´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 24


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


yutta┼č sayd─▒klar─▒ insanlar aras─▒nda bulunuyordum ve bakan, erdemsiz, nursuz ve daha da k├Ât├╝s├╝, yeteneksiz iki ├╝├ž cani yama─č─▒n─▒ ba┼č─▒m─▒za sarm─▒┼čt─▒. Neyse, ge├želim.
─░K─░NC─░ - Bu filozoflar─▒n, ┼čairlerin ve genellikle yazarlar─▒n i┼čini pek zorla┼čt─▒rm─▒┼č olmalar─▒ da cabas─▒. Art─▒k ├╝nlenmek i├žin, bir madrigal ya da a├ž─▒k sa├ž─▒k bir k─▒ta k─▒v─▒r─▒vermek yetmemeye ba┼člam─▒┼čt─▒.
B─░R─░NC─░ - Olabilir. Gen├ž haylaz─▒n biri, ressam─▒n, yontucunun ve kendisini o─čul edinen sanat├ž─▒n─▒n i┼čli─čine can ve g├Ân├╝lden gidip sanat ├Â─črenece─či yerde, ya┼čam─▒n─▒n en de─čerli y─▒llar─▒n─▒ bo┼čuna harcad─▒ ve yirmi ya┼č─▒nda, paras─▒z ve h├╝nersiz, ortada kal─▒verdi. Bu adam ne yaps─▒n? Ya asker olacak ya da oyuncu. Tuttu, bir ta┼čra kumpanyas─▒na girdi. ┼×imdilik, ba┼čkentte bir i┼č buluncaya dek, ┼čurada burada dola┼č─▒p duruyor. Karayaz─▒l─▒ bir yarat─▒k, al├žalm─▒┼čl─▒─č─▒n ├žirkefinde yuvarlan─▒p gidiyordu. Bu i─čren├ž ya┼čamdan, bu a┼ča─č─▒l─▒k orospuluktan b─▒k─▒p usanarak, birka├ž rol ezberledi ve bir sabah, Edile (35) ya da Pr├ęteur'├╝n (36) huzuruna ├ž─▒kan k├Âle gibi, Clairon'un evine gitti. Clairon, kad─▒n─▒ elinden tuttu, ┼č├Âyle f─▒r─▒ldak gibi d├Ând├╝rd├╝, de─čne─čiyle dokundu ve ÔÇťGit de salaklar─▒ g├╝ld├╝r ya da a─člat!ÔÇŁ dedi.
Bunlar sanki aforoz edilmi┼čtir. Seyircilerse, hem onlardan vazge├žemez, hem de kendilerini a┼ča─č─▒ g├Âr├╝r. Bunlar ├Âyle k├Âlelerdir ki, her zaman bir ba┼čka k├Âlenin sopas─▒ alt─▒nda bulunurlar. San─▒r m─▒s─▒n─▒z ki b├Âyle s├╝rekli bir baya─č─▒la┼čman─▒n etkisi olmaz ve b├Âyle bir a┼ča─č─▒l─▒k ya┼čam─▒n y├╝k├╝ alt─▒nda ruh, Corneille'in d├╝zeyine y├╝kselme direncini korur?
Bunlar, kendilerinin u─črad─▒klar─▒ bask─▒y─▒, yazarlara uygularlar. K├╝stah oyuncu mu, yoksa ona dayanabilen yazar m─▒ daha baya─č─▒d─▒r, art─▒k bilemem.
─░K─░NC─░ - Yazar, oyununun oynanmas─▒n─▒ ister.
B─░R─░NC─░ - Hem ne pahas─▒na olursa olsun. Bunlar─▒n hepsi de mesle─činden usan├ž getirmi┼čtir. Siz yaln─▒zca kap─▒da paran─▒z─▒ verin, onlarca i├žeri girmenizin ve alk─▒┼članman─▒z─▒n en k├╝├ž├╝k bir de─čeri yoktur. Localardan yeterince para ├ž─▒kard─▒klar─▒ i├žin, az kals─▒n, yazar telif hakk─▒ndan vazge├žmezse oyununu kabul etmeme karar─▒n─▒ vereceklerdi.
