´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Penguenler Adas─▒ - I : 33


PENGUENLER ADASI - I

ANATOLE FRANCE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 105


Ate┼č i├žindeki kalaslar b├╝y├╝k bir g├╝r├╝lt├╝yle ├ž├Âk├╝yor, alt─▒ y├╝z askerin birlikte y├╝klendi─či ko├žba┼č─▒ darbeleri alt─▒nda duvarlar devriliyordu. Sonunda, zengin ve berkitilmi┼č manast─▒rdan Johannes Talpa'n─▒n odas─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda ayakta bir ┼čey kalmad─▒. Ya┼čl─▒ tarih├ži h├ól├ó yazmay─▒ s├╝rd├╝r├╝yordu.
Bu kadar y├╝ksek bir g├Ârev bilincinin, ├ža─č─▒n─▒n olaylar─▒n─▒ aktarmaya ├žal─▒┼čan bir tarih├ži i├žin a┼č─▒r─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lebilir. ─░nsan ne kadar dalg─▒n ve ald─▒rmaz olursa olsun, ├ževresinde olup bitenlerin etkilerini duyumsar. Ben Johannes Talpa'n─▒n ulusal kitapl─▒ktaki ├Âzg├╝n elyazmas─▒n─▒ inceledim. El yaz─▒s─▒ a┼č─▒r─▒ derecede okunaks─▒z, sat─▒rlar d├╝z bir ├žizgi izleyecekleri yerde her y├Âne ka├ž─▒yor, birbirlerine ├žarp─▒p kar─▒┼č─▒yorlar. Harfler o kadar k├Ât├╝ yaz─▒lm─▒┼č ki onlar─▒ yaln─▒zca birbirinden de─čil, k├ó─č─▒t ├╝zerindeki m├╝rekkep lekelerinden bile ay─▒rt edebilmek olanaks─▒z. Bu paha bi├žilmez sayfalar yaz─▒ld─▒klar─▒ an─▒n deh┼četini b├Âyle yans─▒t─▒yorlar. Onlar─▒ okuyabilmek ├žok zor. Buna kar┼č─▒n, Beargardenli ya┼čl─▒ rahibin deyi┼či hi├žbir duygu izi ta┼č─▒m─▒yor. De Gestis Pinguinorum'un deyi┼či yal─▒n, ciddi ve bazen kurulu─ča varacak kadar ayr─▒nt─▒l─▒. Yazar pek ender d├╝┼č├╝ncesini belirtmi┼č olmakla birlikte, bunlar ├žo─ču kez do─čru.

