´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Oyunculuk ├ťzerine Ayk─▒r─▒ D├╝┼č├╝nceler : 34


OYUNCULUK ├ťZER─░NE AYKIRI D├ť┼×├ťNCELER

DENIS DIDEROT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 92


─░K─░NC─░ - D├╝┼čleme dalm─▒┼čt─▒m.
B─░R─░NC─░ - Ne d├╝┼člemi?
─░K─░NC─░ - ┼×una: San─▒r─▒m Macklin (51) ad─▒nda bir ─░ngiliz oyuncu, Garrick'den sonra Shakespeare'in Macbeth'indeki bilmem hangi rol├╝ oynamak k├╝stahl─▒─č─▒ndan dolay─▒ seyircilerden (o g├╝n ben de tiyatrodayd─▒m) ├Âz├╝r diledikten sonra, anlatt─▒─č─▒ ba┼čka ┼čeyler aras─▒nda, oyuncular─▒ yazar─▒n dehas─▒na ve esinine ba─č─▒ml─▒ k─▒lan izlenimlerin kendisine pek zarar verdi─čini de s├Âylemi┼čti. Bunu nas─▒l a├ž─▒klad─▒─č─▒n─▒ ┼čimdi an─▒msayam─▒yorum, ama ileri s├╝rd├╝─č├╝ kan─▒tlar pek inceydi. Nitekim halk da bunu anlad─▒ ve pek be─čendi. Merak ederseniz, bu kan─▒tlar─▒ Quintilien ad─▒yla Saint-James Chronicle'de yay─▒nlanm─▒┼č bir mektupta bulabilirsiniz.
B─░R─░NC─░ - Demek ben, uzun s├╝re kendi kendime s├Âylenip durmu┼čum.
─░K─░NC─░ - Olur a, nitekim ben de, uzun s├╝re kendi kendime d├╝┼čleme dalm─▒┼č─▒m. Eskiden oyuncular─▒n, kad─▒n rollerine ├ž─▒kt─▒klar─▒n─▒ bilir misiniz?
B─░R─░NC─░ - Bilirim.
─░K─░NC─░ - Aulus-Gellius (52) Nuits attiques'inde anlat─▒r: Polus ad─▒nda biri, Elektra'n─▒n yas giysisine b├╝r├╝nm├╝┼č, sahneye Orestes'in vazosuyla ├ž─▒kaca─č─▒ yerde, i├žinde bir s├╝re ├Ânce yitirdi─či kendi o─člunun k├╝lleri bulunan vazoya sar─▒larak ├ž─▒km─▒┼čt─▒. Oyun o zaman, art─▒k s─▒radan bir oyundan, ge├žici bir tiyatro ac─▒s─▒ndan ba┼čka bir ┼čey oldu; b├╝t├╝n seyirciler h├╝ng├╝r h├╝ng├╝r a─člad─▒ ve inledi.
B─░R─░NC─░ - Peki siz Polus'un, sahnede o anda, t─▒pk─▒ evindeymi┼č gibi konu┼čtu─čunu mu san─▒yorsunuz? Hay─▒r, olamaz. Ger├žek oldu─čundan asla ku┼čku duymad─▒─č─▒m bu ola─čan├╝st├╝ etkiyi yapan ┼čey, ne Euripides'in ┼čiiri, ne de oyuncunun oynay─▒┼č bi├žemidir. Ancak kendi o─člunun vazosunu g├Âzya┼člar─▒yla y─▒kayan karayaz─▒l─▒ bir baban─▒n g├Âr├╝n├╝m├╝d├╝r. Polus, belki s─▒radan bir oyuncudan ba┼čka bir ┼čey de─čildi. Nitekim Plutarkhos'un s├Âz etti─či ├ćsopus da kesinlikle ├Âyledir. Yazar─▒n anlatt─▒─č─▒na g├Âre, bu adam ÔÇťBir g├╝n sahnede, karde┼či Thyestes'den nas─▒l ├Â├ž alaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝p ta┼č─▒nan Atreus rol├╝n├╝ oynarken, hizmet├žilerinden birinin, ans─▒z─▒n ├Ân├╝nden ko┼čarak ge├žece─či tutar ve ├ćsopus, Kral Atreus'un o korkun├ž h─▒rs─▒n─▒ canl─▒ olarak temsil etmekte g├Âsterdi─či co┼čkunluk ve ta┼čk─▒nl─▒kla kendinden ge├žerek elindeki krall─▒k asas─▒n─▒ herifin kafas─▒na ├Âyle bir g├╝├žle indirir ki, adamca─č─▒z hemen orac─▒kta ├Âl├╝verirÔÇŁ. Bu ├ćsopus, yarg─▒c─▒n o an Tarpeien da─č─▒na g├Ândermesi gereken bir z─▒rdeliydi.
─░K─░NC─░ - Yarg─▒├ž da san─▒r─▒m bunu yapm─▒┼čt─▒r.
B─░R─░NC─░ - Ben sanmam. Romal─▒lar b├╝y├╝k bir oyuncunun ya┼čam─▒na ne denli ├Âzen g├Âsterirlerse, s─▒radan bir k├Âlenin ya┼čam─▒na da o denli ald─▒r─▒┼č etmezlerdi.
Ama derler ki, bir ayta├ž k─▒z─▒┼čt─▒─č─▒ zaman, ├Âfkelendi─či zaman, daha iyidir. Ben bu d├╝┼č├╝ncede de─čilim. Bence, ├Âfkeye ├Âyk├╝nd├╝─č├╝ zaman, yetkinli─če ula┼č─▒r. Oyuncular, ├Âfkelendiklerinde de─čil, ├Âfke rol├╝n├╝ g├╝zel yapt─▒klar─▒nda seyircileri etkilerler. Mahkemelerde, meclislerde, k─▒saca zihinlerde egemen olunmak istenen her yerde, kimi zaman ├Âfkeye, kimi zaman korkuya, kimi zaman ac─▒maya ├Âyk├╝n├╝l├╝r ve b├Âylece ├ževredekiler bu de─či┼čik duygulara ├žekilmek istenir. Tutkunun yapamad─▒─č─▒ ┼čeyi, iyi bir tutku ├Âyk├╝nmesi yapabilir.
Toplum ya┼čam─▒nda da filan adam─▒n b├╝y├╝k bir oyuncu oldu─ču s├Âylenmez mi? Bununla, o adam─▒n duyumsamak yetene─činde oldu─ču de─čil, tersine hi├žbir ┼čey duymad─▒─č─▒ halde, duyar gibi g├Âr├╝nmekteki becerisi anlat─▒l─▒r. Bu rol, oyuncunun rol├╝nden ├žok daha g├╝├žt├╝r; ├ž├╝nk├╝ b├Âyle bir adam, oyuncudan fazla olarak, s├Âylenecek s├Âzleri de kendi bulacakt─▒r; b├Âylece hem yazar─▒n, hem de oyuncunun i┼čini tek ba┼č─▒na yapacakt─▒r. Yazar sahnede, oyuncunun toplum ya┼čam─▒nda g├Âsterdi─či yat─▒kl─▒ktan daha iyisini g├Âsterebilir. Ama oyuncunun sahnede sevinci, ├╝z├╝nt├╝y├╝, duyarl─▒l─▒─č─▒, hayranl─▒─č─▒, kini, sevecenli─či, pi┼čkin bir dalkavu─ča ├╝st├╝n bir yetkinlik ve beceriyle uydurabilece─čini san─▒r m─▒s─▒n─▒z?
Ama vakit ge├ž oldu; yeme─če gidelim.
«   01   ...    24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   »   


´╗┐