´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 16


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


Oysa g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nde, ne┼čeli, ho┼čsohbet, ┼čakrak, kendine egemen, ne yapt─▒─č─▒n─▒ bilen bir rakip, sevgiliyi g├Âklere ├ž─▒karmak konusunda hi├žbir f─▒rsat─▒ ka├ž─▒rmaz ve bu i┼či incelikle yapar; e─člendirir, ho┼ča gider ve felekten iste─čini al─▒rd─▒. Sevgilinin elini ├Âpmek dile─činde bulundu mu, hemen iste─čine ula┼č─▒rd─▒. Kimi zaman da, hi├žbir dilekte ve ricada bulunmaks─▒z─▒n onun elini yakalar ve ├Âper, boyuna ├Âperdi. Ben de bir k├Â┼čeye ├žekilir, kan─▒m─▒ kurutan bu g├Âr├╝n├╝m├╝ art─▒k g├Ârmek istemez ve ba┼č─▒m─▒ ├ževirirdim. Karaduygululuk i├žinde bitkin, so─čuk terler d├Âkerken, ahlar─▒m─▒ i├žime atar, yumruklar─▒m─▒ s─▒kmaktan avcum ac─▒rd─▒; bu davran─▒┼č─▒m ne ac─▒m─▒ g├Âsterir, ne de gizleyebilirdi. Derler ki, akl─▒ ba┼č─▒nda olanlar─▒n bile akl─▒n─▒ ba┼č─▒ndan alan a┼čk, ak─▒ls─▒zlara da ak─▒l verir; yani ba┼čka bir deyi┼čle, kimilerini duyarl─▒ ve sersem, kimileriniyse so─čukkanl─▒ ve becerikli yapar.
Duyarl─▒ insan, yarat─▒l─▒┼č─▒n─▒n gereklerine uyar ve ancak g├Ânl├╝n├╝n ├ž─▒─čl─▒─č─▒n─▒ dinler. Bu ├ž─▒─čl─▒─č─▒ ye─činle┼čtirmek ya da de─či┼čtirmek istedi─či andan sonra, kendisi olmaktan ├ž─▒kar ve rol yapan bir oyuncu olur.
B├╝y├╝k oyuncu, olup bitenleri g├Âzlemler. Duyarl─▒ insan, ona modellik yapar. Oyuncu, modeli ├╝zerinde uzun uzun d├╝┼č├╝n├╝r ve yetkinli─če varmak i├žin neler eklemek ve neleri ├ž─▒kar─▒p atmak gerekti─čini ak─▒l eder, bulur. Sonra da, ak─▒lla buldu─čunu uygulamaya ba┼člar.
In├Ęs de Gastro'nun ilk oynan─▒┼č─▒nda ├žocuklar sahnede g├Âr├╝n├╝nce, salondaki seyirciler g├╝lmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. In├Ęs rol├╝n├╝ oynayan Duclos (17) ├Âfkeyle seyircilere ÔÇťOyunun en g├╝zel yerinde g├╝l├╝n bakal─▒m, sersemler!ÔÇŁ dedi. Halk, bu s├Âzleri duydu, kendine geldi. Oyuncu, yeniden rol├╝ne ba┼člad─▒ ve gerek kendisinden, gerek seyircilerden g├Âzya┼člar─▒ bo┼čand─▒. ├ľyleyse? Acaba derin bir duygudan, ba┼čka bir derin duyguya, ac─▒dan ├Âfkeye, ├Âfkeden ac─▒ya b├Âyle gidip gelmek olur mu? Benim akl─▒m ermiyor. Akl─▒m─▒n erdi─či bir ┼čey varsa, o da ┼ču: Duclos'nun ├Âfkesi ger├žek, ac─▒s─▒ysa yapmac─▒kt─▒.