V - SANAT: ─░LKEL PENGUEN RES─░MLER─░
Penguen ele┼čtirmenlere g├Âre, Penguen sanat─▒ daha ba┼člang─▒c─▒nda g├╝├žl├╝ ve ho┼č bir ├Âzg├╝nl├╝k ta┼č─▒makta, ilk yap─▒tlar─▒n zarafeti ve zek├ó ├Âzellikleri ba┼čka hi├žbir ekolde bulunmamaktad─▒r. ├ľte yandan, Fok ele┼čtirmenlerse Penguen ressamlar─▒n hep Fok ustalar taraf─▒ndan e─čitilip geli┼čtirildiklerini ileri s├╝rerler. Bu konuda karar vermek zordur, ├ž├╝nk├╝ Penguen ulusu kendi ilkel ressamlar─▒n─▒n yap─▒tlar─▒n─▒ incelemeye f─▒rsat bulamadan ├žok ├Ânce, hepsini yok etmi┼čtir.
Bu kayba ne kadar ├╝z├╝lsek yeridir. Ben kendi hesab─▒ma, eski Penguen tarihine ve ilkellere hayran biri olarak, ├žok hay─▒flan─▒yorum.
Bu yap─▒tlar pek ho┼čturlar. Hepsi de birbirine benzer demek istemiyorum, bu do─čru olmaz; fakat t├╝m ekollerde g├Âr├╝len ortak y├Ânleri, oturtmu┼č olduklar─▒ ve hi├ž vazge├žemedikleri baz─▒ teknikleri vard─▒r. Penguen ilkel ressamlar─▒ hakk─▒nda bir d├╝┼č├╝nceye varabilmek i├žin ─░talyan, Felemenk, Alman ilkellerine, veya hepsinden daha ├╝st├╝n olan Frans─▒z ilkellerine bakmak yeterlidir. (Say─▒n M├Âsy├ Gruyer'in dedi─či gibi, bunlardaki mant─▒k daha sa─člamd─▒r, ├ž├╝nk├╝ mant─▒k Frans─▒zlar─▒n ├Âzelli─čidir.) ├ľrne─čin, 1904'de Marsan Galerisi'nde a├ž─▒lan Frans─▒z ilkeller sergisinde IV. Henri ve Balois Hanedan─▒'n─▒n sonlar─▒ndan kalma ├žok say─▒da k├╝├ž├╝k resim bulunuyordu.
├çok geziye ├ž─▒kt─▒m ve Eyck karde┼čler, Memling, Rogier van der Weyden, d'Ambrogio, Lorenzetti ve eski Umbria'l─▒ ustalar─▒n tablolar─▒n─▒ g├Ârd├╝m. Ama arad─▒─č─▒m─▒ ne Bruges'de, ne de K├Âln, Siena veya Perugia'da bulabildim. Sonunda bundan on y─▒l kadar ├Ânce ziyaret etti─čim k├╝├ž├╝k Arezzo kasabas─▒nda arad─▒─č─▒m─▒ buldum ve naif resme olan merak─▒m bilince eri┼čti. O yokluk ve yal─▒nl─▒k y─▒llar─▒nda, g├╝n boyu kapal─▒ tutulan belediye m├╝zelerinin kap─▒lar─▒ turistler i├žin her saatte a├ž─▒labiliyordu. Bir ak┼čam, yar─▒m liret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ya┼čl─▒ bir kad─▒n─▒n tuttu─ču ┼čamdan ─▒┼č─▒─č─▒nda d├Âk├╝len Arezzo m├╝zesini geziyordum ve orada, Margaritone'un Aziz Francis tablosunu g├Âr├╝nce g├Âzlerimden ya┼člar d├Âk├╝ld├╝. ├çok duyguland─▒m; o g├╝nden beri Arezzolu Margaritone benim i├žin en de─čerli ilkel ressam oldu.
Di─čer ilkel Penguenlerin resimlerini hep bu ustan─▒n yap─▒tlar─▒yla k─▒yaslayarak de─čerlendiririm. ├ľyleyse, burada biraz durup Margaritone'un resmindeki genel ├Âzelliklere biraz dikkat ve ayr─▒nt─▒l─▒ olarak e─čilirsem, ho┼čg├Âr├╝yle kar┼č─▒lanmal─▒d─▒r.
Ondan g├╝n├╝m├╝ze be┼č veya alt─▒ tablo kald─▒. Ba┼čyap─▒t─▒ say─▒lan ve Londra National Gallery'de bulunan resminde, bir taht ├╝zerinde oturan Meryem ve kuca─č─▒nda bebek ─░sa g├Âr├╝l├╝yor. Bu resme bak─▒ld─▒─č─▒nda ilk g├Âze ├žarpan orans─▒zl─▒kt─▒r. G├Âvdenin boyundan ayaklara kadar uzunlu─ču kafa uzunlu─čunun yakla┼č─▒k iki kat─▒d─▒r; bu nedenle renkleri t├╝m safl─▒─č─▒yla kullan─▒yordu. B├Âylece, renk uyumundan ├žok, bir renk canl─▒l─▒─č─▒ ortaya ├ž─▒k─▒yor. Meryem ve ├žocu─čunun yanaklar─▒n─▒n k─▒zar─▒kl─▒─č─▒n─▒ vermek i├žin, ya┼čl─▒ ustan─▒n her y├╝ze kondurdu─ču iki k─▒rm─▒z─▒ daire o kadar m├╝kemmel ki sanki pergelle ├žizilmi┼čler.
18. y├╝zy─▒l ele┼čtirmenlerinden Rahip Lauzi bu yap─▒tlara k├╝├ž├╝msemeyle bak─▒yor: ÔÇťBunlar kaba ve de─čersiz ├žiziktirmeler. O zavall─▒ ├ža─člarda ne ├žizim, ne de resim biliyorlard─▒.ÔÇŁ O ve ├Âb├╝r pudral─▒ bilginlerin ortak g├Âr├╝┼č├╝ buydu. Ama b├╝y├╝k Margaritone ve ├ža─čda┼člar─▒ k─▒sa s├╝re sonra bu ac─▒mas─▒z a┼ča─č─▒ g├Ârmenin ac─▒s─▒n─▒ ├ž─▒kard─▒lar. 19. y├╝zy─▒lda ─░ngiltere'nin dindar kasabalar─▒nda ve k─▒r evlerinde kuzu gibi k─▒v─▒rc─▒k sa├žl─▒ bir s├╝r├╝ k├╝├ž├╝k Samuel ve St. Jean do─čdu; bunlar 1840 ile 1850 aras─▒nda g├Âzl├╝kl├╝ bilginler olarak yeti┼čtiler ve sonra ilkel resmi ger├žek yerine oturttular.
«   01   ...    23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   »   


´╗┐