´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 22


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


yollar─▒nda dola┼č─▒rd─▒m. Amac─▒m neydi? Alk─▒┼članmak m─▒? Belki. Pek sevimli buldu─čum ve kolayca ele ge├žer t├╝rden olduklar─▒n─▒ bildi─čim tiyatro kad─▒nlar─▒yla ba┼čba┼ča ya┼čamak m─▒? Kesinlikle ├Âyle. O zamanlar hen├╝z sahneye ├ž─▒kan ve g├╝zelli─čin ta kendisi olan Gaussin'in ya da sahnede pek ├žekici g├Âr├╝nen Dangeville'in (29) ho┼čuna gitmek i├žin, bilmem yapamayaca─č─▒m bir ┼čey var m─▒yd─▒?
Derler ki, oyuncunun ki┼čili─či olmaz; ├ž├╝nk├╝ t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ ki┼čiliklerin rol├╝n├╝ yapa yapa, do─čan─▒n kendisine vermi┼č oldu─ču ki┼čili─či yitirir ve nas─▒l hekim, cerrah ve kasap kat─▒ y├╝rekli olursa, o da yapma ve i─čreti bir adam olup ├ž─▒kar. Bence b├Âyle diyenler, nedeni sonu├ž sanm─▒┼člard─▒r. Bana kal─▒rsa oyuncunun hi├žbir zaman kendine ├Âzg├╝ bir ki┼čili─či olmad─▒─č─▒ i├žindir ki, t├╝rl├╝ ki┼čiliklerin rol├╝n├╝ oynayabilir.
─░K─░NC─░ - ─░nsan cellat oldu─ču i├žin ac─▒mas─▒z olmaz, ac─▒mas─▒z oldu─ču i├žin cellat olur.
B─░R─░NC─░ - Bu adamlar─▒ ne denli incelersem inceleyeyim, k├╝stahl─▒k denebilecek bir ├žal─▒m ve bir de aralar─▒nda k├Ât├╝l├╝k ve kin do─čuran k─▒skan├žl─▒ktan ba┼čka, kendilerini ├Âteki yurtta┼člardan ay─▒rt edecek bir ├Âzelliklerini g├Ârm├╝┼č de─čilim. B├╝t├╝n toplumlar aras─▒nda, bunlar─▒nki gibi kamunun ve halk─▒n ├ž─▒karlar─▒n─▒ birtak─▒m anlams─▒z savlar ve tutkular u─črunda her zaman ve a├ž─▒k├ža feda edeni yoktur desem, abartm─▒┼č olmam. Bunlardaki k─▒skan├žl─▒k, yazarlar aras─▒nda bile yoktur. Bak─▒n ne denli ileri gittim; ama do─črudur. Bir yazar, bir ba┼čka yazar─▒n bir oyununun ba┼čar─▒ kazanmas─▒n─▒ belki ho┼č g├Âr├╝r; ama bir kad─▒n oyuncu, bir ba┼čka kad─▒n oyuncunun, her hangi sayg─▒n ya da zengin bir hovardan─▒n dikkatini ├žekecek denli alk─▒┼članmas─▒n─▒ asla ├žekemez. Siz onlar─▒ sahnede b├╝y├╝k g├Âr├╝rs├╝n├╝z; ├ž├╝nk├╝ onlarda soylu bir ruh oldu─ču kuruntusuna kap─▒lm─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r; bense onlar─▒ toplumda a┼ča─č─▒ g├Âr├╝r├╝m; ├ž├╝nk├╝ kendilerinde b├Âyle bir ruhtan iz bile yoktur. A─č─▒zlar─▒nda Camille'in ve ya┼čl─▒ Horace'─▒n s├Âzleri ve edas─▒ vard─▒r; ama ahlak bak─▒m─▒ndan hep birer Forsine ve Sganarelle'dirler. Acaba bir insan─▒n ├Âz├╝ konusunda bir yarg─▒ya varabilmek i├žin, ola─čan├╝st├╝ olarak s├Âyledi─či o i─čreti s├Âzlere mi, yoksa yapt─▒─č─▒ i┼člerin niteli─čine ve ya┼čam─▒n─▒n gidi┼čine mi bakmal─▒y─▒m?