Quinault-Dufresne (18), Polieucte'de S├ęv├Ęre rol├╝n├╝ oynuyordu. Rol gere─či, oyunda D├ęcins taraf─▒ndan H─▒ristiyanlara zulmetmek ├╝zere g├Ânderiliyor. Kara├žal─▒nan bu mezheple ilgili olarak i├žinde saklad─▒─č─▒ duygular─▒ bir dostuna a├ž─▒yor. Elbette imparatorun ├Âfkesine, kendi konumuna, servetine, ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne, belki de ya┼čam─▒na bile mal olacak olan bu dertle┼čmenin yava┼č sesle yap─▒lmas─▒, sa─čduyu gere─čiydi. Seyirciler oyuncuya, ÔÇťDaha y├╝ksek sesle, daha y├╝ksek sesle!ÔÇŁ diye ba─č─▒rd─▒lar. O da seyircilere, ÔÇťYa siz efendiler, daha al├žak sesle! Daha al├žak sesle!ÔÇŁ yan─▒t─▒n─▒ verdi. Ger├žekten S├ęv├Ęre olsayd─▒, bu denli ├žabuk yeniden Quinault olabilir miydi? Hay─▒r, kesinlikle. B├Âyle, maskesini istedi─či gibi ├ž─▒kar─▒p takabilmek i├žin, ancak onun gibi kendine egemen bir adam, az bulunur bir sanat├ž─▒, yetkin bir oyuncu olmak gerek.
Ninias rol├╝n├╝ oynayan Le Kain (19), oyunda, babas─▒n─▒n mezar─▒na iner, orada annesini bo─čazlar ve elleri kan i├žinde, yeniden sahneye gelir. Deh┼čet i├žindedir, eli aya─č─▒ titrer, g├Âzleri d├Ânm├╝┼čt├╝r, sa├žlar─▒ tepesinde dimdik olmu┼č gibidir. Siz de sa├žlar─▒n─▒z─▒n ├╝rperdi─čini duyars─▒n─▒z. Sizi de deh┼čet kaplam─▒┼čt─▒r, siz de onun gibi ├ž─▒lg─▒na d├Ânm├╝┼čs├╝n├╝zd├╝r. Bununla birlikte Le Kain, bir han─▒m oyuncunun kula─č─▒ndan d├╝┼čm├╝┼č olan bir elmas k├╝peyi kulise do─čru iter. ┼×imdi bu oyuncu, duyarak m─▒ oynuyor? Kesinlikle hay─▒r! Kendisine k├Ât├╝ oyuncu diyebilir misiniz? Hi├ž sanmam; ├Âyleyse, Ninias rol├╝nde Le Kain nedir? Hi├žbir ┼čey duyumsamayan, ama duyarl─▒l─▒─č─▒ en yetkin bi├žimde aktarabilen so─čukkanl─▒ bir adam. ─░stedi─čince, ÔÇťBen neredeyim?ÔÇŁ diye ba─č─▒radursun; benim ona yan─▒t─▒m ┼čudur: ÔÇťNerede misin? Nerede oldu─čunu pek iyi bilirsin. Sahnedesin ve yerde g├Âz├╝ne ili┼čen bir k├╝peyi aya─č─▒nla kulise do─čru itmektesin!ÔÇŁ
Bir erkek oyuncu, bir kad─▒n oyuncuyu ├Âlesiye sevmektedir. Raslant─▒ bu ya, bir oyunun k─▒skan├žl─▒k sahnesinde bunlar kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelirler. Oyuncu, orta halli bir oyuncuysa, bundan sahne kazanacak; yok iyi bir sanat├ž─▒ysa, oyun bu y├╝zden ba┼čar─▒s─▒z olacakt─▒r. Nitekim b├╝y├╝k oyuncu da, kendisi oldu ve b├Âylece kafas─▒ndaki o yetkin ve ├╝lk├╝sel k─▒skan├ž ├Ârne─činden uzakla┼čt─▒. Bu da, erkek oyuncuyla kad─▒n oyuncunun, kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak, s─▒radan ya┼čam─▒n d├╝zeyine indiklerini g├Âsterir. ├ç├╝nk├╝ bu d├╝zeye inmeyip de tepeden bakm─▒┼č ve ├Âyle oynam─▒┼č olsalard─▒, birbirlerinin burnuna g├╝lerlerdi. ├ç├╝nk├╝ o tumturakl─▒ ve a─člat─▒c─▒ k─▒skan├žl─▒k, onlara yaln─▒zca kendi k─▒skan├žl─▒klar─▒n─▒n g├Âsteri┼čli bir d─▒┼ča vurumu gibi gelirdi.
«   01   ...    06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   ...    34   »   


´╗┐