap─▒tlar─▒n─▒z var. ─░kiniz de ayn─▒ yolu tuttu─čunuza g├Âre, onun yetene─čini yans─▒z olarak de─čerlendirme konusunu ba┼čkalar─▒na da b─▒rakabilirdiniz. Ama ne Voltaire'i, Sedaine'a; ne de Sedain'─▒, Voltaire'e ye─čelemeye kalk─▒┼čmaks─▒z─▒n, ┼čuna yan─▒t verin bakal─▒m: Ya┼čam─▒n─▒n otuz be┼č y─▒l─▒nda al├ž─▒ m─▒nc─▒klayacak ve ta┼č yontacak yerde, b├╝t├╝n ├Âmr├╝n├╝, Voltaire gibi, benim ve sizin gibi, Homeros'u, Vergilius'u, Tasso'yu, Cicero'yu Demosthenes'i ve Tacitus'u okuyup derin d├╝┼č├╝ncelere dalmakla ge├žirmi┼č olsayd─▒, Philosophe sans le savoir (16), Deserteur ve Paris sauv├ę yazar─▒n─▒n kafas─▒ndan neler ├ž─▒kard─▒ acaba? Bizler, onun gibi g├Ârmesini beceremeyiz; onun da, bizim gibi s├Âz s├Âylemesini ├Â─črenmeye gereksinmesi vard─▒r. Ben Sedaine'a, Shakespeare'in k├╝├ž├╝k ye─čenlerinden biri g├Âz├╝yle bakar─▒m, ama ├Âyle bir Shakespeare ki, onu ben, ne Belvedere Apollonu'na, ne de Glycon'un gladyat├Âr├╝ne, Antina├╝s'├╝ne ve Herk├╝l'├╝ne de─čil, Notre-Dame'─▒n Saint-Christophe'una, o kaba yontulmu┼č bi├žimsiz deve, hepimizin aln─▒m─▒z ap─▒┼č aras─▒na de─čmeden bacaklar─▒ aras─▒ndan ge├žebilece─čimiz o dev yontuya benzetirim.ÔÇŁ
Ama size ├Âyle bir olay daha anlataca─č─▒m ki, bunda, duyarl─▒l─▒─č─▒ y├╝z├╝nden bir an ap─▒┼č─▒p kalan, afallayan bir adam, biraz sonra yat─▒┼čan duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒n yerine ge├žen so─čukkanl─▒l─▒─č─▒ sayesinde y├╝celi─če eri┼čmi┼čtir, dinleyin:
Yaz─▒n adamlar─▒ndan ad─▒n─▒ s├Âylemeyece─čim bir kimse, ├╝rk├╝t├╝c├╝ bir sefillik i├žindeydi. Bunun, dinbilim ├Â─čretmeni olan zengin bir karde┼či vard─▒. Zavall─▒ya neden karde┼činin kendisine yard─▒m etmedi─čini sordum. Bana, ÔÇťona yapmad─▒─č─▒m─▒ b─▒rakmad─▒m!ÔÇŁ yan─▒t─▒n─▒ verdi. Kendisinden gidip dinbilimciyle g├Âr├╝┼čmek i├žin iznini ald─▒m; gittim, haber verdiler, i├žeri girdim. Beni hemen elimden yakalay─▒p oturttu ve kendisi i├žin konu┼čmaya geldi─čim adam─▒ iyice tan─▒y─▒p tan─▒mad─▒─č─▒m─▒ ├Â─črenmek istiyormu┼č gibi, beni derin derin s├╝zd├╝. Sonra, sert bir edayla, sorguya ├žekti:
- Karde┼čimi tan─▒r m─▒s─▒n─▒z?
- San─▒r─▒m.
- Bana neler yapt─▒─č─▒ndan haberiniz var m─▒?
- San─▒r─▒m.
- Sanyorsunuz ├Âyle mi? ├ľyleyse bilirsiniz kiÔÇŽ
«   01   ...    04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   ...    34   »   


´╗┐