─░K─░NC─░ - Ama b├Âyle bir karar, tiyatro t├╝r├╝n├╝ k├Âk├╝nden kurutmaz m─▒?
B─░R─░NC─░ - Bundan onlara ne?
─░K─░NC─░ - S├Âyleyece─činiz pek az ┼čey kald─▒, san─▒yorum.
B─░R─░NC─░ - Aldan─▒yorsunuz. Sizi elinizden tutup Clarion'a, bu e┼čsiz sihirbaz─▒n evine g├Ât├╝rmeliyim.
─░K─░NC─░ - Hi├ž olmazsa bu kad─▒n, mesle─či ve sanat─▒yla ├Âv├╝n├╝yor.
B─░R─░NC─░ - Evet, ba┼čar─▒ya ve olgunlu─ča eri┼čen b├╝t├╝n meslekta┼člar─▒ gibi. Oyuncular aras─▒nda tiyatroyu a┼ča─č─▒ g├Ârenler, sahneden ─▒sl─▒kla kovulanlard─▒r. Size Clarion'un ger├žekten ├Âfkelendi─či zaman nas─▒l bunal─▒mlar ge├žirdi─čini g├Âstermeliyim. Bu gibi durumlarda, b├╝t├╝n yapmac─▒k ve b├╝t├╝n g├Âsteri┼čiyle tiyatroya ├Âzg├╝ duru┼čunu, s├Âz s├Âyleyi┼čini ve davran─▒┼č─▒n─▒ korursa, ellerinizi b├Â─čr├╝n├╝ze g├Ât├╝r├╝p kat─▒la kat─▒la g├╝lmekten kendinizi nas─▒l al─▒koyars─▒n─▒z? Ger├žek duyarl─▒l─▒kla tiyatrodaki duyarl─▒l─▒─č─▒n ayr─▒ ayr─▒ ┼čeyler oldu─čunu a├ž─▒k├ža s├Âylemez misiniz? Tiyatroda hayran oldu─čunuz ┼čeye, ┼čimdi g├╝lersiniz. Neden acaba efendim? ├ç├╝nk├╝ Clarion'un ger├žek ├Âfkesi, yapmac─▒k ├Âfkeye benzer ve siz de bu tutkunun maskesiyle asl─▒n─▒ birbirinden g├╝zelce ay─▒rt edersiniz. ├ľyleyse tiyatrodaki tutku betimlemeleri, ger├žek betimlemeler de─čil, ancak abart─▒l─▒ portreler, saymaca ilkelere uyan karikat├╝rlerdir. ┼×imdi kendi kendinizi bir sorguya ├žekin ve ┼čunlar─▒ sorun: Hangi sanat├ž─▒ harfi harfine bu ilkelere uyar? Hangi oyuncu, b├Âyle tembihli bir g├Âsteri┼či daha iyi kavrar? Ki┼čiliksiz olarak do─čmu┼č olan─▒ m─▒? Yoksa daha b├╝y├╝─č├╝n├╝ ve daha soylusunu, daha ye─čin olan─▒n─▒, daha y├╝kse─čini benimsemek ├╝zere, kendi ki┼čili─činden s─▒yr─▒labileni mi? ─░nsan, do─ču┼čtan kendisidir, ├Âyk├╝nmeyle ba┼čkas─▒ olur: Bizde varl─▒─č─▒n─▒ tasarlad─▒─č─▒m─▒z ruh, kendi ruhumuz de─čildir. ├ľyleyse ger├žek yetenek nedir? ─░─čreti olarak benimsenen ruhun g├Âr├╝n├╝┼člerini iyice bilmek, bizi dinleyen ve
«   01   ...    14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   »   


´╗┐