─░K─░NC─░ - Ama bir zamanlar Moli├Ęreler Quinaultlar, Montmeniller, bug├╝n de Brizardlar (30), Caillotlar (31), b├╝y├╝k k├╝├ž├╝k herkesin dost toplant─▒s─▒nda sayg─▒ g├Âren, gizlerinizi ve kesenizi ├žekinmeden g├╝venebilece─činiz insanlard─▒r. ├ľyle ki, sarayl─▒ filan soylu ya da kilisemizin falan sayg─▒n rahibinden ├žok, bunlar─▒n yan─▒nda kar─▒n─▒z─▒n namusunu ve k─▒z─▒n─▒z─▒n safl─▒─č─▒n─▒ g├╝vende sayars─▒n─▒z.
B─░R─░NC─░ - Bu ├Âvg├╝ abart─▒l─▒ de─čildir. Beni as─▒l ├╝zen ┼čey, gerek bir zamanlar, gerek g├╝n├╝m├╝zde b├Âyle bir ├Âvg├╝ye uygun pek az oyuncunun ad─▒n─▒n ge├žmesidir. Benim can─▒m─▒ s─▒kan ┼čey, ba┼čka bir├žok artam─▒n de─čerli ve verimli kayna─č─▒ olan bir artama sahip olanlar aras─▒nda, kibar adam denebilecek bir oyuncu ve namuslu kad─▒n denebilecek bir kad─▒n oyuncunun yok denecek denli az olmas─▒d─▒r.
Bundan ┼ču sonu├žlar─▒ ├ž─▒karabiliriz ki, duyarl─▒l─▒─č─▒n bunlarda ├Âzel bir ayr─▒cal─▒k olmas─▒ yanl─▒┼čt─▒r. Sahnede oldu─ču gibi, ya┼čamda da kendilerine egemen oldu─ču s├Âylenen duyarl─▒l─▒k, bundan nasipleri olmu┼čsa, ne ki┼čiliklerinin temelini, ne de ba┼čar─▒lar─▒n─▒n nedenini olu┼čturur. Duyarl─▒l─▒─č─▒n, kendilerine toplumun ┼ču ya da bu s─▒n─▒f─▒ndan ne daha az, ne de daha ├žok ilgisi vard─▒r. B├╝y├╝k oyunculara pek raslanmamas─▒n─▒n nedeni, ana-babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒ oyuncu yapmamalar─▒; gen├žlikte ba┼člayan bir e─čitimle bu mesle─če haz─▒rlan─▒lmamas─▒; bir tiyatro toplulu─čunun, ├Â─črenme, e─členme ve huylar─▒n─▒ d├╝zeltme i├žin toplanm─▒┼č olan insanlara s├Âz s├Âyleme i┼čine ├Ânem veren ve bu i┼či onurlu bir i┼č sayarak gerekti─či gibi ├Âd├╝llendiren bir ├╝lkede olmas─▒ gerekti─či gibi; b├╝t├╝n y├╝ksek s─▒n─▒f ailelerinden olup da memurlukta, sarayda ve kilise gibi ba┼čka b├╝t├╝n kurulu┼člarda oldu─čunca; istekle, g├Ân├╝lleri dileye dileye ve do─čall─▒kla vasilerinin izin vermesiyle sahneye ├ž─▒km─▒┼č kimselerden olu┼čan bir kurulu┼č olmamas─▒d─▒r.
─░K─░NC─░ - Bence zaman─▒m─▒zdaki oyuncular─▒n bu baya─č─▒l─▒─č─▒, daha eski oyuncular─▒n kendilerine b─▒rakt─▒─č─▒ k├Ât├╝ bir mirast─▒r.
B─░R─░NC─░ - Ben de ├Âyle san─▒yorum.
«   01   ...    12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   ...    34   »   


´╗┐